1940

K  R  O  N  I  E  K

Jaren 1936-1939
BRANDWEER. In de zomer van 1936 kreeg de commandant van de Brandweer een uitnodiging van de Burgemeester [Quarles van Ufford] voor een bespreking op het Gemeentehuis. Dit was bedoeld om tot oprichting van een Luchtbeschermingsdienst te komen. Ieder Hoofd van Dienst kreeg daar de opdracht om voor zijn dienst een schema op te stellen. Ook moest een begroting gemaakt worden voor beveiliging van have en goed van de bevolking tegen luchtaanvallen en oorlogshandelingen. Wij ontvingen daar een handleiding waarnaar wij te werk moesten gaan. Op een volgende vergadering had ik een plan klaar met een kostenbegroting. De plannen werden besproken en wat bijgeschaafd wat niet te verwonderen was. Geen van ons wist iets van luchtbescherming af. We vonden het eigenlijk allen een groot paskwil [iets bespottelijks].
De Burgemeester deelde ons mee dat wij nu wel een begroting hadden gemaakt maar er mocht nog niets worden aangeschaft. Dit mocht niet eerder gebeuren dan nadat de Mobilisatie was afgekondigd. Wij moesten vrijwilligers zien te krijgen om al de uitgestippelde posten samen met onze vaste brandweermensen te bezetten. Van de 300 vrijwilligers die wij nodig hadden kregen wij er voorlopig slechts een 200. Deze mensen werden op verschillende avonden aan de brandweerkazerne opgeleid.
In de loop van de eerste drie jaren werden wij geleidelijk meer ingelicht over luchtbescherming. Hierdoor veranderden onze voorschriften aanmerkelijk. Wij gingen het nut van een goede organisatie voor brandbeveiliging tegen luchtaanvallen terdege inzien. Er werden dan ook lezingen op touw gezet. Daarbij werden de Apeldoornse ingezetenen op verschillende dingen gewezen. Onder andere wat zij te doen hadden en wat zij laten moesten. Velen van u [in 1945] zullen zich die lezingen nog wel kunnen herinneren. Door de veranderingen en verbeteringen in de voorschriften was de lijst van aan te schaffen materialen aanmerkelijk uitgebreid. Daardoor was mijn kostenberekening aanzienlijk gestegen.
Op 18 augustus 1939 was de politieke spanning zo toegenomen dat ik de Burgemeester verzocht om de nodige materialen te mogen aanschaffen. Als de Mobilisatie zou worden afgekondigd zou het anders ruzie worden in de magazijnen van brandblusmiddelen. Hierdoor zouden we wel eens te laat kunnen komen. Het antwoord was echter weer ´wachten totdat de mobilisatie is afgekondigd.´ Lang hoefde ik echter niet te wachten want de volgende dag 19 augustus 1939 om 1 uur 's middags werd de Mobilisatie afgekondigd. Vijf minuten over één had ik al toestemming van de Burgemeester om de benodigde materialen aan te schaffen. Kwart over één was ik met de auto op weg naar Amsterdam en Krommenie. Daar kocht ik al de benodigde materialen. Wat ik in de luxe wagen houden kon nam ik mee. De zware materialen en de brandslangen werden de volgende dag per vrachtauto opgehaald. Op 21 augustus hadden wij de materialen voor 21 brandposten bij elkaar en kon de indeling beginnen. Alles werd genummerd en zo aan de brandweerkazerne opgeborgen dat het in de kortst mogelijke tijd naar de Posten kon worden gebracht.
Er werden op geregelde tijden oefeningen gehouden, postgewijs en in groot verband. Onze 42 telefonisten en 68 ordonnansen werden grondig afgericht op zuiver en snel doorgeven van berichten. Ook het snel bezetten van de brandposten werd vaak geoefend. We hebben het zo ver gebracht dat in 7 minuten na het luchtalarm (de janktoon) alle 21 Posten bezet waren en zich al per telefoon aan de Hoofdpost hadden gemeld. Dat hield in dat er 4 autobrandspuiten, één ladderauto, één materialenauto, acht motorspuiten met autotrekkers, 13 waterleidingkarren, 2 fosforrubberploegen en plusminus 400 manschappen gereed stonden om uit te rukken.
Zo werd er geoefend, aangevuld en verbeterd tot plotseling op 10 mei 1940 des nachts de Duitsers ons land binnen vielen. Daardoor waren wij met Duitsland in oorlog. Om 7.30 uur kreeg ik bericht om alle brandposten te bezetten. Dat wilde zeggen dat al het benodigde materiaal nu definitief op de brandposten moest worden gebracht. De posten bleven dag en nacht bezet in een drieploegenstelsel. Zeven dagen later werden de posten weer ingetrokken. De oorlog was over ons heengegaan. Wij waren tijdelijk verslagen Nederlanders zonder dat wij iets bijzonders van de oorlog gemerkt hadden. Ik bedoel dan van de gevechten.

SPOORWEGEN. Alvorens te beginnen met een overzicht voor oorlogsdocumentatie moet ik mij [van Donselaar] vooraf verontschuldigen. Ik kan niet alle data noemen. Ik moet mij bepalen tot de feiten die in mijn herinnering opkomen. Ze zijn genoemd zonder precies de juiste tijd te kunnen aangeven. De gegevens zijn tijdens de spoorwegstaking zoekgeraakt. Onnodig te vermelden dat de Duitsers hieraan niet vreemd zijn.
Mijn herinneringen bepalen zich tot het volgende. Zodra het vermoeden bestond dat een Duitse inval te verwachten was werden middelen besproken om een dergelijke operatie zoveel mogelijk te vertragen. Voor Apeldoorn werd mij opgedragen om in overleg met mijn ambtgenoot de Stationschef de vereiste maatregelen te treffen. Tot deze handelingen behoorden onder meer het opblazen van wissels die tot de vitale delen van het spoor behoorden. En ook het vernielen van omzetmechanismen van de wissels. Verder moest een barricade gemaakt worden in de wisselstraat vanaf de Dierense lijn dwars over het emplacement. Hierdoor konden wagons derailleren. Bovendien werden de seinhuizen verbrand, waterkolommen [benodigd voor de toen in gebruik zijnde stoomtreinen] omgetrokken. De telefoon- en telegraaftoestellen moesten worden vernield, waterbronnen onbruikbaar gemaakt, de spoorbrug over het kanaal opgeblazen en de draaischijf vernield. Het opblazen gebeurde door de Genie. In de eerste jaren van de oorlog is er weinig voorgevallen.

 
 

 
 

Jaar 1940

BRANDWEER. Wij zijn in 1940 niet éénmaal uitgerukt voor een brand die door oorlogshandelingen was veroorzaakt.

1940 ----- 10 mei vrijdag.
VAN HOUTUM. 's Nachts om 1.15 uur passeren vele vliegtuigen. Zij komen uit Duitsland. De nachtwacht is dit nog niet direct duidelijk. Hij wekt mijn vader en oom. Om 4 uur hoort mijn vader over de radio dat al duizend Duitse parachutisten in West-Nederland zijn gedaald. Zij zijn allemaal in Nederlands uniform gekleed. Hierna word ik gewekt. De lucht is nog vol vliegtuigen. De radio deelt even later mee dat er ook parachutisten boven België en Luxemburg zijn afgeworpen. Alles wijst erop dat Duitsland de oorlog nog dit jaar ten einde wil hebben. Over de radio volgt het ene bericht van de Luchtwachtdienst (over vijandelijke vliegtuigen) het andere snel op. Om 7.45 uur krijg ik bericht dat mijn school tot nader order is gesloten. Bij de eerste uitzending van het ANP [Algemeen Nederlands Persbureau] om acht uur leest de omroeper een proclamatie [afkondiging] van de Koningin [Wilhelmina] en een aantal regeringsverklaringen voor. Een vlammend protest tegen een beschaafd volk. De Duitse gezant maakte eerst om zes uur aan onze regering de inval bekend. Onze minister van Buitenlandse Zaken antwoordde alleen dat Nederland zich vanaf dat moment met Duitsland in Staat van Oorlog bevond. De gezant kon toen gaan. Daar de afzet van producten nu plotseling geen mogelijkheden meer biedt staken alle fabrieken het werk, ook de onze.
Het eerste Nederlandse legerbericht deelt mee dat onze grenstroepen de bevolen vernielingen hebben uitgevoerd, onder andere alle bruggen over Maas en IJssel. De hele morgen weerklinken in Ugchelen de doffe knallen van de bruggen over het Apeldoornse Kanaal. Ze worden allemaal opgeblazen. In de gemeente is iedereen in actie zijn ruiten te beveiligen tegen plotselinge luchtdruk van ontploffingen. Dit gebeurt door papierband kruiselings over de ruiten te plakken. De luchtbescherming wordt opgeroepen en de brandweer vormt brandwachten. Tante Mies geeft zich voor de EHBO [Eerste Hulp Bij Ongelukken] op en moet dagelijks enige uren naar het gebouw Ugchelens Belang. De wacht duurt meestal zes uur.
Na de inval in Nederland verzoekt onze regering dadelijk hulp bij de Geallieerden. Deze hulp laat veel te wensen over. Het Duitse leger overschrijdt de grens van Luxemburg, België en Nederland. ´s Avonds verschijnt boven Ugchelen een Duits vliegtuig achtervolgt door vijf Britse jagers. Volgens geruchten zijn al honderd Duitse vliegtuigen neergeschoten waaronder één bij Terlet. Een inwoner uit Ugchelen kwam uit Den Haag terug. Hij heeft twee Nederlandse soldaten door Duitsers zien neerschieten en twee Duitse vliegtuigen zien neerstorten. Nederland moet nu totaal verduisteren. Mijn zuster en ik gaan nog laat naar een nabij zijnde heuvel. In de richting van Zutphen woedt een grote brand.

BURGEMEESTER QUARLES VAN UFFORD (Krant). Een maanwoord aan Apeldoorn.
Burgers van Apeldoorn. In dit gewichtig ogenblik doe ik een beroep op u allen om in kritieke omstandigheden waarin ons volk verkeert rustig en beraden te blijven. Houdt in gedachten het woord door onze beminde Koningin [Wilhelmina] in dit morgenuur gesproken en bevordert door een evenwichtige levenshouding dat elke paniek wordt voorkomen. Laat ieder van ons zijn dagelijkse arbeid even plichtsgetrouw vervullen als in gewone tijden. Volg de door bevoegde instanties gegeven orders onmiddellijk op. Neem deze strikt in acht. Daardoor zult u de zware taak van de ordebewaarders gemakkelijk maken. Blijf zoveel mogelijk in uw woningen.
Dringend verzoek ik nauwkeurig in acht te nemen de door de overheid gegeven gedragsregels die op de officiële aankondigingborden zijn bevestigd. Mocht ik het ter versterking van de burgerlijke luchtbeschermingsdienst en van de plaatselijke burgerwacht nodig oordelen een beroep te doen op uw medewerking dat dan daaraan onmiddellijk gevolg wordt gegeven.
Ik spreek de wens uit dat de hele burgerij in dit uur van beproeving een hecht saamhorigheidsgevoel betone en dat zij sterk moge zijn in het vertrouwen dat God regeert. Een ieder vervulle zijn plicht onder elke omstandigheid in rustige kracht en met algehele toewijding.

BURGEMEESTER QUARLES VAN UFFORD  -  (BEVEL 10 MEI 1940).
De Burgemeester van Apeldoorn maakt op grond van de Algemene Vorderingswet van 24 Juni 1939 (Staatsblad 631) bekend dat alle voorradige levensmiddelen, huishoudelijke artikelen en brandstoffen van welke aard ook, te zijner beschikking dienen te worden gehouden. Verkoop en aflevering van bovengenoemde goederen mag alleen geschieden met zijn bijzondere machtiging. De voorraad dient onmiddellijk te worden opgenomen en opgaven daarvan ter beschikking te worden gehouden van de Distributiedienst.
Tot nader order wordt aan winkeliers, in het algemeen aan allen, die van de verkoop van deze goederen hun normaal bedrijf maken en een voorraad daarvan onder hun berusting hebben machtiging verleend aan consumenten af te leveren hoeveelheden voor een gebruik van ten hoogste drie dagen.
Nadere regeling zal worden bekend gemaakt.
Overtreding van deze bepalingen zal worden gestraft volgens de in oorlogstijd geldende wetten.

POLITIE (Portiersrapport) [als illustratie van wat er op het politiebureau van de eerste oorlogsdagen merkbaar was zijn de rapporten van de eerste dagen opgenomen].
- 06 tot 08 uur voormiddag. Geen meldingen.
- 08.30 uur. Aan de op het majoorrapport van heden vermelde arrestant een portie brood en koffie verstrekt. Bon 68 afgegeven.
- 08.45 uur. De Boerenleenbank vraagt assistentie bij uitbetaling gelden. Hoofdagent kennisgegeven.
- 09.00 uur. De op het majoorrapport van heden vermelde arrestant is op last van de Commissaris van Politie ontslagen.
- 09.45 uur voormiddag. G. Klinger doet aangifte dat er op de Hoofdstraat vermoedelijk twee Duitsers (soldaten!) lopen. Hoofdagent kennisgegeven. Personeel gaat er heen.
- 09.45 uur. Deden aangifte van vermissing van distributie- en stamkaarten P. Deurloo wonende Beekstraat 16, drie stuks van huisgenoten; H.G. Silfhout Wolweg 28, één stuks en K. Heidelberg Koperweg 11, twee distributiekaarten. Bewijs verstrekt. Geboorteakte verloren. A. van Veluwe Oude Beekbergerweg 133 stamkaart.
- 10.30 uur. Aan het personeel (agent wacht) brood en koffie verstrekt. Bon 70 afgegeven.
- 10.30 uur. Dames v.d. Kooij wonende Zwolseweg 33 [nu Koninginnelaan] delen mee dat op de Zwolseweg twee Duitsers rijden die de weg vroegen naar Zwolseweg 561. Hoofdagent kennisgegeven.
- 11.10 uur. Door de Nederlandse Spoorwegen wordt assistentie gevraagd voor het publiek dat aanwezig is bij de ophaalbrug tijdens het aanbrengen van springstof. Hoofdagent kennisgegeven.
- 12.45 uur. Aan de militaire arrestant vermeld op het majoorrapport van heden een portie warm eten verstrekt. Bon 71 afgegeven.
- 15.00 uur. Assistentie wordt verzocht bij de Overweg. Daar hebben de [Nederlandse] militairen last van belangstellende burgers. Hoofdagent kennisgegeven.
- 15.05 uur. Een sergeant die zich met twee vreemdelingen bevindt op de Deventerstraat pand 131, vraagt deze op te halen. Hoofdagent en hoofdagentverkeer kennisgegeven.
- 15.30 uur. Het Vakhoofd te Loenen geeft kennis dat hem kennis is gegeven dat er twee in Nederlands soldatenuniform geklede militairen reden per rijwiel, voorzien van oranje spatborden, in de richting Apeldoorn met een geweer bij zich! Getracht werd een paniekstemming te veroorzaken. Inspecteur kennisgegeven. Personeel gaat er heen. Deze 2 militairen zijn aangehouden. Het waren gevluchte Nederlandse soldaten die na beschieting uit Dieren gevlucht zijn. Geen bijzonders.
- 16.15 uur. T. en R. Riet, wonende Parkweg 7, en A. de Jonge, 1e Wormenseweg 25, doen aangifte van vermissing van hun stamkaarten. Bewijs afgegeven.
- 17.00 uur. Als boven G. Oostenbroek Soerenseweg 23. Bewijs afgegeven.
- 17.20 uur. Aan majoor Boels overgegeven 4 personen van Duitse nationaliteit ter overgave aan de Duitse bezetting, te weten:
1. Sigmund Bola, geboren 29-07-1923 te Hamborn
2. Frans Haidinger, geboren 15-07-1904 te St. Pölten
3. Johann Smid, geboren 23-10-1908 te Stein
4. Magdalena Schmid, geboren Vosen 10-03-1917 te Duisburg, echtgenote van sub 3 genoemd.
- 18.00 uur. Op verzoek van majoor Boele zes porties brood en koffie verstrekt aan arrestanten. Bon 72 en 73 afgegeven.
- 19.25 uur. Mevrouw M. Seringenlaan geeft kennis dat bij haar gelogeerd zijn twee nichtjes beide van Duitse oorsprong. Alle twee gehuwd en een met twee kinderen.
- 21.50 uur. Wordt door een commandant uit villa Swinemunde kennisgegeven dat in het pension Elvira Bosweg hoek Burglaan volop licht brandt. De dames wensen het licht niet te doven. De adjudant, inspecteur van politie neemt maatregelen. Er is iemand heen.
- 22.00 uur. A. Termaat, Vlijtseweg 28 alhier, doet aangifte van diefstal van zijn damesrijwiel dat geplaatst was bij zijn woning. Politieverslag opgemaakt.

POLITIE (Majoorrapport).
- 06.00 uur voormiddag. Twee arrestanten aangetroffen waarvan er een werd heengezonden.
- 08.45 uur. De andere arrestant ook ontslagen.
- 09.15 uur. Door de Militaire Politie vanuit Deventer naar hier overgebracht deze in voorarrest zittende militaire arrestant J.B. van A., verdacht van spionage. Geplaatst in cel II en fouillering. De commandant verzoekt of de Politie voorlopig de verzorging van die arrestant op zich wil nemen.
- 01.30 uur namiddag. Door van Dassen, sergeant I motordienst, wordt de militaire arrestant bovengenoemd afgehaald.
- 02.00 uur. Niemand in cellen of nachtverblijflokaal aangetroffen.
- 22.00 uur. Overgenomen de in mutatie 17.20 uur van het Portiersrapport genoemde personen:
1. Siegmund Bola, kamer 15
2. Frans Haidinger, kamer 17
3. Johann Schmid, cel I en Magdalena Schmid cel I.
Allen van Duitse nationaliteit ter overgave aan de Duitse bezetting.

1940 ----- 11 mei zaterdag.

VAN HOUTUM. De hele nacht horen wij zwaar motorgeronk. Voornamelijk van transportvliegtuigen. Er gaan geruchten dat het Duitse landleger zich al in Beekbergen bevindt. Dit beperkt zich tot veertig parachutisten. Zij vorderen levensmiddelen en betalen of met Nederlands of met Duits geld. Zij rijden naar Ugchelen en passeren om 10.30 uur in richting Hoenderloo. De parachutisten zijn in Nederlands uniform gekleed. De sergeant heeft het uniform van het Nederlandse Rode Kruis aan. Zij rijden op gevorderde fietsen. Waarschijnlijk zijn er enkele onderweg nog tegen betere ingeruild. De gedupeerden ontvingen of een oude fiets of een bonnetje. Hierop stond dat de fiets uitbetaald werd wanneer het Duitse Rijk de oorlog gewonnen had. Terwijl de Duitsers voorbij rijden fietsen arbeiders van de fabriek op de weg. Zij hebben zojuist hun loon ontvangen. Er ontstaat een kleine sprint maar de moffen moeten er vanaf zien om ook hun fietsen te vorderen. Een uur later staan wij zo aan de weg te praten. Een onbekende jongeman mengt zich in het gesprek. Door zijn Duitse tongval en zijn identiteitspapieren wekt hij achterdocht. Nadat wij weer naar de radio hebben geluisterd wordt het ons duidelijk dat het een landverrader is. Hij wijst de Duitsers de weg en stelt hen van verzetskernen op de hoogte. Onze Regering verzoekt dergelijke personen aan te houden maar de vogel is al gevlogen.
's Middags gaan mijn zuster en ik naar Apeldoorn om inkopen te doen. Batterijen zijn al uitverkocht. Wij horen dat in het westen parachutisten in boerenuniform zijn geland. Iedereen houdt ons aan en vraagt naar de Duitsers die 's morgens zijn gepasseerd. Nauwelijks zijn we thuis of de eerste gemotoriseerde Duitse afdeling (antitankgeschut) komt voorbij (vanuit Arnhem). Zij zoeken in de omgeving enkele gebouwen (de fabriek niet) na terwijl enkele van hen het geschut in stelling brengen. Na een half uur vertrekken zij, rijden een keer door Ugchelen en passeren in richting Hoenderloo. In een gebouw van de Stichting te Hoenderloo vindt 's morgens een kort vuurgevecht plaats. Een Nederlands soldaat schoot een Duits kapitein dood. De Duitse soldaten menen dat onze soldaten zich in één van de vertrekken bevinden. Dit is onjuist. Er wordt toch nog een handgranaat in geworpen. Deze veroorzaakt vrij grote schade. Als straf zetten de Duitsers alle passerende burgers in de school gevangen, onder andere boswachter S. Na enige uren verdwijnen de schildwachten. De gevangenen besluiten twee aan twee te gaan. De boswachter ontmoet onderweg nog twee patrouilles van ruim 40 parachutisten op het Harskamper fietspad.
Voor de fabriek Brouwersmolen wordt uit het personeel een brandwacht gevormd. Het ANP [Algemeen Nederlands Persbureau] waarschuwt voortdurend tegen valse berichten. De omroepers spreken voortdurend om de beurt opdat wij hun stemmen zullen leren kennen. Om vijf uur komen grote Duitse pantserafdelingen over de Hoenderloseweg in zuidelijke richting. Er is een verbindingsweg via Brummen en Beekbergen tot stand gebracht. Met tussenpozen van een uur volgen treinen Duitse foeragewagens [voor levensmiddelen] met gevorderde auto's. Zo herkennen wij een auto van familie uit Eerbeek. Om 9 uur passeert de eerste groep infanterie. Intussen timmer ik voor de keukenramen triplex verduisteringschotten. Twee neven uit Apeldoorn komen op visite om militaire drukte te zien. Zij spelen gevaarlijk spel omdat hun fietsen gevorderd kunnen worden. Van hen hoor ik dat de Christelijke Hogere Burger School als Duits lazaret [veldhospitaal] is ingericht. Boswachter S. ziet 's avonds op een heideveld voor zijn huis verscheidene parachutisten (alle verlicht) dalen. Op de weg staan motoren klaar om hen verder te vervoeren.

POLITIE (Portiersrapport - gedeeltelijk).
- 07.15 uur voormiddag. Vaandrig van de Berg geeft kennis dat er gewonde militairen zijn aan de Molenstraat. Het Julianaziekenhuis is daarvan kennisgegeven. De politie treft maatregelen die er met twee auto's naar toe zijn gegaan.
- 07.35 uur. De Havenmeester G.H. Luiman, Kanaal Noord 172, geeft kennis dat bij hem militaire uitrustingsstukken zijn neergegooid en dat een motorrijwiel is achtergelaten. Ook is er materiaal bij van het Rode Kruis. Hij verzoekt dit bij hem weg te halen.
- 08.07 uur. Jansen, Schoolstraat 25, geeft kennis dat bij Bosman smederij, Schoolstraat 15, 15 zuurstofapparaten liggen. Hij acht deze gevaarlijk voor de omgeving. Op advies van inspecteur de Trol aan de Brandweer kennisgegeven.

1940 ----- 12 mei zondag, eerste Pinksterdag.

VAN HOUTUM. De hele nacht komen vliegtuigen over. Het geronk wordt afgewisseld door voorbijrijdende auto's. In de vroege ochtenduren passeert een volledig uitgeruste pontonafdeling. 's Morgens staat de weg vol met paarden en foeragewagens. De soldaten liggen er naast op de grond te slapen terwijl anderen de wacht houden en de dieren water laten drinken. Een Duitser fotografeert de colonne met de omgeving. Intussen zwaait een ander met zijn revolver op en neer in de richting van onze salon (reden onbekend). Een officier wil een auto hebben maar onze Buick gebruikt volgens hem te veel benzine. Twee oververmoeide paarden worden in de wei naast ons huis gejaagd. De Duitsers vorderen de luxe wagen van de familie Berends van Loenen en geven een bonnetje voor Reichs Mark 3000 af. Nauwelijks is de eerste terrein-foeragewagen weg of de tweede is al in zicht. Zij komen alle uit de richting Beekbergen. Enkele NSB-ers wijzen hen de weg en geven de soldaten iets te eten. Over enkele huifkarren zijn oranje doeken gespannen vermoedelijk voor Duitse vliegtuigen. Alle wagens zijn van verouderd type en met twee paarden bespannen. Het lijkt ons of de karren uit Polen afkomstig zijn. 's Middags om vier uur passeert een trein boerenwagens van ruim twee kilometer lang. Een van deze soldaten belt aan en wil broodbelegging hebben. Wij geven hem het een en ander dat hij in Hollands geld betaalt. Het ANP waarschuwt het Nederlandse volk tegen vergiftigde sigaretten, bonbons enzovoort. Deze kunnen gevonden of aangeboden worden. Het Nederlandse Legerbericht deelt mee dat de IJssellinie zich heeft overgegeven evenals de Peel-linie die ook uit grote mijnenvelden bestaat.
Om zes uur komen de eerste foeragewagens vanuit Zutphen. Zij rijden via Klarenbeek, Ugchelen en ook naar Harskamp. Even later verschijnt een Duitser met een vrachtauto bij de fabriek, op aanwijzing van burgers en eist de bascule [weegschaal] op. Hij zal deze de volgende dag terugbrengen. Het is een goedkoop smoesje. In de gemeente Apeldoorn moeten alle wegwijzers (deze waren al lang verwijderd) voorzien van petroleumlampen worden geplaatst. Om zeven uur vindt boven Ugchelen een luchtgevecht plaats tussen een Britse jager en een Duitse bommenwerper. De laatste valt tenslotte brandend neer bij Klarenbeek. Tezelfdertijd rijdt een Duits officier op zijn motorfiets het fabrieksterrein op. Hij vraagt om inkwartiering van 115 man en drie officieren. De soldaten hebben in vier dagen nog geen voldoende rust gehad. Op de rijdende wagens konden ze eventueel slapen als ze dat wilden. Wij krijgen een Oberleutnant [eerste luitenant] en een Leutnant [tweede luitenant]. De derde officier slaapt bij een nabijzijnd herenhuis. De Duitsers parkeren alle wagens in de oprijlaan naar deze woning voor camouflage tegen vliegtuigen. De paarden grazen in de grote wei bij de weg.
Alle drie officieren komen 's avonds bij ons theedrinken. Een van hen brengt een bosje lelietjes-van-dalen voor mijn moeder mee. Zijn vrouw in Düsseldorf had hem deze meegegeven voor zijn eerste kwartier. Zij zijn echter nog verdacht fris. Dezelfde luitenant leest een order voor. Daarin staat dat de Nederlandse bevolking met rust moet worden gelaten als deze de binnenrukkende Duitsers niet lastig valt. Duitsland valt België, Nederland en Luxemburg binnen om een op handen zijnde Engelse inval in deze landen naar het Ruhrgebied te voorkomen. De officieren zijn zeer optimistisch. Zij zijn van mening dat Amersfoort morgen valt. Daarna leggen we een pontonbrug naar Amsterdam. Binnen 48 uur staan we aan de kust en gaan dan met Nederlandse schepen naar Engeland. Over 14 dagen is de hele oorlog afgelopen. Dan zitten we in Londense hotels bier te drinken. Wat luchtkastelen! 's Avonds laat komt nog een afdeling foeragewagens met houten pontons voorbij. De zware artillerie volgt de route Zevenaar - Arnhem en Brummen - Woeste Hoeve - Hoenderloo naar de Grebbelinie. Hierbij bevinden zich kanonnen met een schootswijdte tot 40 kilometer. Sinds deze dag bestaat er als het ware geen verschil meer tussen rijk en arm.

1940 ----- 13 mei, maandag, tweede Pinksterdag.

VAN HOUTUM. De hele nacht passeren lange treinen foeragewagens. Talrijke vliegtuigen komen over. Om 6.30 uur klopten twee Duitse onderofficieren ons uit bed en eisen de Buick met een chauffeur op. Mijn moeder staat hen te woord. Vader heeft gelukkig brandwacht. De Duitsers vertrekken dan ook zonder een van ons. De ingekwartierde soldaten schrijven 's morgens al een brief en wel op ons papier. De officieren zitten nog enige tijd op een bank bij de fabriek en bekijken de vele voorbijtrekkende huifkarren. Om 9.30 uur vertrekken ze allemaal. Zij hebben eten genoeg en vragen dit ook niet aan de burgers. Na hun vertrek ontdekken wij dat deze moffen nogal gereedschap bij ons hebben gestolen. Zo zijn bijvoorbeeld alle hamers, zagen, breekijzers enzovoort uit de schuilkelder. In de voormiddag gaan mijn zuster en ik Ugchelen in en vertellen aan vader wat er gebeurd is. De brandweerleden dragen voor het eerst een armband met de woorden ´Luchtbescherming Brandweer´. Alle winkels worden bestormd voor de levensmiddelen. Als er geen verandering komt zal de bakker nog tot woensdag [15 mei] kunnen bakken. Met een aantal oude broden onder de arm gaan we via de Keienberg naar huis. De Duitsers kijken jaloers naar dit pak waardoor wij een binnenweg nemen.
De radio zendt door de opeenvolgende berichten van het ANP en de Luchtwachtdienst geen muziek uit. Om 10.45 uur wordt de elektrische stroom verbroken maar om 1.45 uur wordt de toevoer hersteld. 's Middags gaat mijn moeder naar Apeldoorn om de familieleden te bezoeken. Zij zijn alle ongedeerd. Het ANP deelt mee dat Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Juliana vergezeld van Prins Bernhard en de beide dochtertjes naar Londen zijn uitgeweken. De Prins zal spoedig terugkeren. In Brussel dalen vrouwelijke parachutisten. Het zijn voor het merendeel Duitse dienstboden die nu als gidsen optreden. Om twee uur passeren twee vrachtauto's met Nederlandse krijgsgevangenen in richting Beekbergen. Volgens geruchten moet Ede worden ontruimd. Vele burgers, ook uit Wageningen, komen voorbij. Zij zijn slechts van enkele levensmiddelen en een deken voorzien. In Hoenderloo zouden vele evacués oververmoeid langs de weg liggen. Daarom besluiten mijn neven deze mensen met de vrachtauto en hun luxe wagen (Graham) tegemoet te rijden. Van een massavlucht is geen sprake. Zij keren zonder meer terug. Onderweg gaf een Duitse soldaat hen nog een standje voor het passeren van en het rijden tussen een autocolonne. In Ugchelen legt men in verscheidene huisgezinnen dekens klaar om eventuele vluchtelingen onderdak te verschaffen. Om vijf uur bericht het ANP via de radio dat de Koningin [Wilhelmina] en de Nederlandse Regering met een Brits oorlogsschip naar Londen zijn vertrokken. Volgens onbevestigde berichten moest de Koningin in soldatenkleren met een helm op in een pantserwagen naar het oorlogsschip in Hoek van Holland rijden. Om zes uur komt moeder met oom Wim terug. In Apeldoorn zijn in de afgelopen vier dagen nog maar een handjevol Duitse soldaten gezien. Alle bovengrondse telefoonlijnen zijn verwoest. Volgens de radio bevinden zich Zeeland, Noord- en Zuid-Holland nog in Nederlandse handen. De landdag van de NSB, die hedenmiddag zou plaatshebben, is afgelast. De hele middag en avond tot diep in de nacht horen wij een onafgebroken kanongebulder in richting Ede. De lucht is hierdoor 's nachts vrij helder verlicht.

1940 ----- 14 mei dinsdag.
VAN HOUTUM. 's Morgens gaan mijn zuster en ik weer boodschappen doen. In een kruidenierswinkel staan 20 à 30 mensen. Eerst zijn alle levensmiddelen gedistribueerd maar dit beperkt zich later tot enkele producten. Zowel de elektriciteit als de waterleiding is van 9.45 tot 11.45 uur afgesloten. Om 10 uur komt boswachter S. op bezoek en vertelt van zijn avontuur. Twee uur later passeren bijna 200 Nederlandse krijgsgevangenen. Zij zijn alle door verraad in de val gelokt lopend in richting Beekbergen. Even later komen twee kennissen uit Hoenderloo bij ons op bezoek. Zij gaan lopend naar Apeldoorn uit vrees dat hun fietsen worden gevorderd. In Hoenderloo bevinden zich nog meer soldaten dan in Ugchelen omdat daar ook colonnes uit Woeste Hoeve doortrekken. 's Middags passeren weinig Duitse auto's of huifkarren. Om drie uur bombarderen ruim twintig Duitse vliegtuigen de binnenstad van Rotterdam. Door de vele brandbommen ontstaan uitgestrekte en bijna niet te blussen branden. Om acht uur hoort mijn moeder op de weg van iemand met Duitse tongval dat Nederland zich heeft overgegeven. Wij geloven het eerst niet. Om 9 uur leest de omroeper van het ANP een proclamatie van de Nederlandse opperbevelhebber voor. Daarin staat dat om verdere bombardementen, vernielingen (zoals Rotterdam) en bloedvergieten door de 'technische wonderen' van de Duitse Weermacht te voorkomen hij besloten heeft de wapens neer te leggen. Om 10.15 uur richt generaal Winkelman zich persoonlijk tot het Nederlandse volk. Vele mensen denken nog steeds aan een vals bericht. Mijn oom gelooft het ook niet en ik raak nog in een kort heftig gesprek met hem. Wij moeten om acht uur onze klokken één uur en 40 minuten vooruit zetten. Het is voortaan Duitse tijd. Alle industriëlen in Apeldoorn moeten 's middags op het gemeentehuis een vergadering bijwonen. Daarop deelt een Duits officier mee (dwingt) dat iedereen weer zijn werk normaal moet voortzetten.

BURGEMEESTER QUARLES VAN UFFORD (Krant).
1. De Deventerbrug wordt door de gemeente in zoverre hersteld dat het verkeer tussen het westelijk en het oostelijk deel van de gemeente weer mogelijk wordt.
2. Alle auto´s zijn door de bezettingsautoriteiten gevorderd. Dit betekent dat alle bezitters van auto´s hun wagen ter beschikking moeten houden tot het ogenblik dat deze gevorderd wordt. Voor zover benzine in de tank aanwezig is kan worden gereden. Het onklaar maken van de auto kan voor de bezitter grote moeilijkheden opleveren.
3. De gemeentereiniging (ophaaldienst van huisvuil en fecaliën) zal morgen woensdag 15 mei, voor zover haar dat mogelijk is, de dienst hervatten. Begonnen wordt met de verzorging van het centrum. Daarna komen voor zover mogelijk de buitenwijken aan de beurt.
4. Zij die op grond van salarissen, pensioenen, soldij (geen kostwinnersvergoeding) of anderszins vorderingen hebben op het Rijk, een Provincie of een gemeente (NIET de gemeente Apeldoorn) en niet over contanten beschikken om in de eerste levensbehoefte te voorzien, kunnen zich vanaf woensdagmorgen vervoegen op Sonny Home (Molleruslaan 40, afdeling Controle Belastingen) tussen 9 en 12 uur voormiddag. Daar worden hun inlichtingen en zo nodig hulp verschaft. Personen die effecten of vorderingen hebben, die zij niet dadelijk kunnen realiseren en die toch dadelijk moeten kunnen beschikken over contant geld voor eerste levensbehoefte, kunnen zich daar eveneens vervoegen. Personen die van particuliere werkgevers geen loon meer ontvangen en op het ogenblik zonder enig middel van bestaan zijn moeten zich vervoegen aan het Bas Backerhuis (Hoofdstraat, houten gebouw).
5. Na afloop van de Pinkstervakantie wordt het onderwijs op alle scholen op de gewone wijze hervat voor zover niet in beslag genomen voor andere doeleinden. Maatregelen tegen bescherming van luchtgevaar worden genomen.
6. Vanaf heden, dinsdagavond 8 uur, wordt de Duitse Zomertijd ingevoerd. Dat wil zeggen, om 8 uur moet de klok 1 uur en 40 minuten worden vooruit gezet.

1940 ----- 15 mei woensdag.
VAN HOUTUM. Door de Duitse tijd sta ik eerst om elf uur op. Vele mensen denken nog steeds aan een vals bericht hoewel het Duitse opperbevel in Nederland sinds zes uur besprekingen voert in Den Haag. West-Nederland wordt bezet behalve Den Helder en Zeeland die de strijd nog voortzetten. De Amsterdamse Vrijwillige Brandweer vertrekt naar Rotterdam om de grote branden te helpen blussen. Tijdens de ochtend is er weinig verkeer over de weg. 's Middags gaan mijn zuster en ik naar Hoenderloo. Daar zal een kennis ons het een en ander laten zien. Van de Stichting Hoenderloo zijn de smederij en aangrenzende gebouwen gevorderd, deels als opslagplaats en deels als slaapgelegenheid. Er liggen grote voorraden vlees (uit Borculo) en brood (ongeveer 30 m3) opgestapeld. In de schoenmakerij spreken we eerst met een soldaat en later met een officier. Zij beschouwen de inval in Nederland als een afstraffing omdat al onze kanonnen op Duitsland zouden zijn gericht. Wij waren sinds 3 september niet neutraal en hadden een geheim militair verbond met de Geallieerden gesloten. De verwoestingen in het gebouw Kampheuvel (zie onder zaterdag 11 mei) zijn zeer groot. Intussen komt mijn neef Jaap uit Arnhem met een vriend in Ugchelen. Heel Arnhem is ingericht voor het Duitse Rode Kruis. In het Diaconessenziekenhuis liggen alleen al 800 Duitse gewonden. Om vijf uur passeert een groot aantal boerenwagens in richting Hoenderloo. Een uur later doet een gerucht de ronde dat 2.000 Nederlandse krijgsgevangenen zullen voorbijkomen. Het is verzonnen omdat alle Nederlandse soldaten (krijgsgevangen) in hun kazernes moeten blijven. 's Avonds ga ik naar de directeur van de HBS om te horen wanneer de school weer zal beginnen. Dit is vermoedelijk vrijdag. Om elf uur passeert een trein foeragewagens van bijna twee kilometer lengte.

KRANT. Vluchtelingen van elders, die zich niet aan een particulier adres kunnen vervoegen, kunnen zich melden aan het Algemeen Militair Tehuis. Dit is het Clubgebouw van de Voetbalvereniging Robur et Velocitas aan de Asselseweg [Asselsestraat] voorbij de Jachtlaan.
Alle groothandelaren en winkeliers in levensmiddelen en verder allen die levensmiddelen in grotere hoeveelheden dan voor een behoefte van één week in voorraad hebben zijn verplicht binnen 24 uur daarvan opgave te doen bij de Distributiedienst aan de Loolaan.
Aan iedere inwoner worden de levensmiddelen op de hieronder aangegeven bonnen van de Rijksdistributiekaart verkrijgbaar gesteld (bedoeld voor de periode van één week):
. Bon nr.18: margarine 1/2 pond [250 gram], vet 1/2 pond, kaas 1 ons [100 gram], slaolie en andere spijsolie 1 maatje.
. Bon nr.21: koffie, thee, cacao samen 1/2 pond [250 gram].
. Bon nr.22: rijst 1 pond [500 gram], peulvruchten 1/2 pond, gort of havermout 1/2 pond.
. Bon nr.23: harde zeep, zachte zeep, zeeppoeder en andere soorten zeep samen 1/2 pond
 [250 gram].

1940 ----- 16 mei donderdag.

VAN HOUTUM.
's Morgens gaat mijn moeder naar Apeldoorn om een bonnetje te krijgen voor de auto. Het gelukt ons niet. Alle boeren moeten de nog in voorraad zijnde eieren bij een Duitse instantie te Apeldoorn inleveren. Voortaan krijgen zij slechts 25% van het benodigde kippenvoer. Het ANP-bericht om elf uur dat er tussen 11.45 en 19.30 uur een ononderbroken colonne Duitse auto's en motorfietsen door Amsterdam (van Haarlem naar Utrecht) zal rijden. Alle verkeer dat de aangegeven route volgt of kruist wordt verboden. De Nederlandse Bank brengt zilverbonnen van één en van 2.50 gulden in omloop. Alle boeren moeten de nog in voorraad zijnde eieren bij een Duitse instantie te Apeldoorn inleveren. Voortaan krijgen zij slechts 25% van het benodigde kippenvoeder. Om 11.30 uur passeert een Duits vliegtuig op nog geen honderd meter hoogte. Enkele Ugchelse soldaten komen weer thuis. Eén van hen moest van Leiden naar Den Haag rijden in een groep van 40 Ford vrachtauto's. Ze werden gebombardeerd. Twee van de drie aanvallende vliegtuigen (de buitenste) wierpen bommen van 800 meter hoogte. De middelste schoot met de mitrailleurs. In de chassisbalken kwamen gaten voor tot vijf centimeter middellijn. Na de aanval bleken nog vijf auto's te kunnen rijden. De andere waren totaal vernield. De vrouwelijke Luchtbeschermingsdienst wordt ontbonden. Wij schaffen op beide fabrieken de brandwacht af. Wij zien onderweg [naar Arnhem], dat op de baan van Kröller (Hoge Veluwe) een Duits vliegveld is ingericht.

KRANT. a. Niet-inwoners van Apeldoorn die naar hun woonplaats terug willen krijgen daartoe gelegenheid. Op eigen kosten kan men per autobus (als het aantal gegadigden voldoende is om een autobus te laten rijden) naar het Noorden, naar het Oosten van ons land. Naar het Westen in de richting van Noord- en Zuid-Holland kan men op eigen gelegenheid komen tot Amersfoort en tot de lijn Amersfoort zuidwaarts tot de Rijn en noordwaarts tot het IJsselmeer. Onder de aandacht wordt gebracht dat de Commandant van de Duitse bezetting er prijs op stelt dat deze personen zo spoedig mogelijk vertrekken.
b. Onder zeer grote belangstelling is hedenochtend tegen tien uur op de Rooms Katholieke Begraafplaats aan de Arnhemseweg het stoffelijk overschot ter aarde besteld van de Nederlandse soldaat Rudolf van den Broek uit Alphen in Noord Brabant. Hij is hier ter plaatse overleden aan de gevolgen van bekomen verwondingen. Tevoren is in de kerk van de Mariaparochie aan de Hoofdstraat door kapelaan Beckers een plechtige Heilige Requiemmis [dodenmis] opgedragen. Onder het grote aantal aanwezigen bevonden zich onze burgemeester Quarles van Ufford, twee Duitse officieren van de bezettingstroepen in Apeldoorn, dr. Rodbard geneesheer-directeur van het Julianaziekenhuis, dr. Freseman Viëtor die de gewonde soldaat in het ziekenhuis heeft behandeld en een aantal verpleegsters van het ziekenhuis.

1940 ----- 17 mei vrijdag.
KRANT. 1. De uitreiking van de distributieboekjes op de distributiekaarten zal zo spoedig mogelijk hervat worden. De uitreiking zal huis aan huis gebeuren. Voor een goede gang van zaken is het noodzakelijk dat ieder meewerkt en aan de uitreikers alle gewenste inlichtingen geeft.
2. Voor de normale behoefte wordt de verkoop van kaas vrijgegeven.
3. De zaterdagavondmarkt gaat weer door. Sluiting half tien. De maandagmarkt wordt hervat.
4. Van morgen af is de kleinhandel in groenten vrij. De maximumprijzen blijven gehandhaafd. Controleurs van de Rijksdienst (CCCD) zijn in de gemeente werkzaam voor de controle.
5. Met nadruk wordt gewezen op de bekendmaking van de Opperbevelhebber van de Legergroep (Oberbefehlhaber der Heeresgruppe) dat de algemene verduistering zowel op straat als in de percelen ten strengste wordt gehandhaafd. Overtreding zal zwaar gestraft worden.
6. De Bad- en Zweminrichtingen van de Gemeente zullen op de normaal daarvoor gestelde tijd worden opengesteld.
7. De bonnen voor levensbehoeften door Maatschappelijk Hulpbetoon afgegeven, kunnen door de winkeliers ingewisseld worden dinsdag en woensdag 21 en 22 mei, 's middags 2-4 uur aan het ontvangkantoor van de Gemeente aan de Molleruslaan.

1940 ----- 18 mei zaterdag.

VAN HOUTUM. Een kennis uit Eerbeek vluchtte afgelopen zaterdag naar haar ouders te Ugchelen omdat de granaten rondom haar woning ontploften. 's Avonds om elf uur passeert een groot aantal zwaar beladen vrachtauto's in richting Hoenderloo. Zij worden beschermd door drie jagers die voortdurend rondcirkelen.

1940 ----- 19 mei zondag.

VAN HOUTUM. Op de Amersfoortseweg zijn verschillende bomen door trotyl omgevallen. Een deel ligt over de weg en vormt een hindernis en de overige liggen over het fietspad.

POLITIE. 10.00 uur voormiddag. Er wordt door omwonenden van het café hoek Arnhemseweg - Spoorlaantje geklaagd over het feit dat er door Duitse militairen en Hollandse meisjes op ergerlijke wijze te keer wordt gegaan in genoemd café. Bovendien was dat café absoluut onvoldoende verduisterd. Verzocht wordt maatregelen te willen nemen in verband met orde, goede zeden en veiligheid. Inspecteur meegedeeld, maatregelen zullen worden genomen. Luitenant Biland van de bezettingstroepen is dit meegedeeld. Deze zal maatregelen nemen.

1940 ----- 20 mei maandag.
VAN HOUTUM. De hele nacht komen vliegtuigen over. Om twee uur passeren vele vrachtauto's, opnieuw begeleid door jagers. Velen horen 's nachts het bombardement van Emmerik en Kleef. Om vier uur komen drie vliegtuigen laag over. De hond die sinds de oorlog bang is voor vliegtuiggeronk begint vreselijk te janken en blijft enige uren onrustig. Deze dag moet ik weer naar school. Het gebouw is weer voor het lesgeven ingericht. De anders zo lichte gang is totaal verduisterd. Het eerste uur legt de directeur ons uit wat klasse IV en V de eerste vijf volgende dagen moeten doen. Wij moeten namelijk distributiekaarten onder de bevolking uitdelen. Het tweede en derde uur hebben we vrij maar het vierde gewoon les. 's Middags geeft een dame van het Distributiekantoor ons nadere instructies.

POLITIE. 19.15 uur. Door de Stab Feldwebel [sergeant 1e klasse] Zenk van de Feld-Gendarmerie wordt namens de Ortscommandant alhier kennisgegeven dat de arrestant de H. in vrijheid kan worden gesteld. Hij is daarop heengezonden.

KRANT. De [autobus-] dienst Apeldoorn - Arnhem visa versa [heen en terug] zal door de NV AAA (voorheen Robart) vanaf dinsdag 21 mei hervat worden met een 1-urendienst.

1940 ----- 21 mei dinsdag.

VAN HOUTUM. Het is voortaan verboden dat burgers benzine verbruiken. ´s Morgens beginnen we (ook een klasgenoot) bonboekjes uit te reiken. Wij krijgen de Ooiweg en de Herderweg toegewezen. In totaal moeten wij er 340 uitdelen. Als er geen stamkaarten aanwezig zijn of niet ondertekend waren mogen wij daarvoor geen bonkaart uitreiken. Wij delen er deze dag 83 uit en na afloop moeten we onze tassen met de lijst van verantwoording op het Distributiekantoor deponeren. Om elf uur legt een Duits vliegtuig een rookgordijn boven Apeldoorn. Volgens geruchten zou dit voor de Duitse soldaten een teken zijn om zich bij de dichtstbijzijnde militaire instantie te melden.

KRANT. Beperkte dienstregeling autobusdienst Apeldoorn - Amersfoort visa versa. Vertrek Apeldoorn 7.25-10.00-14.00-16.00-18.00-20.00 uur. Autobusdienst Apeldoorn - Voorst - Zutphen voorlopige dienst ingaande heden. Vertrek Apeldoorn 7-8-10-13-15-18-20 uur. De ADA (Verenigde Autobusdienst Apeldoorn - Deventer - Apeldoorn) heeft hedenmiddag de dienst hervat. Zij het ook met een beperkte dienstregeling.

1940 ----- 22 mei woensdag.

VAN HOUTUM. Wij reiken deze dag 104 bonboekjes uit.

KRANT. Apeldoorn steeds meer uit zijn isolement. Nog geen treinen naar het noorden. Gisteren in de loop van de avond rolde weer een trein in de richting van Deventer. De lijnen naar Deventer en Zutphen zijn al in zoverre hersteld dat beide steden vanuit Apeldoorn tot aan de IJsselbruggen daar te bereiken zijn. De lijn Apeldoorn - Zwolle is nog niet hersteld.

1940 ----- 23 mei donderdag.

VAN HOUTUM. Een alleen wonende man aan de Herderweg weigert ons binnen te laten. De ramen van zijn huis zijn met doeken en oude gordijnen afgesloten. Wij moeten zodoende het één en ander opschrijven, terwijl we in het grint zitten. Later horen we dat deze man zeer onhygiënisch leeft. Alle schoenwinkeliers krijgen bericht dat zij geen schoenen meer mogen verkopen zonder vergunning van het Distributiekantoor. Daardoor loopt het storm naar alle winkels voor kleding, manufacturen enzovoort. Wij kopen ook nog het een en ander in. Zo krijg ik een nieuw pak.

POLITIE. 19.45 uur. Het Telefoonstation Woeste Hoeve geeft kennis dat daar een Duits vliegtuig geland is. Er is telefonisch met de piloot besproken dat deze zich zelf met de Ortskommandant in verbinding zou stellen.
19.30 uur. Van de Ortskommandant bericht ontvangen dat de piloot zich inderdaad daar heeft gemeld. Volgens Aartsen te Woeste Hoeve zijn al Duitse militairen bij het toestel aanwezig. Zij zullen voor verder toezicht zorg dragen.
20.40 uur. Een ingekomen bericht dat bij de Woeste Hoeve een tweede vliegtuig zou zijn geland. Gebleken is dat het vliegtuig dat 's middags achter het hotel van de Woeste Hoeve geland was wegens benzinegebrek. Na brandstof te hebben ingenomen was het weer opgestegen. Door motorpech moest het weer landen. De piloot trachtte met het toestel op de Arnhemseweg te landen wat hem gelukt was. Hij bleef echter met zijn rechtervleugel in de boom steken. Hierdoor draaide het toestel naar rechts en tegen het rasterwerk van het 'Deelerwoud' tot stilstand kwam. Het klein type toestel, vermoedelijk een verkenner, werd aan beide vleugels beschadigd. De enige inzittende kreeg geen letsel. De Feldgendarmerie was al ter plaatse en stelt nader onderzoek in.

1940 ----- 24 mei vrijdag.  VAN HOUTUM. In het eerste huis waar we bonkaarten uitdelen horen wij dat een meisje uit dat gezin op 10 mei naar haar man te Amsterdam fietste. Deze was soldaat. Beide zijn onlangs uit de gracht opgedregd. Ze pleegden zelfmoord door samen met touwen vastgebonden in het water te springen. Een ander uit de familie pleegde zelfmoord door gas. Sinds afgelopen zondag rijden grote aantallen tankwagens (voor benzine en olie), luxe auto's en vrachtwagens door de stad in de richting Duitsland. Zij zijn alle in West-Nederland gevorderd. Hiertoe behoren ook de modernste brandweerauto's.

1940 ----- 26 mei zondag.

POLITIE. 01.30 voormiddag. Om half twaalf gisteravond werd door de majoorcommandant in Nieuw Milligen dringend assistentie verzocht wegens muiterij in het kamp aldaar. De Militaire Politie is hierover ingelicht waarna de politie met een gemotoriseerde colonne van 13 manschappen onder de eerste luitenant er naar toe is gegaan. Ter plaatse aangekomen bleek dat een vijftiental militairen, dat aanstaande maandag met groot verlof zullen gaan, geweigerd had in een bepaalde loods te gaan slapen. Er zouden ratten en kevers in huizen. Deze manschappen lagen buiten de loods in een hoop stro te slapen. Zij zijn gewekt en op last van genoemde commandant naar de Willem III kazerne alhier vervoerd. Van enige onrust in het kamp was geen sprake. Het ging alleen om het niet opvolgen van het bevel in die loods te gaan.

1940 ----- 30 mei donderdag.

VAN HOUTUM. Alle wasserijen kunnen voor hun auto's weer benzine krijgen, maar niet meer vijfvouden liters per week dan het aantal arbeiders in het bedrijf.

POLITIE. 20.35 uur. Door één van de Duitse officieren werd geklaagd dat enige soldaten door burgers werden beledigd. Op last van de dienstdoende majoor naar de Stationsstraat en Smidsweg geweest alwaar dit moest plaats gehad hebben. Bij aankomst waren er noch burgers noch soldaten ter plaatse te zien. Majoor Recherche, bij voortduren hierop letten!

1940 ----- 31 mei vrijdag.

VAN HOUTUM. Om middernacht (!) belde de politie oom Wim op met het bevel dat hij met zijn vrachtauto voor hedenmorgen 9 uur op ´Onderlangs´ te Arnhem moest verschijnen. Als de auto wordt goedgekeurd zal mijn oom gedurende twaalf dagen voor het Duitse leger in België moeten rijden. Hij voelt hier weinig voor en vindt een werkloze die wel wil chaufferen. Op deze manier zijn in Apeldoorn alle auto's gevorderd. Slechts enkele zijn afgekeurd. Ook die van oom Wim. In Apeldoorn zijn de kazernes weer volledig door Nederlandse Soldaten bezet.

1940 ----- 1 juni zaterdag.

POLITIE. 10.00 uur voormiddag. Luitenant van Veeren van de Luchtverdedigingsgroep Utrecht geeft telefonisch kennis dat de soldaat Jan ten Hoove, wonende Wieselsekampweg 7 te Apeldoorn, na het neerleggen van de wapens, is verdwenen en men daarna nog niets van hem heeft vernomen. Hij moet daarna wel gezien zijn. Er wordt verzocht hier ter plaatse een onderzoek naar de verblijfplaats van die persoon te doen instellen. Na onderzoek is gebleken dat genoemde ten Hoove op donderdag 16 mei 1940 te Arnhem is gezien en als krijgsgevangene naar Duitsland is gevoerd. Daarover hebben de ouders bericht ontvangen van het Rode Kruis. Luitenant van Veeren is dit telefonisch meegedeeld.

1940 ----- 2 juni zondag.  VAN HOUTUM. De hele morgen trekt door Apeldoorn een eindeloze rij auto's met luchtdoelgeschut behorende tot een divisie parachutisten in de richting van Amersfoort.
POLITIE. 03.25 voormiddag. Door twee leden van de burgerwacht wordt kennis gegeven dat vanuit perceel 52 staande aan de Loolaan, dat is door militairen bezet, licht scheen uit een venster van de tweede verdieping. Op last van de dienstdoende majoor is een onderzoek ingesteld. Daar bij herhaaldelijk bellen geen gehoor gaf is door het openschuiven van een raam toegang tot bedoeld perceel verschaft. Op één van de slaapkamers lag een militair te slapen. Hij werd gewekt. Hij heette J.M. en verklaarde dat het licht moest blijven branden. Hier was namelijk de telefooncentrale gevestigd en het bureau van het stafkwartier. Hij deelde mee te hebben vergeten de gordijnen te sluiten en zal in het vervolg zorgdragen dat het niet weer gebeurde.

1940 ----- 6 juni donderdag.

POLITIE. 21.30 uur. De oorlog schijnt aanstekelijk te werken op de Apeldoornse jeugd. Zo werd assistentie gevraagd aan de Schotweg. Daar werd een soort veldslag geleverd waarbij de ene partij de spoorwegovergang moest verdedigen tegen de aanvaller. Toen de politie ter plaatse kwam vertelden bewoners van de Schotweg dat zij deze ongeregelde troepen uit elkaar gejaagd hadden. De strijders kwamen zo in het vuur dat zij ongelukken tegemoet zagen. Een stok met spijkerpunt werd ter hand van de politie gesteld. Deze was afgenomen van Jan van Assel van de Bartelsweg nr.2. Genoemde jongens kwamen overal uit de omgeving.

1940 ----- 18 juni dinsdag.

VAN HOUTUM. Nacht in nacht uit passeren grote escadrilles vliegtuigen Apeldoorn. Hetzelfde geldt voor het treinverkeer. Lange treinen goederenwagens rijden naar het westen. Deze zijn meestal zo zwaar beladen dat de locomotieven met moeite tegen de berg op komen. Bij troepenvervoer (dit vindt ook zeer veel plaats) zitten de soldaten zelfs op de buffers en op de wagons.

1940 ----- 21 juni vrijdag.  POLITIE. 17.30 uur. Een inwoner wonende Deventerstraat geeft kennis dat gisteravond tegen 10 uur op de Arnhemseweg voor het kringhuis van de NSB enige opgeschoten jongens stonden. Zij schreeuwden tijdens het inhalen van de NSB-vlag op bedoeld gebouw aan het adres van de personen die de vlag inhaalden, de woorden 'verraders'. Hij meent goed te doen de aandacht hierop te vestigen ter voorkoming van onaangenaamheden. Politietoezicht gewenst. Toezicht zal worden gehouden.

1940 ----- 22 juni zaterdag.

POLITIE. 10.50 uur (voormiddag). De Hauptmann [kapitein] Keitel van de Duitse Weermacht, Stab Dukme te Wesel, Reitensteinkazerne, geeft aan het bureau kennis dat hij met twee autobussen met Duitse militairen van Harderwijk komende op de Loolaan heeft gestopt. Die militairen hebben de bussen daar enige ogenblikken verlaten. Bij het wegrijden van de bussen die naar voornoemd adres te Wesel in Duitsland vertrokken, werd de soldaat Leftski vermist. Bij aantreffen van deze soldaat wordt verzocht de commandant van de alhier in het hotel Zeelandia aan de Hoofdstraat gelegen Duitse militairen te waarschuwen. Die zullen dan verdere maatregelen nemen.

1940 ----- 23 juni zondag.

POLITIE. 11.30 uur (voormiddag). Door iemand wonende aan de Sophialaan wordt kennisgegeven dat, toen hij hedenavond in het café van Van der Berg aan het Stationsplein zat, hij door een hem onbekend manspersoon (soort jodentype) werd uitgemaakt voor landverrader. Hierop wilde hij vechten met mijn zoon oud 17 jaar. Hij had het toen voor zijn zoon opgenomen en de aanvaller een aframmeling gegeven. Graag wilde hij dat de politie hiernaar een onderzoek ging instellen. Mocht de onbekende aanvaller zijn excuus aanbieden dan wil hij geen vervolging. Anders doet hij bovendien een aanklacht over zake van belediging.

1940 ----- 24 juni maandag.

VAN HOUTUM. Om 9 uur passeert een lange colonne Nederlandse cavalerie. Volgens geruchten moeten alle manschappen van een zelfde eenheid naar een bepaalde kazerne. De cavaleristen zijn onderweg naar Deventer [Boreelkazerne]. Zo zou in Apeldoorn het regiment wielrijders worden ondergebracht. Een decreet van de Rijkscommissaris stelt vast dat alle arbeiders, na 10 mei ontslagen, weer door hun werkgevers in dienst moeten worden genomen. Zo moet Brouwersmolen 20 arbeiders voor minstens 36 uur per week aannemen.

1940 ----- 25 juni dinsdag.

VAN HOUTUM. 's Nachts passeren vele vliegtuigen.

1940 ----- 28 juni vrijdag.

VAN HOUTUM. Gisteravond arriveerden bij de kazernes te Apeldoorn vele eenheden Duitse motorrijders, vrachtauto's en enkele benzinetankwagens. Zij blijven er een nacht over en vertrekken 's morgens naar het westen. Om drie uur passeert een Nederlandse G1 voorzien van de Duitse identiteitstekens. Het voedsel voor de huisdieren wordt gedistribueerd.

1940 ----- 29 juni zaterdag.  VAN HOUTUM. Voor de verjaardag van de Prins [Bernhard] draagt iedereen oranje of een witte anjer. De NSB-ers trekken dit bij het publiek van de kleren en veroorzaken zodoende relletjes in de grote steden. Enkele fanatiekelingen brengen onder de anjer een scheermesje aan waardoor menige NSB-er zich in de vingers snijdt.

1940 ----- 30 juni zondag.

VAN HOUTUM. Seyss-Inquart bezoekt Drenthe en Overijssel en bezichtigt op de terugweg het paleis in Apeldoorn.

1940 ----- 1 juli maandag.

VAN HOUTUM. 's Nachts passeren vele vliegtuigen.

1940 ----- 3 juli woensdag.

VAN HOUTUM. 's Middags cirkelen twee jagers boven de fabriek [papierfabriek van Van Houtum]. De nationaliteit is niet vast te stellen.

1940 ----- 4 juli donderdag.  VAN HOUTUM. 's Middags gaan vader, moeder, Dinie en ik met een taxi naar Rhenen. Heen over Veenendaal en terug langs Arnhem. Alle versperringen worden door de werkverschaffing opgeruimd. In Rhenen is bijna alles verwoest. Vele arbeiders zijn bezig met puin ruimen. Op één plaats brandt nog een voorraad tarwe. Op een ander punt heerst een lijkenlucht. Het aantal graven op de Grebbeberg bestaat voor 40% uit Duitse. In Wageningen is ook vrij grote schade.

1940 ----- 9 juli dinsdag.

VAN HOUTUM. Op een terrein naast de HBS in Apeldoorn moeten alle leerlingen helpen loopgraven aan te leggen. Dit is een voorzorgsmaatregel van het schoolbestuur.

1940 ----- 10 juli woensdag.

VAN HOUTUM. De eerste grote groepen Duitse vrachtauto's worden in de omgeving van de kazerne geparkeerd, onder andere bij het Roburterrein [voetbalveld aan de Asselsestraat]. In de Eierhal [aan de Griftstraat] liggen Duitse soldaten.

1940 ----- 12 juli vrijdag.

VAN HOUTUM. De Engelsen werpen 's nachts boven Apeldoorn en omgeving veel lichtfakkels. 's Avonds gaan mijn vader en ik naar de kazernes kijken. Langs de Berghuizerweg en in het Orderbos staan tientallen vrachtauto's. Op de Jachtlaan komen om 8 uur ruim 80 vrachtauto's (ook van het Duitse Rode Kruis) aan. Deze worden in een wei langs eikenstruiken geparkeerd.

1940 ----- 13 juli zaterdag.
VAN HOUTUM. Alle soorten meel zijn nu gedistribueerd. Eerst waren het alleen tarwebloem en zelfrijzend bakmeel (per maand een half pond).

1940 ----- 14 juli zondag.

VAN HOUTUM. 's Morgens passeren enkele Nederlandse auto's met dekens (waarschijnlijk uit de kazernes) in richting Hoenderloo.

1940 ----- 14 juli maandag.

VAN HOUTUM. Vanaf heden worden gedistribueerd: boter, margarine en vet. De rantsoenen zijn 250 gram per 14 dagen. Distributie van boter is nodig om het boteroverschot van 10.000 ton te kunnen wegwerken, aldus de Pers (!). Gezinnen met een inkomen beneden 1400 gulden [per jaar] krijgen vetkaarten en gezinnen met hogere inkomsten ontvangen boterkaarten. Verkoop van spijsolie is voor twee weken verboden. De hele morgen passeren trailers van het Duitse Luchtwapen (WL) met betonnen rioolbuizen (circa 0.75 meter middellijn) en betonnen platen. Deze zullen waarschijnlijk voor de vliegvelden worden gebruikt. De Duitsers vorderen het Rooms Katholieke ziekenhuis te Apeldoorn. Een schilder brengt op het dak een groot rood kruis aan. In het gebouw wordt bijna uitsluitend munitie opgeslagen. In Ugchelen houden zich twee dames op, die gesprekken aanknopen met schoolkinderen. Tot de vele vragen die zij hun stellen is er ook één of hun ouders wel eens naar de Engelse zender luisteren. Wij krijgen voor deze maand voor de vrachtauto een toewijzing van 50 liter dieselolie. Iedere eigenaar van een auto krijgt een zogenaamd bandenboekje waarin alle bijzonderheden van de banden moeten worden genoteerd.

1940 ----- 16 juli dinsdag.  VAN HOUTUM. 's Avonds rijden mijn vader en ik weer langs de kazernes. De Duitsers verkopen onderdelen van Nederlandse militaire fietsen aan de burgerij. Zij vorderden echter overal grote aantallen fietsen, bijvoorbeeld in Beekbergen al 331.

1940 ----- 17 juli woensdag.

VAN HOUTUM. In Apeldoorn moeten alle spoorwegarbeiders een gasmasker dragen.

1940 ----- 18 juli donderdag.

VAN HOUTUM. Volgens geruchten passeren enkele treinen met Duitse dienstweigeraars Apeldoorn. De wagons zouden met prikkeldraad zijn afgesloten. De dienstweigeraars zouden zijn geboeid.

1940 ----- 21 juli zondag.

VAN HOUTUM. 's Middags komt mijn neef Jaap uit Arnhem met zijn verloofde op bezoek. Vorige week is in de Bakkerstraat [Arnhem] een trailer volgeladen met Nederlandse munten. Deze gaan alle naar Duitsland.

1940 ----- 23 juli dinsdag.  VAN HOUTUM. 's Middags gaan vader, moeder, tante Mies en ik naar Arnhem. De Duitsers leggen op de Hoge Veluwe een vliegveld van 50 à 100 hectare aan. Er werken zowel werklozen uit Apeldoorn als Arnhem. Zij zijn nog hoofdzakelijk bezig de heide af te snijden. De Rijkscommissaris (hij wordt vandaag 48 jaar) heeft zondag een bezoek aan dit terrein gebracht. Even voor Arnhem bezichtigen we het kerkhof waar Duitse soldaten liggen begraven.

1940 ----- 24 juli woensdag.

VAN HOUTUM. De Arbeidsbeurs roept 200 arbeiders uit Apeldoorn op te drie uur op het bureau te verschijnen. Zij vernemen dat ze in Duitsland moeten gaan werken, voornamelijk in de zwaar beschadigde steden Bremen en Hamburg. Bij weigering zal hen geen steun meer worden uitgekeerd. Voor inwoners uit Ugchelen worden in de Openbare School boter- en vetkaarten uitgereikt.

1940 ----- 26 juli vrijdag.

VAN HOUTUM. Er passeren tussen 11.30 en drie uur 's nachts ontelbare vliegtuigen. Het lijkt op 10 mei. De toestellen vliegen op Duitsland aan. Vele mensen staan op. Volgens de nachtwacht kan hij de bewoners van de Keienberg horen praten. In de richting van de Duitse grens hangen overal lichtfakkels. Zoeklichten zoeken de hemel af. De RAF [Royal Air Force] bombardeert in Nederland onder andere 14 vliegvelden. Bij de volgende uitreiking van een broodkaart zullen kinderen een half rantsoen meer rijst en havermout krijgen.

1940 ----- 27 juli zaterdag.  VAN HOUTUM. De Arbeidsbeurs richt een oproep tot landbouwers, metaalbewerkers en grondwerkers om in Duitsland te gaan werken. Daar ze goed loon en verzorging zullen ontvangen. Ongeschoolde arbeiders zijn ook welkom.

1940 ----- 31 juli woensdag.

VAN HOUTUM. 's Middags ga ik naar de spoorlijn kijken. Ik blijf er de hele middag en vul er de tijd door een boek te lezen dat ik voor de HBS moet doen. In vier uur tijds passeren zes personen- en vier goederentreinen. De eerste goederentrein telt 37 gesloten wagons en wordt door soldaten bewaakt. De tweede, bewaakt door matrozen, telt 58 wagons met benzine- en olietanks. De derde, bewaakt door soldaten, telt 46 wagons. Daarvan zijn zes personenwagens en de overige open wagens beladen met vrachtauto's (ook met rupsbanden), motorfietsen en kanonnen met een loop van acht meter. De vierde bestaat uit 38 wagons, alle gesloten en bewaakt door soldaten. Deze goederentreinen zijn van Duitse herkomst en rijden alle naar het westen.

1940 ----- 1 augustus donderdag.

VAN HOUTUM. Ik houd me de hele dag weer op bij de spoorlijn. 's Middags wordt mijn fiets gestolen maar met behulp van een seinwachter krijg ik deze weer terug. In zes uur tijds passeren zeven personen- en tien goederentreinen. Wij krijgen voor de maand augustus voor de vrachtauto een toewijzing van 200 liter olie.

1940 ----- 2 augustus vrijdag.  VAN HOUTUM. In de omgeving van de kazernes te Apeldoorn zijn burgers bezig een aantal beukenbomen (ruim een meter dik) te vellen. De Duitsers verbieden dit en dragen het kappen aan rekruten op. Deze hangen er een band met trotyl om en laten dit ontploffen. Met behulp van een grote trekzaag (voorzien van een motor) zagen de Duitsers de bomen in delen. Eerst daarna geven ze ze terug aan de eigenaar. Het is dus uitsluitend een oefening voor de moffen. Ik vertoef weer de hele dag bij de spoorlijn. Er passeert weinig oorlogsmateriaal.

1940 ----- 5 augustus maandag.

VAN HOUTUM. 's Middags vliegen zes Juncker driemotorige transportvliegtuigen (Ju52) recht over het huis.

1940 ----- 7 augustus woensdag.

VAN HOUTUM. Mijn broer Jaap, een neef Jaap, boswachter S. en ik zitten 's nachts van 11.30 - 2.30 uur in de brandtoren van het Ugchelsebos. Wij verwachten een luchtaanval op Duitsland en willen dan ook eens alle zoeklichten enzovoort zien. We treffen het niet. Er gebeurt weinig. Wij zien vijf lichtfakkels.

KRANT. Brief van de redactie van de Nieuwe Apeldoornse Courant aan het Hoofd Persdienst NSB Kringen 34 Apeldoorn en 81 Veluwe, Waltersingel 85 over een door de krant geweigerde ingezonden brief van de heer M.
´Een vraag is, welke vraag voor geen enkele redactie een kwestie uitmaakt, of een redactie het recht heeft zonder voorkennis van de schrijver een ingezonden stuk ter inzage te geven aan de een of andere officiële instantie waarop in het ingezonden stuk kritiek wordt uitgeoefend. We raken hier het beschikkingsrecht van een redactie. De opvatting schijnt te bestaan, al nu bij de heer M. en de zijnen dat een redactie verplicht is een ingezonden stuk op te nemen zo als het haar ter plaatsing aangeboden wordt. Zij heeft niet een onderzoek in te stellen naar de juistheid ervan, noch ligt het op haar weg een officiële instantie gelegenheid te geven voor een onderschrift waardoor eventuele misverstanden kunnen worden opgeheven. Kortom, zij heeft alleen maar te aanvaarden met terzijdestelling van haar eigen inzichten, over de wijze waarop de krant geredigeerd zal worden.
De schrijver van ingezonden stukken is koning en een redactie heeft niet anders te doen dan het ingezonden stuk eerbiedig te aanvaarden. U houdt mij ten gegoede, maar dat betekent de zaak op haar kop zetten. In de praktijk zou een dergelijke gedragslijn hierop neerkomen dat de redactie van een krant gevoerd zou worden buiten de redactie. Daarop zou neerkomen de plaatsing van een serie ingezonden stukken bedoeld als campagne waarop in het onderhoud van zaterdagmorgen gezinspeeld werd.
In dit verband moge ik opnieuw op een onjuiste voorstelling van zaken de aandacht vestigen. Ik heb geen inzage gevraagd van alle stukken waarover de Heren, die de campagne wensen te voeren, beschikken. Ik heb alleen de wenselijkheid betoogd dat de heren in een rustig uurtje, vooraf bepaald, zouden komen uiteenzetten wat hun plan en hun grieven waren. Dan zou, aan de hand daarvan, kunnen worden beoordeeld of er al of niet aanleiding zou zijn voor een serie ingezonden stukken, welke ´wij - aldus de heren van zaterdagmorgen - zouden plaatsen´.
Ik heb gevraagd wie die ´wij´ waren maar op die vraag werd geen antwoord gegeven. Zo staat de zaak.
Ik kan U daarbij de verzekering geven dat de redactie er niet aan denkt, tenzij zij door hogere bevoegde instantie daar toe gedwongen wordt, een serie ingezonden stukken te aanvaarden waarvan zij niet tevoren in de gelegenheid is gesteld die te beoordelen. U houdt van duidelijke definities, wij ook. Welnu: een redactie welke zich haar verantwoordelijkheid bewust is, accepteert geen inmenging van derden, wanneer het er om gaat vast te stellen, hoe de krant samengesteld zal worden. De beslissing daarover berust bij de redactie. In gevallen van twijfelachtige aard vraagt zij het oordeel van haar Directie. Die omstandigheid was in het geval - M. niet aanwezig. U brengt de democratie in het geding en de periode van voor de tiende mei 1940. Het is mij niet recht duidelijk wat een en ander met deze concrete gevallen te maken heeft. Resumerend moge het volgende worden opgemerkt. Het ingezonden stuk van M. kan niet voor plaatsing in aanmerking komen. Tot deze conclusie ben ik gekomen na het onderhoud dat ik met de leiding van de Distributiedienst ter zake mocht hebben. Wanneer de heer M. zich daardoor bezwaard voelt dan kan hij nader overleg plegen met onze Redactie. Over de ´serie ingezonden stukken´, waarvan het schrijven van M. blijkbaar de inleiding moest vormen, handhaaf ik mijn opvatting dat de redactie vooraf op de hoogte gesteld behoort te worden en bij haar de beslissing berust over de opname. Ik hoop duidelijk genoeg geweest te zijn in niet al te veel woorden.
Tenslotte een persoonlijk woord tot u. U dreigt met ´verdere stappen bij bevoegde instanties´ en veronderstelt dat ik verstandig genoeg ben mij rekenschap te geven van het feit dat de tijd van voor 10 mei definitief voorbij is. Ik kan u dankbaar zijn voor deze voor mij vriendelijke veronderstelling. Laat ik u overigens de verzekering mogen geven dat ik mij zeer bewust ben van de veranderingen welke bezig zijn zich te voltrekken. Maar dat betekent geenszins dat ik mij maar nederig buk voor wie zich als rechter over mij meent te moeten stellen. Voor mij geldt inderdaad het recht, maar dan Recht met een hoofdletter. De beslissing van ´bevoegde instanties´ zie ik met belangstelling tegemoet.
[getekend] de Hoofdredacteur

1940 ----- 10 augustus zaterdag.

VAN HOUTUM. 's Middags gaan mijn zuster, een logé en ik, op de fiets naar Arnhem. Het vliegveld Deelen is zo goed als klaar. Alle afgesneden hei is tot balen samengeperst. De startbanen bestaan uit straatstenen. Overal langs de weg staan bordjes 'Fotograferen en stilstaan verboden'. De kogelvangers zijn gedeeltelijk afgegraven. Alles wordt zoveel mogelijk met oud gaas van de Hoge Veluwe afgezet. Om het terrein staan bordjes met 'Roken verboden'. Waarschijnlijk zitten er brandbare stoffen (benzine) in de grond. Op het vliegveld is geen verhoging, dus geen hangar te zien. Tientallen volle kabelrollen liggen langs het hek. Tot in Arnhem is een bovengrondse telefoonleiding (aan palen) aangelegd. Aan het einde van de kogelvangers staan twee nieuwe benzinepompen. Van straatstenen is een nieuwe parkeerplaats en een weg tot een nabij gelegen jachthuis aangelegd. De reservoirs zouden een inhoud hebben van 25.000 en 36.000 liter.

1940 ----- 12 augustus maandag.

VAN HOUTUM. 's Nachts passeren enige honderden Britse vliegtuigen. Om 5.30 uur passeert een Ju52 [Juncker] achtervolgd door twee Britse jagers. Het Duitse vliegtuig stort bij Klarenbeek brandend neer.

1940 ----- 13 augustus dinsdag.

VAN HOUTUM. 's Nachts passeren opnieuw honderden Engelse vliegtuigen, al vanaf gisterenavond 11.15 uur. 's Avonds passeert een trein waarvan vier wagons met houten vliegtuigen zijn beladen. Deze worden op imitatievliegvelden met hangars van een meter hoogte opgesteld.

1940 ----- 14 augustus woensdag.  VAN HOUTUM. De Duitsers breiden het vliegveld Deelen uit. De kogelvangers zullen helemaal worden afgegraven. Het terrein rechts van de autoweg wordt nu in zijn geheel een vliegveld. De Duitsers bouwen in het dorp Deelen een aantal 'modelboerderijen'. Dit zijn kazernes maar hebben als uiterlijk de vorm van een boerderij.

1940 ----- 16 augustus vrijdag.

VAN HOUTUM. Boven de kazernes in Apeldoorn vliegen drie Britse jagers zonder ook maar met hun mitrailleurs te schieten. Tijdens een fietstocht zien we op een heideveld bij Garderen een groot aantal autocarrosserieën liggen. Deze zijn er op afstanden neergezet om het landen van vliegtuigen te voorkomen. Het is al voor 10 mei gedaan.

1940 ----- 21 augustus woensdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers sluiten de autoweg Hoenderloo - Schaarsbergen af. Deze loopt namelijk over het nieuwe vliegveld [Deelen].

1940 ----- 4 september woensdag.

VAN HOUTUM. Er vindt de hele dag een groots troepentransport naar het westen plaats. Over de spoorlijn Apeldoorn - Amersfoort mogen geen personentreinen (voor burgers) rijden. Bij de kazernes te Apeldoorn wapperen voor het eerst twee grote Duitse vlaggen. De ene is de gewone hakenkruis-oorlogsvlag. De ander is zwart met twee SS-tekens er in.

1940 ----- 5 september donderdag

VAN HOUTUM. De Duitsers ontbinden alle Vrijmetselaarsloges en het Nationale Arbeiderssecretariaat.

1940 ----- 6 september vrijdag.

VAN HOUTUM. Door de grote militaire transporten wordt het hele burgerlijke treinverkeer (ook goederen) over de lijn Apeldoorn - Amersfoort verboden. Op bevel van de Duitsers worden alle voetbalwedstrijden en vergaderingen afgelast.

1940 ----- 7 september zaterdag.

VAN HOUTUM. De Rijkscommissaris bepaalt dat alle Nederlanders boven de 15 jaar vanaf 1 oktober aanstaande een legitimatiebewijs moeten kunnen tonen.

1940 ----- 14 september zaterdag.

VAN HOUTUM. De Rijkscommissaris behoudt zich het recht voor Overheidspersoneel te ontslaan of aan te nemen. Een tweede verordening brengt ijzer en staal onder de distributie.

1940 ----- 16 september maandag.

VAN HOUTUM. De vleesdistributie gaat in. Het rantsoen bedraagt 400 gram per week.

1940 ----- 17 september dinsdag.

VAN HOUTUM. Zonder waarschuwing oefenen de Duitsers 's avonds de luchtbeschermingssirene van de kazernes. Velen denken dan ook aan luchtgevaar.

1940 ----- 19 september donderdag.

VAN HOUTUM. Britse vliegtuigen werpen bommen op Wageningen en op een huis bij de kazerne in Apeldoorn. Het brandt helemaal af. Er vinden veel ontploffingen plaats zodat wij munitie vermoeden. Naar aanleiding van het nieuwe legitimatiebewijs zijn de fotografen dag en nacht druk. Het is een ware run op deze zaken. Men kan zijn pasfoto's na een week afhalen. De Duitsers verzachten dan ook enigszins hun voorschriften voor een nieuw identiteitsbewijs.

1940 ----- 21 september zaterdag.

VAN HOUTUM. 's Middags ga ik naar de Harskamp, heen over het Harskamper fietspad (is eigenlijk verboden) en terug langs Radio Kootwijk. Het noodvliegveld wordt uitgebreid of voor een werkkamp of voor het vliegveld. Aan dit object werken alleen Duitsers (Arbeidsdienst). Bij het afgraven van de kogelvangers vindt men projectielen van 32 jaar geleden.

1940 ----- 24 september dinsdag.

VAN HOUTUM. De termijn voor een nieuw legitimatiebewijs wordt één maand opgeschort behalve voor de kuststrook.

1940 ----- 25 september woensdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers vorderen alle koeien die op de veemarkt te Apeldoorn verschijnen.

1940 ----- 26 september donderdag.

VAN HOUTUM. In Nederland zullen nieuwe postzegels verschijnen. Zegels met de beeltenis van de Koningin verschijnen niet meer.

1940 ----- 30 september maandag.

VAN HOUTUM. In Ugchelen vallen brandplaatjes. In één dakgoot liggen er 30. Rondom een ander huis liggen er minstens 72. Door onwetendheid gebeuren er nog enige ongelukken. Zo vliegt bij één een kleedje over de schoorsteenmantel in brand. Een ander steekt er achteloos één in de zak om hem in Apeldoorn te laten zien. Niemand ziet het plaatje echter, maar wel dat deze man een groot gat in zijn broek heeft. Voor het vervoer van aardappels heeft men voortaan een vergunning nodig. In Apeldoorn moeten zich alle joden bij de politie melden. Een bode stopt bij ons de ´Deutsche Zeitung in den Niederlanden´ in de bus. Wij zullen de krant 14 dagen gratis ontvangen. Natuurlijk met de bedoeling er later een abonnement op te nemen.

1940 ----- 1 oktober dinsdag.

VAN HOUTUM. De Duitse zomertijd wordt tot nader order verlengd. Er zijn om 21.30 uur al Britse vliegtuigen in de lucht. Overal schijnen zoeklichten. Deze staan dichterbij dan gewoonlijk.

1940 ----- 2 oktober woensdag.

VAN HOUTUM. De directeur van de Hogere Burger School verzoekt alle leerlingen zich van politiek te onthouden en de NSB-leerlingen niet te negeren. Dat zal lang duren. Vooral als zulke landverraders menen dat ze zelf alles mogen doen en zeggen.

1940 ----- 3 oktober donderdag.

VAN HOUTUM. Een half uur na middernacht horen wij een bombardement in de richting Zwolle. Het betreft een benzineopslagplaats in het kroondomein bij Gortel. Er brandt 60 hectare bos af. Over de Hoenderloseweg passeren voortdurend auto's met delen van houten vliegtuigen (romp van triplex, vleugels van hout en linnen). Deze worden op de vliegvelden bij Deelen en de Harskamp geplaatst. Twee leden van de Opbouwdienst (ingedeeld bij de Luchtbescherming) bekeuren ons 's avonds voor het uitstralen van een kleine hoeveelheid licht. Ook elders in Ugchelen controleren zij zeer streng.

1940 ----- 4 oktober vrijdag

VAN HOUTUM. De Duitsers voeren bespreking met de directie van de mattenfabrieken. Als er niet voldoende grondstoffen aanwezig zijn zullen de machines met de arbeiders naar Duitsland worden overgebracht. De fabriek te Apeldoorn ligt stil. Van overplaatsing is nog niets te bespeuren.

1940 ----- 7 oktober maandag.

VAN HOUTUM. De Duitsers arresteren 's morgens om tien uur 25 inwoners uit Apeldoorn als represaille voor de ´slechte´ behandeling van Duitsers in Nederlands-Indië. Het zijn alle vooraanstaande personen die voor Indië een begrip vertegenwoordigen. In Apeldoorn zijn het onder andere twee dames, twee notarissen en een hoofdintendant. Volgens geruchten zouden er in Nederland 2.400 (volgens de pers 130) zijn gearresteerd. Als deze maatregel geen effect zal hebben, aldus het officiële bericht, zullen er de volgende week opnieuw burgers gevangen worden genomen. Het was de bedoeling dat gas en elektriciteit niet gerantsoeneerd zouden worden. Nu delen de Duitsers echter mee dat de distributie hiervan per 15 oktober zal ingaan.

1940 ----- 8 oktober dinsdag.   VAN HOUTUM. Het is voortaan verplicht voor de was een zeepbon in te leveren.

1940 ----- 11 oktober vrijdag.

VAN HOUTUM. Op de fabriek ontvangen we een schrijven dat de vrachtauto door de Duitse Weermacht in beslag is genomen. Wij kunnen de auto weliswaar houden maar moeten zorgen dat deze te allen tijde ´goed verzorgd´ ter beschikking staat.

1940 ----- 12 oktober zaterdag.

VAN HOUTUM. Om 08.45 uur 's avond passeren de eerste Britse vliegtuigen. Een toestel werpt tot twee maal toe een lichtfakkel uit die zich in 22 kleinere verdeelt. Zoiets zien we voor het eerst. Het is net vuurwerk. Kort daarna horen we het zware luchtdoelgeschut langs de IJssel. Er zijn geen zoeklichten.

1940 ----- 14 oktober maandag.

VAN HOUTUM. Leden van de NSNAP (deze wensen volledige aansluiting bij Duitsland) kalken op verschillende kruispunten in Apeldoorn hakenkruisen of leuzen van hun partij. De Duitsers plaatsen bij de Viersprong [in Ugchelen] twee nieuwe borden. Het ene geeft de richting aan naar een Wehrmachtstankstelle. Op de ander staat dat geen Duitse militair zich zelfstandig mag inkwartieren zonder toestemming van de Ortskommandant.

1940 ----- 16 oktober woensdag.

VAN HOUTUM. De Nieuwe Apeldoornsche Courant bevat een advertentie waarin arbeiders worden opgeroepen voor onmiddellijk werk in de omgeving van Apeldoorn. Velen melden zich bij de Arbeidsbeurs. Zij krijgen echter allen een rode kaart voor gedwongen werk in Duitsland.

1940 ----- 18 oktober vrijdag.

VAN HOUTUM. Men moet alle autobanden opgeven. De registratie is nog nauwkeuriger dan het bandenboekje. Benzinetoewijzingen worden voortaan niet meer voor een bepaalde tijd maar voor één rit tegelijk verstrekt.

1940 ----- 19 oktober zaterdag.

VAN HOUTUM. Het bakken van witbrood is verboden De broodprijs wordt met één cent verhoogd.

1940 ----- 20 oktober zondag.

VAN HOUTUM. De distributie van kaas gaat morgen in. Het rantsoen bedraagt 100 gram per week. Om hamsteren te voorkomen worden nieuwe distributiemaatregelen de laatste maanden steeds vermeld in de krant van zondag of van de dag waarop de distributie ingaat.

1940 ----- 22 oktober dinsdag.
VAN HOUTUM. Men mag etensresten of andere afvalproducten niet meer weggooien. De gemeentelijke reinigingsdienst zal deze komen afhalen. De NSNAP houdt 's avonds in Apeldoorn grote betogingen voor het kringhuis van de NSB. Om elf uur gooien zij de ruiten van de winkel van de Nederlandse Unie in.

1940 ----- 23 oktober woensdag.

VAN HOUTUM. De staf van het vliegveld Teuge neemt in Apeldoorn het huis van een rentenier in beslag. Hij woont er pas een jaar. De eigenaar moet de meubels laten staan. Hij richt zich in een protestbrief tot generaal Christiansen [Opperbevelhebber van de Wehrmacht in Nederland]. Binnen 24 uur is de vordering van zijn woning nietig verklaard.

1940 ----- 25 oktober vrijdag.

VAN HOUTUM. Er gaan geruchten dat de zuivelfabrieken in Apeldoorn 3/4 van hun natuurboter ongezouten naar Duitsland moeten zenden. Daar zou het als smeermiddel voor machines gebruikt worden.

1940 ----- 26 oktober zaterdag.

VAN HOUTUM. Een verordening van de Rijkscommissaris bepaalt dat alle joodse ondernemingen zich moeten laten registreren

1940 ----- 29 oktober dinsdag.

VAN HOUTUM. Eén van de dames die op 7 oktober voor Indië werd gearresteerd wordt vrijgelaten. Zij heeft de hele tijd in een donkere kerker in Weimar vertoefd. Daar is zij half krankzinnig geworden. De overige gevangenen bevinden zich alle in Buchenwald. Een berucht concentratiekamp bij Weimar.

BLOEM. Vandaag is de Tropische landbouwschool te Deventer gebombardeerd, 's avonds om half tien. Een bom viel in de broeikassen en een tijdbom viel op straat. Geen persoonlijke ongelukken wel veel glas en pannenschade.

1940 ----- 1 november vrijdag.

VAN HOUTUM. Het is nu verplicht een legitimatiebewijs bij zich te dragen. Niemand mag zich 's nachts tussen 12 en 4 uur op straat begeven

1940 ----- 2 november zaterdag.

VAN HOUTUM. De verkoop van eieren is verboden. Het rantsoen bedraagt één ei per week. Volgens de NAC heeft het ei volgens deze maatregel geen voedingswaarde meer. Bakkerijproducten komen ook op de bon. Er zijn plannen om een nieuw identiteitsbewijs in te voeren. Het nieuwe persoonsbewijs moet ook de vingerafdruk van de eigenaar bevatten. Bij het ontvangen zal men een gulden moeten betalen. De nieuwe Duitse soldaten in de kazernes gooien 's avonds in dronkenschap bij vele huizen de ruiten in. Bij één woning zetten zij zelfs de inboedel op straat. De Duitse politie arresteert één van hen omdat deze zijn dolk had verloren. De overigen bleven onbekend.

BLOEM. Acht trucks met veel hout gaan in de richting Apeldoorn.

1940 ----- 3 november zondag.  VAN HOUTUM. Op de Koningslijn bij Paleis het Loo staan acht gecamoufleerde munitiewagons. Volgens geruchten zou het hele paleis vol liggen met munitie.

1940 ----- 6 november woensdag.

BLOEM. 21 Luxe auto's gaan richting Zutphen, tevens 15 zware vrachtwagens en 7 trucks met nieuwe schotten ook richting Zutphen. 's Avonds om tien uur zwaar geschut van richting Dieren. Vermoedelijk gericht op een Engels vliegtuig welke wel gehoord maar niet gezien werd en vloog richting Apeldoorn. 's Avonds om half elf weer zwaar geschut in dezelfde richting, waarbij 3 vuurbollen naar we zagen, uitgeworpen zijn die echter snel daalden, blijkbaar beschoten, waarna het licht veel minder werd en als een vonkenregen neer viel. Weer een half uur later eveneens een zeer zwaar geschut in dezelfde richting. Men zegt dat tegen half twaalf in de richting Zutphen een zware ontploffing als van een bom gehoord was.

 1940 ----- 7 november donderdag.

VAN HOUTUM. De Apeldoornse agent D. ontpopt zich de laatste tijd als een grote verrader. Hij woont in Ugchelen en belt bij een buurman de politie op om bij de slager een huiszoeking te doen. Deze woont tegenover hem. Deze slacht namelijk een clandestien varken. Hij wordt nog gewaarschuwd maar het is te laat. Hij krijgt een boete en moet het varken afstaan.

BLOEM. Enkele vliegtuigen in Engelse richting, tevens 's avonds in Duitse richting twee vliegtuigen waargenomen. 7 op 8 November 's nachts naar men zegt zeer veel Engelse toestellen komen overzetten.

1940 ----- 11 november maandag.

VAN HOUTUM. 's Morgens om 5.30 uur werpen terugkerende vliegtuigen uit Duitsland bommen op Deelen. Om acht uur woedt er nog een brand. De Duitsers vorderen in Apeldoorn nog alle aanwezige sigaretten bij de winkeliers.

BLOEM. Nu een paar dagen niet veel bijzonders als nogal vliegtuigen af en aan gevlogen. De Engelsen 's avonds niet meer waargenomen. Men zegt als dat bij Dieren aan het spoor 3 stuks zwaar afweer geschut staan waar in oktober op een avond de Engelsen in de zoeklichten vast zaten en een ander vliegtuig, ook een Engelse, onverwachts snel dook en 7 man achter het geschut doodde. Hierdoor moeten de Duitsers schrik gekregen hebben, ze durfden tenminste niet meer bij de kanonnen te blijven, echter is er puntdraad omheen gespannen en nu moeten ze er bij blijven. Men zegt dat één kanon niet gevuurd zou hebben en direct daarop de manschappen, 3 in getal, dadelijk de kogel hebben gekregen. Bij het afschieten van deze kanonnen zijn de scherven nog in Loenen door een dak gevallen waardoor enkele pannen vernield zijn. In Rha (bij Dieren) had men gezien als dat boven de Ooy (waard in de buurt van Doesburg) twee vliegtuigen in gevecht waren waarbij een bom gevallen is maar deze is vermoedelijk in de IJssel terechtgekomen, ze heeft tenminste geen schade aangericht. Tevens werd er geweldig met mitrailleurvuur geschoten, waarbij de kogels zeer ver in de omtrek terechtkwamen waarbij men zonder beschutting niet veilig was. Geen van beide vliegtuigen werden getroffen. Ook in de buurt van Steenderen en nog ergens in die omgeving staat afweergeschut. Tevens staan die kant uit 's avonds veel zoeklichten, soms kan men er wel 10 tot 13 stuks tegelijk waarnemen die hun lichten bij donker weer bier een heel eind naar toe kunnen krijgen.
Men zegt dat in Apeldoorn de nieuwe kazerne vol weermachtmannen ligt, die nu iedere maandagmiddag naar de bioscoop marcheren, al zingende, misschien komen ze er wel meerdere dagen. Het zou zijn gebeurd dat een burger op de fiets een Duitser aangereden zou hebben waardoor deze zijn mes heeft getrokken en de burger over de jas gesneden heeft waardoor deze zich naar de Ortscommandant begaf, maar ten antwoord kreeg dat de Hollanders ook veel te eigenwijs op de weg waren. Nog zij vermeld dat sinds begin oktober 1940 de volgende notarissen uit Apeldoorn als gijzelaars gevangen zijn genomen, omdat ze familie in Indië hadden en de Duitsers in Indië een te slechte behandeling kregen. Deze vastzetting moet bewerkstelligen dat de Duitsers in Indië ook een betere behandeling zouden verwerven. Ergo: B. van Drummelen, H. Walter en E. Brouwer zijn nu al sinds oktober weg en men hoort niets meer van hen. In het gehele land zouden op die manier wel honderd man vastzitten. Men hoort vreemde dingen van spionage, zo zou in Zutphen waar enkele mannen zaten te vissen, een watervliegtuig gedaald zijn die hen meenam. Aan de kust zouden mannen in roeiboten opgepikt zijn door een onderzeeër. Zelfs op een brede verkeersweg zouden vliegtuigen landen en mannen inladen.
Een chauffeur zou aanvraag hebben gekregen om een zekere persoon voor veel geld op een bestemde plaats te brengen. Onderweg haalde de bewuste passagier een lucifersdoosje uit zijn vestzak en een alleenstaande heer aan de weg die dezelfde manoeuvre maakte, moest ingeladen worden, dit herhaalde zich nog een keer tot ze aan een bos kwamen waarachter een stuk hei lag. Nadat de chauffeur ze uitgeladen had, stapten de drie heren weg waarna de chauffeur even later een vliegtuig op zag stijgen, waarmee deze drie heren zeker hun reis mee hebben voortgezet.
Op het bedrijf is het met het meel zuinig gesteld. We hebben nu een zeug, vijf schrammen van 100 pond, een geit met 7 biggen en 8 biggen van tien weken. Hiervoor krijgen we nu 100 pond (in de week) nogal licht voer, haver en gerst afval. Voor de andere krijgen we iets zwaarder meel maar de portie is te klein. Voor de 5 melkkoeien en een pinkkalf krijgen we maar 825 kg, dat is voor de gehele staltijd. Voor de 60 jonge en + 30 oude kippen, krijgen we nu 30 pond ochtendvoer en 30 pond gemengd graan in de week. Van de jonge kippen hebben we 25 eieren en de oude leggen niet meer.
Slakkenmeel is er niet meer, hiervoor zal een samengestelde meststof die plaats moeten innemen. Kali is er wel evenals kalk.
De veeprijzen zijn hoog, f 350,- voor een neurende koe, ruim f 200,- voor een guste pink, een kalf van 8 of 9 maand. f 80,- tot f 90,- ,een goed werkpaard f 700,- - f 800,- . De varkens worden nu niet best uitbetaald 26, 27 en 28 cent per kilogram. De eieren betaalt men per kilo, de laatst uitbetaalde prijs was voor de jonge eieren 5 cent en voor de iets zwaardere eieren 6 1/2 cent. Consumptieaardappels f 3,- en zaadprijzen rond f 11,50 per 100 kilogram. Voederbieten f 6,- per 1000 pond. De distributie van levensmiddelen is voor ons wel overleggen maar geen gebrek. De kleding is al aardig duurder (nog een regenjas gekocht voor f 47,50). Men zegt dat in Diepenveen een Engels vliegtuig is gedaald en in brand geraakt waarbij de bemanning op één na in de vlammen omkwam.

1940 ----- 12 november dinsdag.

VAN HOUTUM. Mijn vader krijgt 950 gulden uitbetaald voor de Buick die op Pinksteren gevorderd is. De uitkering gebeurt naar de aanslag in de Personele Belasting. Alle houders van auto´s (ook buitengebruik) moeten hun wagens opgeven en ontvangen hiervoor formulieren. Dit zal ook wel weer op een vordering uitdraaien. Er gaan geruchten dat grossiers geen boter maar uitsluitend margarine mogen verhandelen.

1940 ----- 13 november woensdag.

VAN HOUTUM. Distributieambtenaren reiken in Ugchelen de nieuwe bonkaarten uit. Wegens de leeftijd krijg ik vier extra broodbonnen per week. Enkele Apeldoornse aannemers bouwen bij vliegveld Teuge zes hangars met 2 1/2-steens muren voor 30.000 gulden per stuk. De ingang is zo groot dat er zes jagers tegelijk in kunnen rijden.

1940 ----- 14 november donderdag.

VAN HOUTUM. In Nederland woedt een zware storm die vele bomen ontwortelt. Zo worden ook alle houten vliegtuigen op het noodvliegveld te Harskamp verwoest.

1940 ----- 17 november zondag.

VAN HOUTUM. 's Avonds vindt boven het vliegveld Deelen een luchtgevecht plaats.

1940 ----- 18 november maandag.

VAN HOUTUM. De Nederlandse driekleur mag niet meer als partijvlag worden gebruikt.

1940 ----- 19 november dinsdag.

VAN HOUTUM. Peulvruchten vallen voortaan onder de distributie.

1940 ----- 20 november woensdag.

VAN HOUTUM. Bouw of verbouwing van scholen mogen niet meer voor 1942 plaatsvinden.

1940 ----- 21 november donderdag.

VAN HOUTUM. Volgens geruchten moeten bakkers binnenkort al hun broodbezorgers ontslaan. Burgers zullen daarna zelf het brood bij de bakker moeten afhalen. Dit is al in Duitsland het geval. Wij vermoeden dat deze bakkersbedienden naar Duitland zullen worden gezonden.

BLOEM. Men zegt als dat vannacht de Engelsen druk gevlogen hebben. Vanmorgen zaten er richting Dieren nog 6 schijnwerpers in de lucht. Van het in Diepenveen gevallen Engels vliegtuig moet de overblijvende man de benen gebroken hebben bij de val en is gevangen genomen.

1940 ----- 22 november vrijdag.

VAN HOUTUM. Op het abattoir in Apeldoorn wordt zeer weinig vlees geslacht. De slager in Ugchelen kan voor de volgende week slechts 50 pond krijgen.

1940 ----- 26 november dinsdag.

VAN HOUTUM. Bij decreet van Seyss-Inquart worden alle joden in openbare dienst ontslagen.

1940 ----- 28 november donderdag.

VAN HOUTUM. In Apeldoorn zijn honderd koeien geslacht. Hiervan komen er slechts tien ten goede van de burgers.

1940 ----- 30 november zaterdag.

VAN HOUTUM. Seyss-Inquart brengt een bezoek aan het Troelstra-oord bij Beekbergen. Zijn auto komt ook door Ugchelen.

BLOEM. Men zegt dat in Deventer luchtalarm gemaakt was en de mensen van de straat moesten zijn omdat een trein met doden Deventer moest passeren. We vernemen de laatste tijd geen Engelse vliegtuigen meer 's nachts.

1940 ----- 1 december zondag.

VAN HOUTUM. Degene die de lompen bij de kazernes opkocht kreeg iedere dag een melkbus vol met eten mee naar huis zelfs met grote stukken vlees. Dat was voor de Duitsers afval. De soldaten gooiden zelfs jampotjes weg die nog half vol waren. De geldigheid van kolenbonnen is met 14 dagen verlengd.

BLOEM. Bij ons bezoek aan Teuge zagen we op het vliegveld een zware Duitse bommenwerper die door de nattigheid niet vertrekken kon. Tevens waren ze met zeer velen, boerderijen, schuren, een hangar en schuilkelders aan het bouwen, alhoewel het zondag was werkte alles, ja zei men, zelfs 's nachts. Enkele huizen stonden leeg daar de bewoners naar elders waren vertrokken. Met welk doel deze huizen gebouwd werden wist niemand, er waren zeer veel mensen aan het werk. Nu de brug in Zutphen (die door het hoge water weg was) weer klaar is, komen hier ook weer veel meer Duitse vrachtwagens langs voor aanvoer van het leger.

1940 ----- 2 december maandag.

VAN HOUTUM. In de NAC staat een advertentie waarin twee aannemers 60 metselaars en 30 timmerlieden vragen voor het vliegveld Teuge. De Duitsers vorderen over het hele land paarden. Men spreekt zelfs over een aantal van 25.000. Daarvan 4.200 uit Gelderland. De paarden moeten op 7 december aanstaande op markten verschijnen. De ontslagen commissaris van politie is eindelijk op wachtgeld (6.000 gulden per jaar).

BLOEM. Maandag 2 december passeerden de weg alhier in richting Zutphen 35 stuks zware auto's beladen met zwaar en licht bout. Later passeerden 18 zware wagens met manschappen richting Zutphen.

1940 ----- 3 december dinsdag.

BLOEM. Voormiddag in richting Zutphen gepasseerd 34 stuks zware vrachtwagens, enkelen met een dubbel 7 stel raderen, de wagens die open waren zaten vol manschappen. Enkele auto's hadden boten, en sommigen leken er wel omgekeerde aken te vervoeren. Later zijn nog gepasseerd 1 x 18 en 1 x 26 stuks grote en deels zware wagens met manschappen maar velen zaten dicht, dus geen bekendheid van vervoer. Dezelfde dag nog een 40-tal zware wagens. Aanstaande vrijdag paardenmonstering, district 75, bij het Holthuis. Men zegt dat er veel stro en hooi geleverd zal moeten worden.

1940 ----- 6 december vrijdag.

VAN HOUTUM. De nieuwe zeepbon geldt niet voor 8 kilo maar voor 20 kilo wasgoed.

BLOEM. Nellie gemonsterd (om 9.30 uur voormiddag) voor vordering van de Duitse weermacht op het Holthuis te Twello, van district 75. Aanvoer 150 paarden waarvan + 30 onteigend zijn. Nellie was te oud. Corrie van Drikus Bloem was door bevangenheid (vergroeiing van de hoeven) afwijkend en is ook afgekeurd. Veel boeren die hun paarden niet missen konden moesten er afstand van doen. Dezelfde monstering te Gietelo bij de brouwerij.

1940 ----- 7 december zaterdag.

VAN HOUTUM. De vleesvoorziening is zo goed als geregeld. Boeren moeten slachtvee afstaan. Zo is bepaald dat op iedere vijf à negen runderen één dier moet worden geleverd. Van 10 - 14 leveren twee koeien, van 15 - 19 leveren 3 koeien, van 20 - 24 leveren 4 koeien, enzovoort. Een eierenhandelaar te Apeldoorn moest in de afgelopen week 75 wagons met eieren aan Duitsland leveren. De WA maakt een mars door Apeldoorn. Op iedere twintig meter staat een politieagent of een marechaussee (zelfs met helm). Deze ´dappere´ soldaten van de NSB zijn toch nog bang voor ongewapende burgers.

BLOEM. Dezelfde monstering te Apeldoorn bij de eierhal aanvoer rond 540 stuks. Daarvan is 99 gevorderd waarbij oude drachtige, maar vooral jonge rassen ingevorderd zijn. Persberichten melden van een op komst zijnde hooivordering van 60 kilograan per hectare.

1940 ----- 8 december zondag.

BLOEM. De laatste dagen geen bijzonderheden van de weermacht, noch te land, noch in de lucht.

1940 ----- 10 december dinsdag.

VAN HOUTUM. De verkoop van verduisteringslampjes voor de fiets is plotseling verboden, zogenaamd wegens een technische fout. Volgens geruchten zou bij Hoog Soeren een Duits vliegtuig door Engelse jagers zijn neer geschoten.

1940 ----- 11 december woensdag.

VAN HOUTUM. 's Middags passeert een Ju 52 [Duits vliegtuig] in westelijke richting. Onder de romp van het vliegtuig is een grote hoepel bevestigd met een middellijn van 2/3 van de totale vleugelbreedte. Op de fabriek ontvangen we een formulier, waarop wij de nog aanwezige hoeveelheid olie met aanduiding van soort moeten invullen.

1940 ----- 12 december donderdag.

BLOEM. Heden in Deventer paarden gevorderd voor de Duitse weermacht en wel zonder voormonstering. Paarden uit 0lst, Wijhe, Diepenveen, Schalkhaar en de hele streek. Ze hebben hoofdzakelijk ruinen genomen en dadelijk uitbetaald in prijzen van 1.000 tot 1.300 gulden. Men zegt dat over de spoorlijn Teuge, 18 extra treinen 's nachts vertrokken zijn, richting Deventer. Hier kwamen gisteravond weer veel auto's langs richting Zutphen. Er wordt gezegd dat zeer veel Duitse troepen en materiaal achter de IJssel gelegerd is. Volgens berichten zouden de Italianen vele verliezen hebben en van de inval in Griekenland al terug geslagen zijn tot, het voor een paar jaar geleden veroverde, Albanië.

1940 ----- 13 december vrijdag.

VAN HOUTUM. 's Middags ontmoet Seyss-Inquart Himmler (leider van de Duitse SS en politie) in hotel Bloemink. Na enkele korte redevoeringen, ook van officieren, vertrekken zij per auto naar Amersfoort. Duitse jagers begeleiden hen. Zij zijn zeker bang voor de RAF. 's Avonds worden de ruiten bij de drie grootste NSB-ers in Ugchelen ingegooid.

BLOEM. Volgens bericht uit Loenen zouden daar den 12-12 een luchtgevecht plaats gehad hebben tussen een Duits en een Engels vliegtuig waarbij de eerste het opgaf, geen van beide kwam naar beneden. Men zegt dat het vliegveld Deelen bij Arnhem voortdurend wordt gebombardeerd en dat de Duitsers met de afweerkanonnen in het puntdraad zitten en schreeuwen van angst bij nadering van Engelse toestellen.

1940 ----- 14 december zaterdag.

VAN HOUTUM. In Apeldoorn zijn geen Nederlandse vlaggen meer voorradig (misschien wegens de optimistische berichten van de Engelse radio). Door de schaarste aan vlees zijn de handelsprijzen op de markten of in de winkels; voor een paard 1000, een koe 500, een gans 12 en een kaas 2 gulden.

1940 ----- 15 december zondag.

VAN HOUTUM. Gas en licht worden gerantsoeneerd. Het rantsoen bedraagt 100 % van het verbruik in 1939. Dit wordt per maand vastgesteld. Als een slager betrapt wordt op clandestiene handel komt zijn naam in de krant. Hij zal enige tijd geen vlees van het abattoir ontvangen (voor de slager goede reclame).

BLOEM. Zondagmorgen, om 6 uur al, begonnen Duitse auto's en zware- en lichte motorfietsen te rijden richting Zutphen. Naar schatting wel een tweehonderdtal. Later op de dag weer enige tientallen. Uit Deventer wordt gemeld dat daar op 12 december 1940 een goederentrein gestaan heeft waarin Franse gevangenen in de wagons met dubbele lagen gepakt waren zodat ze niet konden staan. De trein bestond uit ± 30 wagons. Bij dit oponthoud riepen de gevangenen om brood, doch de Duitse begeleiders trachten dit te verhinderen, echter slaagden enkele jongens erin om de wagons te benaderen en door de kleine openingen brood en eetgerei naar binnen te krijgen maar zo verklaarden zij, de lucht in de wagons was niet om uit te houden. Van alles had er in de wagons gezeten, militairen, burgers en zelf jongens van 15-l7jaar, ze hadden gevraagd hoever ze nog van Duitsland af waren. Daar bun toestand ondragelijk was. Een vrouw bracht nog wat van een overschot van Sint Nicolaas. De Duitsers die dit zagen wenkten dat ze dit maar bij hen moest brengen waarop de aanwezige jongens een beweging met de hand onder de hals maakten waarop de Duitsers woedend de vuist schudden. Een schildwacht, aangesteld om de orde te bewaren, vond alles nog wel goed, maar de hogere instanties waren zeer hard tegenover de gevangen.

1940 ----- 17 december dinsdag.

VAN HOUTUM. Zondagavond heerste in Apeldoorn een ware feeststemming. Er vonden kleine optochten en samenscholingen voor woningen van NSB-ers plaats onder het zingen van het Wilhelmus en van andere nationale liederen. Bij een NSB-er worden zelfs de ruiten ingegooid. Daar de politie dit alles oogluikend toestond arresteren de Duitsers (waarnemend commissaris van politie) en de dienstdoende inspecteur van politie. 's Middags volgen nieuwe arrestaties. Daaronder de directeur van de Koninklijke HBS. Een garagehouder te Ugchelen moet zijn garage voor de Duitsers ontruimen. De Duitsers zullen het gebouw als reparatieplaats gebruiken.

1940 ----- 20 december vrijdag.

VAN HOUTUM. Precies om drie uur na middernacht worden we opgeschrikt door een viertal bomontploffingen. Wij schudden in het bed. De nachtwacht hoort de projectielen fluiten. Later horen wij dat de bommen op een kilometer afstand van ons huis zijn gevallen. De kraters in het bos zijn 6 x 6 x 2 meter.

1940 ----- 21 december zaterdag.

VAN HOUTUM. Het is de kortste dag. Men hoeft niet te verduisteren tussen 9.47 en 17.29 uur.

BLOEM. 's Nachts grote bedrijvigheid van vliegtuigen in de lucht. Men zegt 's morgens in de richting van de IJssel zware ontploffingen gehoord te hebben. Overdag enkele vliegtuigen gezien.

1940 ----- 22 december zondag.

BLOEM. 's Morgens één vliegtuig richting IJssel en één in richting Apeldoorn gezien. De op 21-12-1940 gehoorde zware ontploffingen bleken te zijn geschied doordat het zware afweergeschut bij Dieren door de Engelsen (doordat ze als het ware zo uit de lucht kwamen vallen) is gebombardeerd. Naar men zegt zouden 8 Duitsers gedood en 4 gewond zijn. Alle dokters uit Dieren, zo men zegt, zouden hulp hebben moeten verlenen. Krantenberichten melden dat 2 Hollandse jongens (naar we vernemen uit Lunteren) ter dood veroordeeld zijn omdat ze kabels doorgesneden zouden hebben, maar zo zegt men, 2 dagen na dit doodvonnis zouden de kabels alweer op 2 plaatsen doorgesneden zijn. De kabels zouden dienst doen om, via uitkijkposten het afweergeschut te waarschuwen.
In Dieren zou een café vol dansende jongens, omdat ze de dader niet te pakken konden krijgen, gevangen gehouden worden ook al omdat er opnieuw kabels doorgesneden waren. In Zutphen zouden ze de Wilhelmina-boom omgehakt hebben. Soldaten van de opbouw (gedemobiliseerde Nederlandse soldaten die voor de Duitsers moesten werken) zouden toen de boom met oranjelinten versierd hebben. Het volk zou zich bij deze manifestatie aangesloten hebben om op deze manier afkeer te geven aan deze lage daad. Men zegt als dat ook hier veel arrestaties verricht zijn. De burgemeester zou ook in hechtenis genomen zijn ook de burgemeester van Apeldoorn. Voor deze laatste is geen reden bekend. In de week voor Kerstmis zouden achter Deventer bij een luchtgevecht een 8-tal bommen geworpen zijn onder andere bij ´het Wechel´. In de buurt hiervan is een boerderij getroffen waarbij de knecht het leven liet. Verder vielen bommen in Raalte, Raalter Broekland en omgeving.

1940 ----- 23 december maandag.

VAN HOUTUM. 's Morgens graaf ik één van de bomkraters (zie 20 december ) uit en vind er ruim 16 kilo aan scherven. De grootste weeg 1475 gram. Op enkele staan enige cijfers en letters. Hieruit is op te maken dat de bommen van Britse herkomst waren en 250 kilo wogen.

1940 ----- 24 december dinsdag.

VAN HOUTUM. 's Morgens graaf ik een tweede bomkrater uit en vind er ruim 20 kilo aan scherven. Slechts op één scherf staat een cijfer. De Duitsers plaatsen bij het radiostation Kootwijk vijf stukken luchtdoelgeschut. Op bevel van hogerhand moeten de kolenhandelaren hun voorraden verdelen tot gelijke hoeveelheden. De burgers moeten niet hun toewijzing brandstoffen in zijn geheel opeisen. Als deze raad niet wordt opgevolgd, aldus de Duitsers, zal geen burger meer steenkolen ontvangen. De prijzen van hazen variëren van vijf tot zeven gulden en van konijnen tussen de twee en drie gulden.

1940 ----- 25 december woensdag 1e kerstdag.

VAN HOUTUM. Er vinden vandaag geen bombardementen plaats.

1940 ----- 28 december zaterdag.

VAN HOUTUM. 's Morgens graaf ik een derde bomkraters (zie 20 december ) uit. Ik vind er 17 kilo aan scherven. Daaronder één van 2075 gram. De burgemeester van Apeldoorn (volgens geruchten al losgelaten) vertoeft in het ziekenhuis van de gevangenis daar deze overvol is. De Duitsers kwartieren bij de burgerij 252 vliegerofficieren in. 's Avonds vinden in de stad relletjes plaats. Een Nederlander zou een Duitse soldaat in een urinoir de nek hebben afgesneden.

1940 ----- 31 december dinsdag.

BLOEM. Op oudejaarsdag zijn verscheidene Duitse vliegtuigen gepasseerd.