Locatie
voorgevel gebouw 24 Koning Willem III kazerne Sportlaan 55 7312 TG Apeldoorn; i.v.m. de verbouwing van de Koning Willem III kazerne is de gedenkplaat tot oktober/november 2011 niet bereikbaar
Ontwerp
majoor Koninklijke Luchtmacht W.J.M. Duyts
Opdrachtgever
toenmalige Commandant-Opleidingscentrum Kon. Marechaussee kolonel A. Jongepier
Onthuld
21 september 1984 door kolonel b.d. Graeme Warrack.
Uitvoering
een donkere, marmeren plaquette met de emblemen van de Britse militair geneeskundige Dienst, van Britse en Poolse parachutisten
Herdenkingsdatum
in de week van 17 tot 24 september
Adoptie
door de basisschool Spitsbergen. De kinderen leggen bloemen bij de herdenking en lezen gedichten voor.
Het verhaal achter het monument
In de gevel van gebouw 24 op het kazerneterrein van de Koning Willem III-kazerne is een gedenkplaat aangebracht met de emblemen van de Britse Militair Geneeskundige Dienst, van Britse- en Poolse parachutisten met de tekst:
'In dit gebouwencomplex was van
25 september tot 26 oktober 1944
gevestigd het Airborne Military
Hospital Apeldoorn.
Hier verbleven ruim 1750 achter-
gebleven gewonden van de slag om
Arnhem en verborg divisie-arts
Colonel Graeme Warrack zich in
een kast, alvorens hij op 29 okto-
ber 1944 uit de kazerne ontsnapte.'
- Kolonel b.d. Graeme Warrack bij de onthulling (foto: Joop Rump)
Achter deze nuchtere tekst gaat een wereld van hoop, dapperheid en verslagenheid schuil.
De slag om Arnhem van 17 tot 25 september 1944 begon met grote luchtlandingen als deel van de operatie Market-Garden, opgezet om bruggen over de Maas, Waal en Rijn in handen te krijgen. Vervolgens zouden grondtroepen over deze bruggen oprukken en vanuit Gelderland ten noorden van het Ruhrgebied doorstoten om zo Duitsland eerder op de knieën te krijgen.
Bij Arnhem ging het mis: de landingsterreinen lagen te ver van de Arnhemse Rijnbrug, de Duitse weerstand was sterker dan verwacht en de opmars van de grondtroepen verliep te langzaam. De 'rode baretten' van de 1st British Airborne Division valt niets te verwijten. Zij vochten als leeuwen tegen een overweldigende Duitse meerderheid. Ze leden zware verliezen, raakten totaal ingesloten en hun posities werden onhoudbaar. De slag werd verloren; gewonde parachutisten werden krijgsgevangen afgevoerd naar Apeldoorn.
Het is aan de toenmalige opperwachtmeester der Koninklijke Marechaussee P. van Garderen te danken dat er in de Koning Willem III-kazerne een herinnering aan deze episode is gekomen. Hij wist het benodigde geld bij elkaar te brengen voor een gedenkplaat. Die werd op 21 september 1984 onthuld door de Schotse kolonel-arts b.d. Graeme Warrack, destijds commandant van het Airborne Military Hospital. Sindsdien vindt er jaarlijks in september een kranslegging bij de plaquette plaats. Nog steeds tonen oud-strijders van de 1st Airborne Division hierbij hun belangstelling, maar door overlijden en hoge ouderdom wordt hun aantal elk jaar minder.
