1941

BRANDWEER. Dit jaar is voor ons een rustig jaar geweest. Wij blusten in totaal 97 brandjes en wel 18 uitslaande branden, 12 binnenbranden, 36 schoorsteenbranden, 2 autobranden, 4 heidebranden en 25 buitengewone brandjes.

SPOORWEGEN. In het begin van 1941 deden zich de eerste pogingen tot sabotage voor. Nabij kilometer 82 werd een spoorstaaf over beide spoorlijnen gelegd. Dit had echter geen stremming van het spoorverkeer tot gevolg. Ik kon het geval voor mij zelf houden. De moffen kregen er dus niets van te horen. Daarna werd nabij de Oude Waterloseweg een lasplaat aangebracht. Vermoedelijk schuin op de spoorstaaf. Dit had een zelfde gevolg als hierboven vermeld. In het land kwamen zeker meer van dergelijke gevallen voor. Al spoedig kwam de opdracht om alle losse voorwerpen langs de baan te verwijderen. In de loop van 1941 namen de sabotagegevallen toe.

1941 ----- 2 januari donderdag.

VAN HOUTUM. Sinds enkele nachten passeren er weer vliegtuigen. In deze nacht gaan zij over Ugchelen in de richting Zutphen. Op deze IJsselstad vallen dan ook bommen.

1941 ----- 3 januari vrijdag.

BLOEM. Men zegt dat in Deventer, door mannen van het woonwagenkamp 4 Duitse militairen, die zich in een café ophielden, met bun eigen wapens doodgeschoten zijn. Evenwel zouden later alle mannen van het woonwagenkamp in hechtenis genomen zijn. Krantenberichten melden dat er een verplichte veelevering op komst en in werking is waarbij men van iedere vijf koeien er één zou moeten leveren. Men kan een pink leveren doch deze moet 300 kilogram zijn (of eenmaal gebroken dan 350 kg) en een koe moet 400 kg zijn.

1941 ----- 6 januari maandag.

VAN HOUTUM. Alle Nederlanders die in Frankrijk voor de Duitsers zouden gaan werken (uit Apeldoorn 200) zitten in werkkampen langs de Franse grens. Als zij Frankrijk binnenkomen worden zij door de Fransen doodgeranseld. Deze beschouwen hen als onderkruipers.

1941 ----- 8 januari woensdag.

VAN HOUTUM. De toegang tot de bioscopen wordt voor alle joden verboden.

1941 ----- 9 januari donderdag.

VAN HOUTUM. Alle boseigenaren moeten naar verhouding hout leveren dikker dan 15 cm. Zo moet één eigenaar 3.000 m³ leveren. Het hout zou bestemd zijn voor de bouw van vlotten (aanval op Engeland).

BLOEM. 's Avonds nogal druk geschut gehoord. Vermoedelijk van de afweer. De volgende dag meldt de radio als dat de Engelsen aanvallen op Duitse steden gedaan hebben.

1941 ----- 11 januari zaterdag.

VAN HOUTUM. Volgens geruchten zou men in de komende week op het politiebureau moeten verschijnen voor het maken van vingerafdrukken. Dit voor het nieuwe legitimatiebewijs. De politie zou bovendien alle zichtbare gouden sieraden op een lijst vermelden.

1941 ----- 13 januari maandag.

BLOEM. Men zegt dat de op 12-12-40 in Deventer gevorderde paarden met de trein vervoerd werden en nabij de grens door een Engels vliegtuig, dat eerst een bom voor de locomotief gooide en daarna de trein bestookte, deze zo goed als geheel verwoest moet hebben. Men poogde nog enige wagons af te haken doch men zegt dat ze zich (de vliegtuigen) weer omgekeerd hadden en ook de rest nog vernielden tot zelfs de wagons met de begeleidende manschappen. De officiële paardenvordering was eerst op 16 december toen op 11 januari en is nu opnieuw uitgesteld.

1941 ----- 14 januari dinsdag.

VAN HOUTUM. De Rijkscommissaris bepaalt dat alle personen, die helemaal of gedeeltelijk (één of meer joodse grootouders) van joodse bloede zijn, zich bij de plaatselijke politie moeten aanmelden. Het Verordeningenbesluit bevat bovendien een bepaling over het opleggen van prestaties. Aan personen, verenigingen of gemeenten kunnen verplichtingen worden opgelegd (ook aan personen die de gepleegde daad goedkeuren als de dader niet gevonden kan worden) voor schade aan goederen van de Duitse Weermacht. Deze verplichting kan bestaan uit het betalen van een zoengeld. De verordening zou alleen tegen kwaadwillige kringen zijn gericht.

BLOEM. Men zegt dat op Teuge veel manschappen aangekomen zijn die bij de boeren ondergebracht worden.

1941 ----- 15 januari woensdag.

VAN HOUTUM. Drie politieagenten uit Apeldoorn doen 's morgens bij oom Jan een huiszoeking. Voornamelijk in de kelder. Zij vinden weliswaar een stuk clandestien vlees maar zij doen net alsof er een stempel opstaat. Het doel van de huiszoeking is onbekend. Het zal wel met verraad van de één of ander in verband staan. Resultaat is er echter niet. Als de agenten bij ons thuis waren gekomen zou er een bekeuring zijn gevallen. Wij waren bezig met clandestien vlees te braden en gehakt te bereiden. Alles werd zou gauw mogelijk verstopt toen we van de huiszoeking bij mijn oom hoorden. De geur in de keuken en stille getuigen, zoals iets gehakt aan enkele deurknoppen, waren voldoende bewijs. Het is ook mogelijk dat de agenten met opzet naar een andere Van Houtum zijn gegaan.

BLOEM. In de richting Apeldoorn een 20-tal luxe wagens.

1941 ----- 16 januari donderdag.

VAN HOUTUM. Veehouders moeten alle koeien leveren die zij als mestkoeien hebben opgegeven. Zo moeten uit onze omgeving, Klopman, Ooster en Repelaar, respectievelijk 1, 2 en 16 dieren op aanstaande woensdag (veemarkt) leveren. De Duitsers vorderen langzamerhand alles om er zelf beter van te worden en te voorkomen dat de Engelsen bij de bezetting van Nederland nog iets van waarde zouden vinden.

BLOEM. In de richting Apeldoorn 's middags een 20-tal en 's avonds om 7 uur nog een 20-tal luxe wagens.

1941 ----- 17 januari vrijdag.

VAN HOUTUM. 's Morgens kunnen wij op de Openbare School nieuwe distributiebescheiden halen. De broodkaart is bijzonder groot en is ruim 60 cm lang. Oom Gerrit en oom Hendrik Palm krijgen beiden vergunning om met hun Fiatjes tot 31 januari te rijden. De toewijzing is ....... vijf liter benzine. Dit dient alleen voor het starten omdat beide wagens voor elektriciteit (uit accu's) zijn ingericht.

BLOEM. 's Avonds en 's nachts zijn zeer veel Duitse wagens hier in de richting Zutphen vertrokken. Die we gezien hebben waren zwaar en licht afweergeschut met patronenwagens. Ook over Teuge hebben ze die nacht steeds doorgereden, echter zijn ze bij Deventer weer over de dijk richting Zutphen vertrokken. Ze moesten omrijden omdat de brug bij Deventer door zware ijsgang gestremd was.

1941 ----- 18 januari zaterdag.

VAN HOUTUM. De hele dag vliegen Duitse bommenwerpers boven Ugchelen. Het zijn waarschijnlijk lesvliegtuigen van vliegveld Deelen.

BLOEM. Een 60-tal vrachtwagens van de Duitse weermacht, richting Zutphen vertrokken.

1941 ----- 21 januari dinsdag.

BLOEM. Er heeft een geregelde trek van Duitse wagens in de richting Apeldoorn plaats. Allerhande vrachtwagens en een enkel afweergeschut. Men zegt dat zich weer troepenmachten aan de kust concentreren. Het telegraafverkeer ligt stil. Aan de Middellandse Zee zouden de Italianen in vereniging met de Duitsers een sterk offensief tegen de Engelsen beginnen. In Apeldoorn zouden wel 20 duizend man weer ingekwartierd worden.

1941 ----- 23 januari donderdag.

VAN HOUTUM. 's Morgens passeren in de richting Apeldoorn 15 vrachtauto's met aanhangwagens van de Duitse spoorwegen.

1941 ----- 24 januari vrijdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers willen de Koningschool aan de Loolaan als Duitse School inrichten. Om hiervoor leerlingen te verkrijgen bezoeken Duitse officieren gezinnen waarvan één of beide ouders van Duitse afkomst zijn. De Duitsers zetten haast achter hun houtvordering voor de bouw van vlotten. Alle bomen moeten vallen. Onverschillig welk soort die dikker zijn dan 15 centimeter. Dit geldt ook voor de bossen van Hare Majesteit de Koningin bij Apeldoorn. De NAC deelt mee dat in Duitsland iedere boer een koe krijgt om de trek van het platteland naar de steden te verminderen. Nu weten wij waar onze koeien blijven. De laatste vordering betrof uitsluitend drachtige koeien. De Duitse boer krijgt praktisch twee dieren. Het is goed riemen snijden uit andermans leer.

1941 ----- 25 januari zaterdag.

VAN HOUTUM. In Apeldoorn is een grote handel in textielpunten. Meestal in ruil voor andere distributiebonnen. In de kazernes vertoeven weer Duitsers behorende tot het luchtwapen. Zij leggen deze dag al een telefoonkabel van de kazernes naar hotel Bloemink (Loolaan) waar zich een Duitse generaal ophoudt. De soldaten lijken nieuwelingen die vroeger zijn afgekeurd en nu weer onder de wapenen zijn geroepen. Zij zien er slecht uit en velen dragen een bril. Zij staan verbaasd te kijken voor de winkels die nog vrij veel producten te koop aanbieden. Uiteraard die niet onder de distributie vallen. De soldaten moeten natuurlijk op onze kosten worden gevoed en gekleed. De meeste zijn parachutisten. Zij oefenen in Oldebroek.

BLOEM. Zeer veel verkeer met Duitse wagens in beide richtingen. Er zijn een 12-tal dubbele grote wagens in richting Zutphen vertrokken, wagens van de Duitse spoorwegen, zeer grote en zware. Zo nu en dan komen er een 20-tal lichte wagens (3 persoons DKW-tjes) over de weg. Deze zouden gevorderd zijn. Een wagen die defect was en waarvan de chauffeur gevraagd werd waarheen zei dat men naar België moest. Totnogtoe veel verkeer op de weg, hoofdzakelijk bestaande uit Duitse vrachtwagens met manschappen.
Uit de dagen van mei wordt nog verteld dat in Tiel afweergeschut stond waarop de Duitsers meerdere bommen gooiden waar vreselijke dreunen het gevolg van waren, echter zonder doel te treffen. Van de Hollandse weermacht moesten burgers van de Moerdijk evacueren over het water waarbij mensen door overbelasting van de vaartuigen in het water raakten. Eveneens vee en paarden welke, ook door overbelasting, verdronken zijn.
Uit Groningen vertelt men dat daar de Duitsers geen doorbraak verkregen over een water, daar de Hollandse pioniers de gummie boten, waarmee men trachtte over te varen, kapot maakten en de manschappen neerschoten. Zo hard werd er gevochten dat 2 dagen nadien het water nog rood gekleurd was van het bloed. In de omgeving van Doorn hadden de Duitsers herfst 1940 in een weiland munitie verborgen. De Engelsen kregen daar lucht van en bombardeerden deze opslagplaatsen waarbij gaten geslagen werden van 18 meter breed en 7 meter diep. De Duitsers die bij het afweergeschut stonden vluchten maar werden doodgeschoten omdat ze gingen lopen. Een 7-tal hierover gebelgd schoten andere manschappen en de commanderende officieren neer. Ook deze manschappen moesten het met de dood betalen. Ook een 25 a 30 tal tenminste. Men moest de ziekenauto's uit de stad rekruteren om de lijken te vervoeren. Men zegt dat de Duitsers half maart weer een overtocht naar Engeland zullen proberen.

1941 ----- 27 januari maandag.

VAN HOUTUM. De Duitsers vorderen de toren van het hoofdgebouw van de Stichting te Hoenderloo voor uitkijkpost. Zij leggen ook beslag op de drie grote bossen Spelderholt, het Leesten en het Ugchelse Bos voor schietoefeningen. Het wandelen in deze bossen is nog niet verboden. Dit is anders met de zogenaamde Varkensbaan. Zelfs het bospersoneel mag er niet zonder vergunning komen. De Duitsers slopen de afrastering (10 kilometer) van dit bos. De arbeiders op de fabriek krijgen alle aangevraagde extra rantsoenkaarten en een biljet (niet aangevraagd) voor extra textielpunten.

1941 ----- 28 januari dinsdag.

VAN HOUTUM. Het ochtendblad bevat een artikel over de nieuwe persoonsbewijzen. Deze zullen op 1 maart geldig zijn. Op de persoonskaart moet onder meer uitvoerig zijn ingevuld: naam, geboortedag, adres en nationaliteit. Verder zullen er afdrukken van de rechterwijsvinger op het persoonsbewijs en een ontvangstbewijs (ook een foto) voorkomen. Dat zal op het gemeentehuis worden bewaard.

1941 ----- 29 januari woensdag.

VAN HOUTUM. In de afgelopen week passeerden Apeldoorn zes treinen met ieder 60 wagons die Franse politieke gevangenen naar Duitsland vervoerden.

1941 ----- 30 januari donderdag.

VAN HOUTUM. Volgens geruchten zouden 36 soldaten van de Opbouwdienst, ingedeeld bij de Luchtbescherming te Apeldoorn, hun uniformen hebben moeten inleveren. Eén van hen weigerde namelijk een Duitse officier te groeten.

BLOEM. Alle radioverenigingen zullen ontbonden worden. De bezittingen van de KRO worden in beslag genomen en het personeel op wachtgeld gezet.

1941 ----- 31 januari vrijdag.

VAN HOUTUM. Het verplichte bezit van een persoonsbewijs wordt van 1 maart tot 1 oktober uitgesteld. De eerste textielkaart is voor het laatst geldig. Daarom probeert iedereen nog op zijn laatste textielpunten goederen te verkrijgen. De winkels worden letterlijk bestormd. De mensen betalen contant en schijnen niet meer aan sparen te denken. Men wisselt ook zoveel mogelijk andere bonnen in. Het snoepen bereikt een hoogtepunt. Daardoor zijn vele levensmiddelen bijna niet meer verkrijgbaar.

1941 ----- 1 februari zaterdag.

VAN HOUTUM. De puntenwaardering is voor de tweede textielkaart aanzienlijk gewijzigd. Voor de meeste goederen moet men meer punten geven. Er zijn ook andere textielproducten, bijvoorbeeld dassen op de bon. Men moet de punten van de textielkaart door de winkelier laten afknippen en bovendien de stamkaart nog tonen.

1941 ----- 2 februari zondag.

VAN HOUTUM. De laatste dagen schrijven Britse vliegtuigen allerlei letters en tekens tegen de heldere hemel. Het zou een code zijn voor enkele Nederlanders met het oog op de aanstaande bevrijding. De Duitsers kunnen deze ´codes´ niet ontcijferen en zeggen dat de figuren de resten van uitlaatgassen zijn.

1941 ----- 4 februari dinsdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers verhogen in Nederland plotseling alle spoorwegtarieven. De pers meldde een paar maand geleden dat van verhoging geen sprake kon zijn. Alle te verwachten bepalingen worden eerst tegengesproken en later plotseling ingevoerd.

1941 ----- 5 februari woensdag.

BLOEM. Gepasseerd in richting Apeldoorn, 38 zware en lichte wagens van de weermacht.

1941 ----- 6 februari donderdag.

BLOEM. Nu de werkzaamheden op Teuge met het vliegveld en de vele gebouwen misschien haar einde naderen heeft de Duitse Weermacht op het Gietelse Broek (veldnaam van landerijen aan de Broekstraat) in Klarenbeek een terrein van 11 hectare onteigend en hierop seininrichtingen (misschien tevens afweergeschut) geplaatst. Een 25-tal manschappen zijn ingekwartierd bij ´Dennenlust´. Een paar oversten bij de voornaamste alhier onder andere bij de pastorie en de dokter enzovoort.

1941 ----- 8 februari zaterdag.

VAN HOUTUM. In een danslokaal in Apeldoorn ontstaan relletjes omdat de eigenaar geen NSB-er in uniform wil toelaten. De NSB-ers gaan bij het café aan het marktplein, dat voor hen een wapenmagazijn is, hulp halen. Zowel de politie als de Duitsers mengen zich in het geval en keren zich tegen de NSB-ers. Enkele landverraders raken gewond. Maar er vallen geen doden.

1941 ----- 10 februari maandag.

BLOEM. 's Avonds geregeld vliegtuigen in de lucht en de gehele nacht door nog zegt men.

1941 ----- 11 februari dinsdag.

VAN HOUTUM. ´s Morgens ontvang ik een schrijven om me vrijwillig voor de Nederlandse Arbeidsdienst te melden. Het wordt als kennisneming aangenomen.

BLOEM. Weer vliegtuigen gehoord, gaande in oostelijke en westelijke richting.

1941 ----- 12 februari woensdag.

VAN HOUTUM. Seyss-Inquart vindt het nodig een verordening uit te vaardigen dat huizen niet meer verhuurd mogen worden zonder een verklaring van Burgemeester en Wethouders. Ook moet het vrij zijn van wandgedierte. Dit is een goed voorbeeld hoe snel de hygiëne sinds de Duitse bezetting is gedaald.

1941 ----- 13 februari donderdag.

VAN HOUTUM. In Nederland is een kapverbod voor populieren. Zwarthandelaren in klompen gingen lange rijen van deze bomen vellen.

BLOEM. (en 14 februari) Weer vliegtuigen in Oostelijke richting.

1941 ----- 15 februari zaterdag.

VAN HOUTUM. ´s Avonds passeren weer grote aantallen Britse vliegtuigen. Het is nog veel drukker en interessanter dan de vorige avond. Eén vliegtuig blijft van 8.30 - 10 uur boven Ugchelen rondcirkelen. Waarschijnlijk heeft deze een bom op vijf kilometer afstand geworpen. Deze valt naar wij later horen in de bossen bij de Dassenberg. Daar bijna iedereen naar buiten gaat kijken naar de vele zoeklichten en lichtfakkels jaagt de Apeldoornse politie alle burgers van de straat.

BLOEM. 's Avonds van rond 8 uur tot 's nachts geregeld een zeer druk vliegtuiggeronk. Om circa 8 en 9 uur zijn ontploffingen gehoord in zuidelijke en westelijke richting. In de vooravond waren een 15-tal zoeklichten richting Arnhem tot en met Brummen geregeld in actie doordat rondcirkelende vliegtuigen een 5-tal lichtkogels uitgeworpen hadden. De installatie bij Frans Schimmel op het Gietelse Broek was ook in werking wat niet anders te zien gaf dan een opslaand en direct weer gedoofd licht. Men is daar nu bezig met barakken te bouwen, een 6-tal. Tevens staan er aan de Broekstraat een 3-tal auto's, schijnbaar om berichten op te vangen en misschien uit te seinen.

1941 ----- 16 februari zondag.

VAN HOUTUM. Volgens geruchten zouden aan het einde van de week de lucifers worden gedistribueerd. De Duitsers vernielen de Apeldoornse kazernes erg. Zij oefenen zich in het speerwerpen door hun bajonetten op een doel (meestal een deur) te werpen enzovoort.

1941 ----- 17 februari maandag.

VAN HOUTUM. De leerlingen van de Christelijke School te Lieren komen als het ware in opstand tegen hun medeleerlingen die tot de NSB behoren. Het hoofd van de school kan er weinig tegen doen omdat de kinderen buiten de school alleen hun ouders gehoorzamen. Deze zeggen gewoon tegen hun kinderen ´Sla er maar los op die NSB-ers.´ Een NSB-er op de openbare ULO school verraadt twee van zijn medeleerlingen voor het verspreiden van anti-Duitse liedjes. De politie arresteert de twee jongens. Na afloop van de lessen gaan de overige leerlingen in optocht naar het huis van de NSB-er. Daar gooit één van hen alle ruiten in. Zij houden voorts nog een betoging voor de huizen van andere NSB-ers van de school. Zij bereiken in zoverre iets. Het huis van de verrader wordt nu door een WA-man bewaakt. Terwijl alle NSB-ers van de school niet zonder begeleiding van een WA-man naar school gaan of er van terugkeren. Joodse bloedgevers (transfusiedienst) mogen alleen nog bloed aan joden afstaan. Voor 1 maart aanstaande moeten zij uit de bloedgeverlijsten worden verwijderd.

1941 ----- 19 februari woensdag.

VAN HOUTUM. Eén van de beruchtste NSB-ers in Ugchelen (de politieagent D.) verhuist naar Apeldoorn. De verhuizing gebeurt alleen bij duisternis. Uit vrees dat de Ugchelse bevolking hem anders met gejuich uitgeleide zou doen.

1941 ----- 20 februari donderdag.

VAN HOUTUM. Een NSB-er op de HBS klaagt een medeleerling aan bij de directeur voor belediging van de NSB. De directeur jaagt hem twee dagen van school. De NSB-er is weer tevreden.

1941 ----- 21 februari vrijdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers ontslaan een groot aantal op Nederlandse vliegvelden werkende arbeiders. Zo bijvoorbeeld in Deelen 1400. Dit zou met het Duitse offensief in verband staan. Er lopen bijna geen personentreinen meer. Alle treinen hebben vertraging.

BLOEM. Men zegt dat in Brabant veel scholen en ook kloosters ontruimd moesten worden omdat er zeer veel Duitsers, naar men zegt, ingekwartierd moesten worden. Men beweert dat de autobussen voorzien van benzine gereed staan evenals de locomotieven die ook op stoom zouden staan.

1941 ----- 22 februari zaterdag.

VAN HOUTUM. Op de grote spoorlijnen rijden steeds meer dieseltreinen. Zo ook tussen Amersfoort en Deventer. Stoomlocomotieven zouden voor het burgerlijke verkeer worden uitgeschakeld en ingezet voor vervoer van Duitse troepen. ´s Middags houdt de NSB een optocht door Apeldoorn. Daar in Apeldoorn de gekkenclub te klein is moeten ook NSB-ers uit andere gemeenten meelopen. De politie moet overal borden plaatsen welke de richting van de Ortskommandantur aangeven. De borden zijn voorzien van twee verduisteringslampen achter een zinken scherm. Alle ouders van kinderen gaande op de Openbare ULO moeten 's avonds een vergadering op die school bijwonen naar aanleiding van de onlusten van maandag . Alleen het hoofd van de school en de vader van de ´mishandelde´ NSB-er mogen spreken. Het gelukt hun niet de ouders de schuld in de schoenen te schuiven.

BLOEM. In de nacht van 21 op 22 februari zou vanaf 2 uur 's nachts zwaar geschut gehoord zijn in richting Arnhem - Zevenaar.

1941 ----- 23 februari zondag.

VAN HOUTUM. 's Middags gaan mijn zuster en ik naar Eerbeek. Allen die de kabels langs het kanaal moeten bewaken denken als echte Nederlanders ´Onze tijd komt nog wel.´ In de afgelopen week deelde de politie straffen uit omdat enkele bewakers dronken waren of te vroeg naar huis gingen.

1941 ----- 24 februari maandag.

BLOEM. Naar men zegt zijn niet in Loenen maar in Brummen kabels van de Duitse weermacht doorgesneden. Als vergelding moeten alle mannen van de gehele gemeente nu 6 maanden geregeld 8 uur aan één stuk op wacht blijven staan. Iedereen van iedere rang en stand, zelfs de pastoor, zou meetellen.

1941 ----- 25 februari dinsdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers nemen 's morgens alle al gevorderde paarden (deze moeten op de mark verschijnen) in beslag. Er komen speciale soldaten voor naar Apeldoorn. Het zijn Oostenrijkers. Zij arriveerden zaterdag . Ook deze soldaten doen veel inkopen. Zij beschikken over veel geld. 's Middags trekt een lange rij paarden (iedere Oostenrijker bewaakt drie dieren) gedurende twee uur door Beekbergen in de richting Loenen. Een groot deel blijft met de paarden in Beekbergen achter waar zij zich voor onbepaalde tijd inkwartieren. In Beekbergen is het weer hetzelfde beeld als op 10 mei 1940.

BLOEM. 's Avonds om half elf aanhoudend zwaar geschut in de richting Arnhem - Zevenaar terwijl een vliegtuig steeds over ons cirkelde. Vermoedelijk voor manoeuvres. Naar men zegt zouden alleen vrijgesteld van wacht zijn in Brummen de NSB-ers en die van Duitse afkomst zijn. (NB: het zware geschut van 25-2-41 zou vanuit Rijnland hier gehoord kunnen zijn).

1941 ----- 26 februari woensdag.

VAN HOUTUM. In Nunspeet rijden twee goederentreinen tegen elkaar. Het treinverkeer wordt omgeleid over Apeldoorn. Alle treinen, voornamelijk goederentreinen met vrachtauto's en kanonnen, moeten nu over het zwakke lokaalspoor van Apeldoorn naar Zwolle rijden. Wil men bijvoorbeeld van Apeldoorn naar Deventer dan rijdt men via Zwolle omdat de spoorbrug in Deventer gerepareerd wordt. Ik krijg een schoolboek terug dat van hoger hand voor correctie moest worden ingeleverd. Slechts één bladzijde is door een andere vervangen. Deze correctie moet ook nog betaald worden. Gelukkig is de directeur zo wijs dit uit de kas van de boekenbeurs te betalen. Geen enkele leerling heeft voor dergelijke onzin één cent over. 's Middags meten Duitse officieren de Christelijke HBS op voor inkwartiering. Hetzelfde gebeurt met Tivoli en de Zuiderkerk [voormalige Gereformeerde kerk aan de Arnhemseweg]. Volgens geruchten zouden wij dan les krijgen op de Koninklijke HBS (wij 's morgens, de anderen 's middags) of in het hotel Oranje Nassau in Hoog Soeren.

1941 ----- 27 februari donderdag.

VAN HOUTUM. 's Middags passeert een uit Zwolle komende goederentrein Apeldoorn. De vracht bestaat uit 50 pantserwagens. Generaal Christiansen maakt bekend dat werkgevers aan stakers geen loon mogen uitbetalen over de stakingsdagen. Het is ook geoorloofd de stakers te ontslaan.

1941 ----- 28 februari vrijdag.

VAN HOUTUM. In Nederland komen de fietsbanden op de bon. Alleen zij die dagelijks een afstand van meer dan tien kilometer per fiets moeten afleggen komen voor een nieuwe band in aanmerking. De oude band moet door en door versleten zijn en bij het kopen van een nieuwe worden ingeleverd.

1941 ----- 1 maart zaterdag.

VAN HOUTUM. In Apeldoorn moeten alle communisten zich bij de politie melden. Een deel wordt gearresteerd.

1941 ----- 2 maart zondag.

VAN HOUTUM. 's Morgens tussen 9.30 en 10.15 uur oefent de Duitse Weermacht in Harskamp met zware kanonnen (40 schoten).

BLOEM. De 2e maart op een zondagavond zijn ook in Klarenbeek op een tweetal plaatsen de telefoondraden doorgesneden bij Franken en bij Dibbits. Als gevolg hiervan moet nu iedereen 3 uur op wacht. Boven de 45 jaar kunnen ze een plaatsvervanger stellen. Men zegt dat in Amsterdam de leider van de NSB uit een huis gehaald is en letterlijk verscheurd. Ook uit Amersfoort precies hetzelfde bericht. Tevens zegt men op 6-3-41 in algemene staking te willen gaan over het gehele land. De relletjes verleden week in Amsterdam waar veel joden gevangen zijn genomen en waar ook gestaakt is, zou de stad Amsterdam 15.000.000,- gulden aan belasting kosten. Vanaf de 2e maart is ook te Klarenbeek gewaakt bij de telefoon langs de weg en wel vanaf het Gietelse Broek tot aan de Openbare School (van zeven uur ´s avonds tot half twaalf en van half twaalf tot half vijf en dan weer tot 7 uur. Dus in 3 schoften) door de Voorsters en vanaf die post tot aan het kanaal weer door hen die onder Apeldoorn wonen.

1941 ----- 3 maart maandag.

VAN HOUTUM. In augustus 1940 hebben wij de olievoorraad van de fabriek opgegeven. Nu komen de Duitsers de vier vaten dieselolie (800 liter) ophalen. In de Achterhoek zouden alle dieselauto's zijn gevorderd.

1941 ----- 4 maart dinsdag.

VAN HOUTUM. Alle heidevelden op de Veluwe moeten worden omgeploegd om het landen van vijandelijke vliegtuigen zoveel mogelijk tegen te gaan. Zo moet een naburige landbouwer tussen Vierhouten en Elspeet door een heideveld van 800 ha iedere 200 meter een geul ploegen (idee van een dambord). In een café in Apeldoorn zitten twee boeren en een slager te handelen. Een kennis van ons en enige andere, waaronder twee Duitsers, horen het gesprek. De boeren weten niet goed hoe zij vier varkens naar de slager zullen vervoeren zonder dat de politie het te weten zal komen. De twee soldaten mengen zich in het gesprek en bieden zich aan tegen een vergoeding van 40 gulden de dieren in hun vrachtauto te vervoeren. Dit gebeurt en later horen wij dat de varkens inderdaad bij de slager zijn gebracht. Van enig verraad is geen sprake. In Hoenderloo gaan enkele Duitsers nog verder en brengen het clandestiene vlees zelfs bij de mensen aan huis. De talrijke bomen die nu roekeloos omgehakt moeten worden voor de Duitse Weermacht zouden voor het grootste gedeelte tot roeispanen worden verwerkt. Misschien moeten de Nederlanders de Duitsers dan nog overroeien (denk aan de burgerdienstplicht).

1941 ----- 5 maart woensdag.

VAN HOUTUM. 's Morgens ontvangt mevrouw Walter van twee Duitse soldaten, die zeer onbeschoft optreden, een doodsbericht van haar man. Notaris Walter behoorde tot de Indië-gijzelaars die op 7 oktober 1940 in Apeldoorn zijn gearresteerd. Hij is op 3 maart j.l. in Jena aan een dubbele longontsteking overleden. Zijn lijk is inmiddels verbrand. Mevrouw Walter kan als zij het wenst de urn met as van haar man toegezonden krijgen. Men moet maar geloven dat de notaris aan longontsteking is overleden en dat de as in de urn van zijn lijk is. Hij zal wel doodgeranseld zijn. Notaris Walter schreef de laatste maanden al niet naar huis terwijl de overige Apeldoornse gijzelaars dit om de 14 dagen deden.

1941 ----- 7 maart vrijdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers vorderen 's morgens in Apeldoorn een groot aantal vrachtauto's met chauffeurs. De chauffeurs moeten zelf voor een paar dagrantsoenen zorgen en alle bescheiden, behalve de stamkaart, inleveren. Zij vertrekken om 12 uur in de richting Amersfoort.

1941 ----- 8 maart zaterdag.

VAN HOUTUM. Op 19 maart zouden in heel Nederland alle paarden worden gevorderd.

1941 ----- 10 maart maandag.

BLOEM. Er zijn nu een 20-tal mensen aangehouden die in de Openbare School verhoord zijn. Men zegt bij de gehele huiszoeking bij een NSB-er in Klarenbeek niets gevonden te hebben en bij een andere alleen een snoeimes.

1941 ----- 13 maart donderdag.

VAN HOUTUM. Bij decreet van Seyss-Inquart zijn de vroegere radio-omroepverenigingen ontbonden en gaan het vermogen en het personeel over naar het Rijk.

BLOEM. In de nacht van 12 op 13-3 tot 's morgens toe geregeld vliegtuiggeronk boven ons in de lucht.

1941 ----- 16 maart zondag.

VAN HOUTUM. De Duitsers verhogen de prijzen bij de Nederlandse landbouw om ze te laten aanpassen aan het Duitse loon- en prijspeil. Deze maatregel zou met een verhoging van het prijsindexcijfer gepaard gaan.

1941 ----- 19 maart woensdag.

VAN HOUTUM. Een rijksambtenaar meet 's middags bij beide fabrieken de steenkoolvoorraad en de grootte van de roosters op. Het staat in verband met een nieuwe steenkooltoewijzing. Bij de kazernes in Apeldoorn komen ruim één miljoen metselstenen (witte kalksteen) aan. Deze zijn bestemd voor de bouw van schuilkelders. De Duitsers plaatsen rondom de zender 'Friesland' in Radio Kootwijk zwaar luchtdoelgeschut. De betonnen voetstukken zijn al klaar.

BLOEM. Nu nog staat men geregeld op post. Ja de eerste van toen staan nu alweer voor de tweede keer en die nu staan zijn van wijk C, maar ook wijk E zou er bij genomen worden. Op de 15e maart is er weer een paardenvordering op het Holthuis geweest. Deze paarden zijn voor die boeren die geen paard meer hebben wegens de vorige levering. Ook in Apeldoorn is 19-3-41 keuring geweest echter onder de sleperspaarden. Men zegt er een 70-tal nodig te hebben. Voor hooivordering niet in aanmerking gekomen.

1941 ----- 21 maart vrijdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers kondigden zowel in Nederland als in Noorwegen het standrecht af. Dit houdt in dat opstandelingen op staande voet kunnen worden gefusilleerd zonder voorafgaande rechtsvervolging. Seyss-Inquart deelt mee dat de verordening in verband staat met de openbare orde en veiligheid. Het is toch wel duidelijk dat de Duitsers de Noren en de Nederlanders (hun Germaanse broeders) niet vertrouwen. 's Middags krijg ik van mijn oom een zwarte helm van de marechaussee en een zaklantaarn. De marechaussee vertrekt uit Apeldoorn en Milligen waardoor mijn oom duizend helmen en honderd zaklampen moet kopen.

1941 ----- 23 maart zondag.

VAN HOUTUM. Seyss-Inquart verbiedt door een nieuwe verordening het dragen van slag- en stootwapens.

1941 ----- 24 maart maandag.

VAN HOUTUM. 's Middags arriveren weer Duitse huifkarren. Bijna tegelijkertijd worden in Apeldoorn 14 scholen gevorderd. Hierin zouden nog morgenochtend 2000 Duitsers worden ondergebracht. Er gaan vele geruchten over deze inkwartiering. Er zouden 2, 9, 14, 17 of 21 scholen zijn gevorderd. Daarin zouden 2000, 4000 of 8000 soldaten worden ondergebracht. Een officier van de Arbeidsdienst zegt zelfs dat er 18.000 Duitsers in kwartier zullen komen. De boeren moeten vandaag een deel van hun hooi leveren, zo bijvoorbeeld Klopman 300 kilo, Ooster 2400 kilo en Repelaar 3600 kilo. Zij moeten het hooi zelf naar Beekbergen vervoeren. Daar persen leden van de Opbouwdienst het in balen. De balen gaan daarna over in het bezit van de Duitse Weermacht. Iedere burger krijgt in de komende dagen slechts 85% van zijn melkrantsoen toegewezen. De Rest gaat naar Duitsland. Beekbergen krijgt voor onbepaalde tijd inkwartiering van 150 Duitse soldaten en 90 paarden. Deze komen uit de richting Amersfoort.

1941 ----- 25 maart dinsdag.

VAN HOUTUM. Het is nu zeker dat de burgers in Berlijn 500 gram vlees per dag per persoon (in Nederland 100 gram per persoon per dag) krijgen. 's Middags doen Duitse soldaten (slechts om gezien te worden) allerlei gymnastiekoefeningen op het sportveld voor mijn school. Eén klacht bij de Ortskommandant en zij komen er niet meer terug. De soldaten die gisteren te Beekbergen ingekwartierd zijn vertrekken met hun paarden naar Milligen. Wat een organisatie van troepenbewegingen!

BLOEM. Men vertelt nu nog van de 10e mei 1940 dat bij Kloosterboer bij de kerk in Voorst een granaat vlak achter het huis gevallen was. Een brok muur sloeg naar binnen. Hiermee werd plus de nodige scherven een uitgedragen zeug, die in het hok lag, zodanig getroffen dat dit varken geheel uit elkaar gescheurd werd. Een hok ernaast, waar vette varkens lagen, waren blijven liggen en hadden geen letsels. Tevens was door de dreun het achterschild van het huis er zo maar afgegleden. Bij een bezoek 4 weken na de lOe mei kon men in de boom bij de kerk talrijke kogelgaten aantreffen, benevens in de toren. De spits waar men toen alweer leien aan het opleggen was had ook veel geleden. Men beweert dat in deze toren een mitrailleursnest heeft gezeten en dat deze vanaf Zutphen beschoten werd door de Duitsers. Men vertelt nog dat in de Betuwe een 20-tal jongens in stelling lag 's nachts, door de Duitsers vanachter beslopen waren maar die zich verrieden toen ze al met een mitrailleur op de rand van de stelling stonden en toen een stuk grond naar beneden trapten. Hierop opmerkzaam gemaakt verlieten de jongens ijlings de stelling. Bij de ingang stond ook reeds een Duitser met een handgranaat. De eerste Hollandse jongen die eruit kwam, doordat hij het geweer ophield, doodde deze Duitser. Men is toen snel teruggetrokken achtervolgd door de Duitsers, maar zijn behouden bij de andere jongens aangekomen. De andere nacht moest men weer op wacht. Men ging in groepen waardoor een gedeelte zich terug trok om achter de linie in een lege boerderij te slapen. Men ging in de kelder en was er net 5 minuten toen een granaat het huis trof en deze met haar inhoud vernielde. De jongens in de kelder zijn behouden gebleven.

1941 ----- 26 maart woensdag.

VAN HOUTUM. In Milligen arriveert een groot aantal Duitse soldaten. De marechaussees (met hun gezinnen) moeten binnen een zeker aantal uren hun huizen daar verlaten. Alles wat zich daarna nog in die huizen bevindt gaat over in het bezit van de Duitse Weermacht! De melkfabrieken die de laatste tijd alle melk voor de verkoop moeten afromen houden 25% van de melkhoeveelheid achter. Volgens geruchten zou de volgende week de melk gedistribueerd worden. Daarbij zou men op één bon slechts 1/4 liter krijgen. Het is dan ook geen wonder dat de winkeliers zoveel gecondenseerde melk verkopen. Een winkelier bijvoorbeeld verkoopt binnen twee dagen 300 van deze blikjes. Vier politieagenten onderzoeken gedurende vijf uur het huis van de directeur van het postkantoor. De reden is onbekend. De agenten nemen alle levensmiddelen, ook die op de bon verkregen zijn, mee. Van verraad is geen sprake. Over het algemeen denkt men dat dit een tegenmaatregel van de NSB is. Deze man heeft namelijk niets aan de laatste Winterhulpcollecte gegeven.

1941 ----- 27 maart donderdag.

VAN HOUTUM. Melk en cacao zullen binnenkort op de bon komen. Het rantsoen boter zou dan gehalveerd worden. In Amsterdam is de toestand al zo dat men voor de inkoop van één dag levensmiddelen bijna de hele dag nodig heeft.

1941 ----- 28 maart vrijdag.

VAN HOUTUM. Er zijn bijna geen zilveren guldens of rijksdaalders meer in omloop. Voor een gulden betaalt men al ruim 1,10 gulden, terwijl gouden tientjes al ruim 80 gulden opbrengen. 's Middags wordt de burgemeester van Apeldoorn van zijn gevangenisstraf (zogenaamde opvoeding) ontslagen. Hij arriveert in alle stilte in Apeldoorn. De Apeldoornse bevolking schenkt hem 200 bloemstukken (ook één van Ugchelens Belang). Een NSB-bloemist weigerde bloemen voor deze gelegenheid te verkopen. Een ander levert zelfs 30 bloemstukken.

1941 ----- 29 maart zaterdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers verbieden het Leger des Heils. Deze nuttige instelling moet natuurlijk verdwijnen opdat de Winterhulp het vermogen en de taak wenst over te nemen. Het is echter beter dat deze NSB-instelling er zich niet mee bemoeit. Nu krijgen alleen NSB-gezinnen ondersteuning.

1941 ----- 30 maart zondag.

VAN HOUTUM. In het ochtendblad staat op een weinig in het oog vallend gedeelte van een pagina een toelichting op het nieuwe teeltplan. Het opschrift luidt ´De voedselvoorziening is in handen van de boer.´ Men moet gewassen die niet verbouwd mogen worden en toch al zijn gezaaid onderploegen (!). Voor verbouw van gewassen (bijvoorbeeld tarwe, rogge, peulvruchten en aardappels), waarvan de teelt beperkt of onbeperkt is toegestaan, moet iedere boer een vergunning hebben. Voor het scheuren van grasland zal een premie van ten hoogste 100 gulden per hectare worden gegeven. De boeren mogen alleen van de opbrengst houden wat voor eigen gezin en boerderij nodig is. Volgens geruchten zullen morgen duizenden Duitse soldaten in Apeldoorn aankomen.

1941 ----- 1 april dinsdag.

VAN HOUTUM. Het melkrantsoen (per week) wordt tot 85% van het dagrantsoen teruggebracht. 's Middags wordt de spoorbrug (dubbelspoor) te Deventer officieel geopend.

1941 ----- 2 april woensdag.

VAN HOUTUM. 's Morgens verschijnen drie Duitse militairen, een 1e luitenant, sergeant en soldaat op de Christelijke HBS. De school moet de beide volgende dagen ter beschikking staan van de Duitsers. Met andere woorden, wij krijgen twee dagen vakantie. Er worden 400 Duitse soldaten ingekwartierd. De kanonnen met paarden komen gelukkig niet allemaal op het schoolterrein te staan. De padvinderij wordt in Nederland ontbonden. Enkele redenen zijn natuurlijk: te grote kas (als deze nog niet onder de leden is verdeeld), van oorsprong een Engelse organisatie en ´Padvinders zijn goede spionnen´.

1941 ----- 3 april donderdag.

VAN HOUTUM. Na twee uur 's nachts komen grote Duitse troepenafdelingen in Apeldoorn aan. De gevorderde scholen zijn dan allemaal 's morgens bezet. Het merendeel bestaat uit lichte artillerie en huifkarren. Om zeven uur betrekken de Duitsers de Christelijke HBS. De paarden en kanonnen staan bijna allemaal achter de school onder de dennen (camouflage). De soldaten zouden in Apeldoorn zijn voor manoeuvres op de Veluwe. De Duitsers doen natuurlijk weer talrijke inkopen. Voortaan moeten de daders de ruiten betalen (voorheen de gemeente) die om politieke redenen worden ingegooid. Mocht een dader onbekend zijn dan is de plaatselijke burgemeester bevoegd de ruiten door personen te laten betalen die de daad zouden bevorderen of goedkeuren.

1941 ----- 4 april vrijdag.

VAN HOUTUM. Mijn zuster en ik gaan vandaag op de fiets naar Arnhem. De Duitsers hebben op een heuvel een bos van 40-[?] jarige dennen geplant. Waar deze camouflage voor dient is ons onbekend. Vanaf dit bos lopen vele telefoonlijnen naar het vliegveld Laag Soeren en Dieren. In de buurt van Vrijland (Schaarsbergen) is een heel nieuwe weg (Conbalaan) aangelegd. Wij fietsen deze weg op. Aan beide kanten is een nieuw dorp verrezen. Het bestaat uit tientallen woonhuizen en enige zogenaamde boerderijen (kazernes).

1941 ----- 7 april maandag.

VAN HOUTUM. Het dansen in het openbaar wordt tot nader order verboden. Alle jachtgeweren moeten worden ingeleverd. De eigenaren zullen ze wel nooit meer terugkrijgen. De meeste jagers in Duitsland gebruiken Nederlandse jachtgeweren. ´s Middags peilen vier auto's van de Duitse Weermacht in Ugchelen naar een storingsveld (schijnbaar tussen de vliegvelden Teuge en Deelen). Dit onderzoek houdt nauw verband met de hulpzender die bij een Apeldoornse kazerne is gebouwd.

1941 ----- 9 april woensdag.

VAN HOUTUM. ´s Morgens houdt een zware munitietrein in Apeldoorn stil. De Duitsers bewaken direct de omgeving en plaatsen luchtdoelgeschut op het station en op het marktplein. Een groep Duitse parachutisten weigert 's morgens bij de kazernes te vertrekken. De arbeiders mogen zolang deze parachutisten niet weg zijn niet werken en moeten buiten bij het hek wachten onder bewaking van een Duitse soldaat. Zo staan zij er tot negen uur.

1941 ----- 12 april zaterdag.

VAN HOUTUM. Wegens gebrek aan benzine mogen er in Nederland geen taxi´s meer rijden. De distributieperiode van benzine wordt van 30 april tot 31 mei verlengd. Mijn broer kan de distributiepapieren bij het plaatselijke bureau afhalen. In Apeldoorn is grote schaarste aan alcoholische dranken.

1941 ----- 15 april dinsdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers vorderen in Apeldoorn vele benzineauto's. Alle joden in Nederland moeten hun radiotoestellen inleveren. Eerst ontvangen zij een radio luistervergunning en deze zijn ze nu weer kwijt behalve degene die op een distributienet zijn aangesloten. Over de distributie hoor je toch geen Engelse berichten. Alleen leugens en berichten die in hun eigen nadeel zijn.

BLOEM. De wachtposten te Klarenbeek zijn opgeheven.

1941 ----- 18 april vrijdag.

VAN HOUTUM. De Duitse politie arresteert in Beekbergen Kaars Sypesteijn. Deze man had op Koninginnedag altijd zijn huis versierd. De beruchte en nog in Ugchelen wonende D. heeft voor zijn raam een zwartrood biljet hangen. Daarin worden arbeiders opgeroepen zich van hun ´ketenen´ los te maken en zich bij de NSB aan te sluiten.

1941 ----- 21 april maandag.

VAN HOUTUM. In Apeldoorn wordt een Centrale Keuken geopend. Al de eerste dag ontvangen 6.000 burgers een portie eten. De Overheid voert enige ingrijpende wijzigingen in de distributie in. Iedere bon van de onlangs uitgereikte melkkaart geeft recht op 1 3/4 liter melk per week. Dit is 1 kwartliter per dag per persoon. Het wekelijkse rantsoen boter wordt van 250 gram tot 200 gram teruggebracht. De verlaging voor vlees is aanzienlijk. Het pond vlees waarmee wij tot dusver eerst een week en later tien dagen moesten doen, zal voor 16 dagen moeten gelden. Het tekort aan eiwitten, dat hierdoor ontstaat, wordt aangevuld met een bon voor peulvruchten. Dit laatste lijkt heel mooi evenals de verzekering van de directeur-generaal voor de Voedselvoorziening dat we spoedig van dit dalende vlak weer op een hellend vlak zullen komen. Niettemin wijzen allerlei feiten er op dat Nederland (tot nu toe nog één van de best voorziene bezette landen voor levensmiddelen) zeer snel de tijd van de hongersnood tegemoet gaat. Voor al deze feiten is maar één verklaring en wel dat Duitsland om een opstand te voorkomen zolang mogelijk zijn voedselpositie zal trachten te handhaven.

1941 ----- 23 april woensdag.

VAN HOUTUM. Volgens geruchten zou binnenkort een broodbon niet voor 7 maar voor 9 dagen geldig zijn.

1941 ----- 24 april donderdag.

VAN HOUTUM. In Hoog Buurlo vindt men bij de nieuwe zenders een onontplofte bom. Deze zal maandag aanstaande worden gedemonteerd wanneer blijkt dat het geen tijdbom is. Vanaf 1 mei aanstaande zal het rijwielbelastingplaatje na een 17-jarig bestaan verdwijnen. Deze maatregel is niets anders dan een lokmiddel voor het Nederlandse volk om toch maar het goede van de NSB in te zien. Bovendien heeft de Duitser gebrek aan koper zodat het uitschakelen van het belastingplaatje hem een winst van enige tonnen koper geeft.

1941 ----- 28 april maandag.

VAN HOUTUM. De aardappels worden gedistribueerd. Het rantsoen bedraagt 1 1/2 kilo per persoon per week. Voor dit lagere rantsoen wordt het broodrantsoen over zeven dagen berekend, nu over zes dagen. De directeur-generaal van de Voedselvoorziening, Ir Louwes, verklaarde nog vorige week ´Wij zullen nog meer aardappels in de trechter gooien.´ Wij hebben ze gelukkig zelf gekocht en betaald en hoeven er niemand ´dank je wel´ voor te zeggen. Bij de aankondiging van de aardappeldistributie in een land dat in overvloed aardappels verbouwt weet hij niets meer te zeggen dan ´Wij zitten in een fuik en wij kunnen niet anders.´ Hieruit is dus op te maken dat de bovenbedoelde trechter eerst in Duitsland eindigt. De distributie is zogenaamd te wijten aan gebrek aan gemeenschapszin en volksdiscipline. De aardappelkaarten zullen in de komende week worden uitgereikt. Het loopt al op deze morgen voor alle aardappelwinkels storm. Want iedereen wil nu toch nog een klein voorraadje inslaan nu de aardappels nog verkrijgbaar zijn. Veel mensen gaan nu zelf, door de nood gedwongen, aardappels verbouwen om aan dit zo echte volksvoedsel geen gebrek te zullen krijgen. Door de distributie van aardappels is men in de Centrale Keuken in Apeldoorn niet meer in staat om stamppot te verstrekken. Men zal nu genoegen moeten nemen met soep. 's Middags wordt in Ugchelen een straatarme NSB-er begraven. Deze man, die in normale tijd van de armen zou worden begraven, wordt nu op kosten van de NSB in een tweede klas graf ter aarde besteld. Na de lijkstoet van deze man volgt nog een grote optocht van NSB-ers.

1941 ----- 29 april dinsdag.

VAN HOUTUM. De distributiedienst verstrekt geen petroleumbonnen meer aan hen die naast een petroleumtoestel ook nog over een gasfornuis beschikken.

1941 ----- 30 april woensdag.

VAN HOUTUM. Er worden geen nieuwe bonnen voor scheerzeep bekend gemaakt. De met ´K´ gemerkte bon van de textielkaart geeft nu recht op het kopen van een rantsoen (50 gram) scheerzeep. Voor de aardappeldistributie zullen we een extra rantsoen rijst van 250 gram krijgen. Hiervoor wordt een bon van de boter- of vetkaart aangewezen.

1941 ----- 1 mei donderdag.

VAN HOUTUM. Op grond van de nieuwe schoenendistributie-beschikking is het aan alle schoenmakers verboden schoeisel te verkopen. De toegang tot beurzen of het meespelen in orkesten wordt aan alle joden verboden.

1941 ----- 3 mei zaterdag.

VAN HOUTUM. ´s Avonds lopen vele WA-mannen door Apeldoorn, meest in groepjes van drie. Er ontstaat al spoedig onenigheid. Het gevolg zijn relletjes en het gaat zover dat de politie op de Hoofdstraat éénrichtingverkeer instelt. Om tien uur eindigen de vechtpartijen waarbij minstens vier NSB-ers gewond raakten.

1941 ----- 5 mei maandag.

VAN HOUTUM. Op de markt in Apeldoorn worden vele bekeuringen uitgedeeld wegens prijsopdrijving. De leider van deze agenten is natuurlijk de NSB-er D. Hij laat de laatste weken weer van zich horen. Enige dagen geleden bekeurde hij een frauduleuze slachter in Ugchelen hoewel hij er niet meer dan een emmervol in de tuin begraven darmen heeft kunnen vinden. Er worden voor werk op het vliegveld Deelen slepers gevraagd die nog over paarden beschikken. Een lokmiddel is onder meer het hoge loon van 1,50 gulden per uur. De politie bepaalt dat men fietsen niet meer in het openbaar of in donker onbeheerd mag achterlaten.

1941 ----- 6 mei dinsdag.

VAN HOUTUM. Het broodrantsoen (2000 gram per zes dagen) wordt met 2000 gram per drie weken verhoogd. Bovendien wordt de periode van zes dagen tot zeven dagen verlengd. Het extra rantsoen bedraagt dus 47 gram in plaats van 95 gram per dag. Bijna al het schoeisel valt nu onder de distributie. Bij de nieuwe regeling voor vlees wordt de nieuwe periode acht dagen. Het rantsoen blijft hetzelfde. Alle nieuwe distributiebepalingen staan zo verward in de krant dat alle artikelen eerder een gegoochel met cijfers schijnen dan een uitleg. Dit wordt expres gedaan om het iedereen zo moeilijk en onbegrijpelijk mogelijk te maken. De vrachtauto van de fabriek wordt gevorderd. De Diesel moet in Zwolle worden gekeurd. Onderweg raakt de olieleiding lek en door deze vertraging wordt de auto niet op het aangewezen marktplein maar in een zijstraat geparkeerd. Door allerlei smoesjes keuren de controleurs de auto af zonder deze te zien. Gelukkig kan de wagen nu in een houtgasauto worden veranderd zoals wij van plan zijn.

1941 ----- 8 mei donderdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers hebben de hele zo waardevolle bibliotheek van de Vrijmetselaars in Den Haag naar Frankfort aan de Main overgebracht. De schoenfabrieken werken nog op volle kracht door. Slechts 9,6% van de productie is voor Nederland bestemd. De rest gaat naar Duitsland.

1941 ----- 9 mei vrijdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers arresteren 's morgens in Apeldoorn veel burgers. Zij zouden allen tot een organisatie behoren en wapens in huis hebben gehad.

1941 ----- 15 mei donderdag.

BLOEM. De hele zwik welke op het Gietelse Broek stond is weer vertrokken. Naar men zegt naar Nijverdal. Zij bestond uit een 30-tal manschappen, een luisterpost, afweergeschut en een viertal wagens met bedekte lading.

1941 ----- 16 mei vrijdag.

VAN HOUTUM. Uit de Apeldoornse kazernes ontsnappen drie Duitse soldaten. Alle overige moeten zoeken en vinden er één terug. Een groot aantal moffen zoekt in Ugchelen. Er passeren deze dag 2.400 Nederlandse arbeiders uit Duitsland Apeldoorn. Zij zouden allen nationale Nederlandse liederen hebben gezongen afgewisseld door ´In der Heimat ist kein Fressen mehr.´

1941 ----- 17 mei zaterdag.

VAN HOUTUM. Wegens gebrek aan veevoer moet 20% van de Nederlandse veestapel worden geslacht.

1941 ----- 19 mei maandag.

VAN HOUTUM. In heel Nederland komen de kranten in beperkte vorm uit. De NAC mag in niet meer dan zes pagina's en de Telegraaf in tien pagina's verschijnen. In veel gevallen zijn de foto's en letters kleiner dan voorheen.

1941 ----- 22 mei donderdag.

VAN HOUTUM. Gisteravond gaven enkele Duitse militairen aan elkaar een afscheidsdiner in een hotel in Hoog Soeren. Een half uur na middernacht is het feest ten einde. In al hun dronkenschap steken de Duitsers een grote hoeveelheid munitie in de omgeving in brand. De ontploffingen zijn tot ver in de omtrek te horen. Zeer veel Duitse soldaten, afkomstig van de hele Veluwe, trekken door Apeldoorn. Daar moeten zij op het station vaak lang wachten om naar onbekende bestemming vervoerd te worden. Geen enkele soldaat kijkt met een vrolijk gezicht. Het geeft doorgaans blijk van neerslachtigheid. 's Avond is het bij het station zwart van de nieuwsgierige burgers. Zij zien hoogstens het inladen van allerlei, soms onnodig materiaal, omdat er de hele avond geen trein passeert.

1941 ----- 23 mei vrijdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers vorderen (voor een paar dagen) een groot aantal vrachtauto's om soldaten uit alle delen van de Veluwe naar Apeldoorn te kunnen vervoeren. Het schijnt dat deze troepenverplaatsingen ook misleiding voor de vijand en de Duitse soldaat zijn. Dit blijkt uit het volgende voorval. In Hoog Soeren waren enige Duitse soldaten in een boerderij ingekwartierd. De zoons vroegen bij het afscheid of de soldaten vanuit hun nieuwe legerplaats eens een ansichtkaart naar de boerderij wilden sturen. Dit gebeurde en enige dagen later ontvingen de zoons een ansichtkaart uit een plaats slechts 1 1/2 uur fietsen van Hoog Soeren. De zoons gingen de volgende dag de soldaten opzoeken. Deze wisten niet wat ze zagen. Zij vroegen ´Hoe komen jullie zo gauw hier. Wij hebben er 24 uur met de trein over gereden.´

1941 ----- 3 juni dinsdag.

VAN HOUTUM. Op de Asselsestraat ontstaat tussen enige Duitsers en Nederlanders een gevecht. Daarbij moet een mof zwaar gewond naar het ziekenhuis worden overgebracht. De verklaringen over het gevecht lopen zeer uiteen. Een jongeman zit op een hek. Daar tegen staat zijn fiets. Enige naderende Duitsers met ´Nederlandse´ meisjes willen achter op het trottoir ruim baan hebben en eisen dat de jongeman zijn fiets verplaatst. Hij doet het niet en krijgt van de Duitsers een klap onder zijn kaak. De jongeman slaat deze Duitser bewusteloos en twee andere soldaten met een boksbeugel half dood. Hij weet te ontsnappen. Eén van de meiden kent hem en geeft aan de politie zijn naam en adres door. De inmiddels gewaarschuwde Nederlandse politie zet een wacht voor de woning van de jongen. Zijn ouders en enige toeschouwers van het gevecht moeten mee naar het politiebureau. De jongeman meldt zich later aan om te voorkomen dat zijn ouders voor hem worden gevangen gehouden. Deze jongen zal wel doodgemarteld worden in één of ander kamp. Dit is jammer. De meiden die met die moffen liepen verdienen een langzame en pijnlijke doodstraf.

1941 ----- 4 juni woensdag.

VAN HOUTUM. Seyss-Inquart vaardigt een nieuwe jodenverordening uit. Het is voor joden verboden publiekelijk te baden in zee of zweminrichtingen, het betreden van publiekelijke plantsoenen en lokalen, het huren van publiekelijke logeergelegenheden en het bezoeken van de paardenrennen als toeschouwer. Handelingen in strijd met deze bepalingen worden met zes maanden of 1000 gulden gestraft.

1941 ----- 5 juni donderdag.

VAN HOUTUM. Op alle openbare gebouwen waar de jeugd zich veel ophoudt (onder andere de Christelijke HBS) en op alle aanplakborden bevestigen gemeentearbeiders een officiële bekendmaking. Deze houdt in dat alle jongemannen, geboren na januari 1920 en voor 31 december 1927, zich tussen 21 uur en 6 uur 's morgens niet op de openbare weg mogen komen. Onder het centrum wordt ongeveer verstaan alles wat zich binnen 2 1/2 km van het Gemeentehuis in Apeldoorn bevindt. Deze bekendmaking is een gevolg van de ongeregeldheden op dinsdag 3 juni. Deze maatregel geldt voorlopig tot 4 juli 1941. De meisjes vallen niet onder deze bepaling anders zouden de Duitse soldaten niet langer met een landverraadster uit kunnen gaan. De moffen zouden in opstand kunnen komen. 's Middags fotografeert een Duitse soldaat tot tweemaal toe de fabriek. Een ander maakt nauwkeurig aantekeningen. Na 21 uur patrouilleren veel Duitse soldaten en leden van de Groene Politie in de straten van Apeldoorn. Zij arresteren 21 jongens die thuis behoorden te blijven. Eerst wordt de overtreder met een gummistok tegen de grond geslagen daarna moet hij in looppas tussen twee fietsende agenten naar het politiebureau. Alle jongens moeten daar tot 's morgens 6 uur schoenen poetsen en aardappels schillen. Een man die de Duitse soldaten bij het station uitlacht moet als straf in looppas naar de kazerne.

1941 ----- 6 juni vrijdag.

VAN HOUTUM. 's Morgens halen we naast andere distributiekaarten een kolenkaart voor de aanstaande winter op aan de Openbare School. De bekendmaking voor jongemannen tussen de 14 en 21 jaar wordt gewijzigd. Nu mag geen enkele jongen tussen de 14 en 21 jaar, waar hij ook woont, zich in het centrum van Apeldoorn bevinden tussen de vastgestelde tijden.

1941 ----- 7 juni zaterdag.

VAN HOUTUM. 's Avonds na 21 uur vinden er weer grote onlusten in Apeldoorn plaats. Duitse soldaten patrouilleren in viertallen over de Hoofdstraat. Zij schijnen strenge orders te hebben gekregen. Men mag niet stilstaan, geen handen in de zak steken enz. De Duitse soldaten zijn door het dolle heen. Een jongen, die niet snel genoeg zijn hand uit de zak haalt, wordt eerst tegen de grond geslagen. Daarna wordt hij door een winkelruit gegooid en vervolgens met zijn bebloede hoofd vrijgelaten. Bij een achtervolging van twee jongens op de Asselsestraat weten deze naast een bakkerij in een tuin te vluchten en te ontsnappen. De bakker niet wetende wat er om zijn huis gebeurt, gaat op straat kijken. Hij wordt onmiddellijk door twee Duitsers tegen de grond geslagen. Een knecht overkomt hetzelfde lot. De Duitse soldaten zijn redeloos. Nu de twee jongens ontsnapt zijn wreken zij hun woede op onschuldige burgers. Dat is de nieuwe orde!

1941 ----- 8 juni zondag.

VAN HOUTUM. 's Avonds is het in Apeldoorn na 21 uur vrij rustig. De politie treedt alleen actief op. De Duitse soldaten moeten zelfs van de Hoofdstraat. Alle moffen die gisterenavond handtastelijk zijn opgetreden zouden streng gestraft worden(?). Twee Duitse soldaten, die vanuit Apeldoorn naar Hoenderloo onderweg zijn, houden op de Ugchelse Berg stil. Ze vragen alle aanwezige jongens (ongeveer tien) naar hun stamkaarten, het voorlopige identiteitsbewijs. De soldaten zijn erg dronken zodat het geen wonder is dat zij buiten het centrum controleren. Twee namen worden opgeschreven. De soldaten zijn zo wit als een doek en staan tijdens de controle te beven. Zij schijnen bang te zijn voor deze Nederlandse meerderheid zonder wapens.

1941 ----- 9 juni maandag.

VAN HOUTUM. De overheid geeft ons een extra rantsoen suiker. De hoeveelheid per bon blijft gelijk, maar één bon is twee weken in plaats van vier weken geldig. Het rantsoen bedroeg eerst één kilogram per maand.

1941 ----- 10 juni dinsdag.

VAN HOUTUM. De loco-burgemeester van Apeldoorn waarschuwt de bevolking in het centrum tegen scherpere Duitse represaillemaatregelen. Dit naar aanleiding van de vele opstootjes van de laatste dagen in de rustige gemeente Apeldoorn. Wij moeten ons kalm gedragen en een loyale houding tegenover de bezetter aannemen. Wij moeten dus kalm toezien hoe gemeen de Duitsers onschuldigen straffen. Van deze waarschuwing mag schijnbaar niets uitlekken naar andere gemeenten want de NAC heeft deze waarschuwing niet geplaatst.

BURGEMEESTER. Ontslag van de burgemeester Quarles van Ufford door de Duitse bezetter.

1941 ----- 11 juni woensdag.

VAN HOUTUM. Al het grasland in de provincie Gelderland moet bij de plaatselijke notaris worden opgegeven. Alle landeigenaren moeten het overbodige gras leveren wanneer zij per stuks grootvee over meer dan 65 are beschikken. In Zutphen staat een dame, wonende in Apeldoorn, terecht wegens de beschuldiging van het luisteren naar de Engelse zender en het verspreiden van anti-Duitse geruchten. Deze dame is verraden door een dienstbode die een halfjaar geleden haar ontslag heeft genomen. Zij sloot zich intussen bij de NSB aan en werd verliefd op een Duitse soldaat. Zij beschouwde het als haar plicht haar oude mevrouw aan te klagen. Van haar heeft zij zelf indertijd veel gedichten overgeschreven en met wie zij naar de Engelse zender luisterde. De dame ontkent alle beschuldigingen. De dienstbode valt haar voortdurend in de rede met vloeken en andere zware taal. Uit dit proces blijkt voldoende uit welke elementen de NSB bestaat.

1941 ----- 12 juni donderdag.

VAN HOUTUM. Een week geleden werd door de agent D., een NSB-inspecteur en een politieagent huiszoeking gedaan. De berichten waren zeer verwarrend en eerst nu horen we het juiste verloop van de huiszoeking. Op vrijdagavond slachtte één van Apeldoorns grootste clandestiene slachters een varken. Om zes uur waarschuwt een ´goede´ agent dat D. twee uur later bij hem een inval zou doen. Alles werd snel verstopt. D. verscheen precies om acht uur. Hij vond alleen maar enige darmen in het kippenhok. Door verraad wist de NSB-er echter dat er een varken werd geslacht. Hij vraagt dan ook bij wie de slager het varken heeft gekocht. D. krijgt prompt het antwoord ´Van dezelfde boer, van wie jij D. aardappels hebt gesmokkeld.´ De NSB-er wist niet hoe hij kijken moest en antwoordde bedeesd ´Het zal wel met een sisser aflopen.´ Spoedig daarna vertrokken de agenten.

1941 ----- 13 juni vrijdag.

VAN HOUTUM. Van middernacht tot ruim vier uur passeren vele vliegtuigen. Om twee uur horen wij een zware bomontploffing. Tegelijkertijd passeert er een trein in het Willemsbos. De bom is op 500 meter van de kazernes in het Orderbos gevallen. 's Morgens ga ik naar de bomkrater kijken. Deze is op een heuvel en ongeveer één meter diep en drie meter breed. Alle bomen binnen 20 meter zijn vernield en tot een afstand van 200 meter komen nog beschadigde bomen voor. Het schijnt één van de grootste Engelse bommen met de nieuwe springstof te zijn. De scherven die gevonden worden zijn hoogstens acht cm lang en twee à drie cm dik. Vele burgers zagen de vernielde bomen in stukken om nog een hoeveelheid brandhout te kunnen meenemen voordat de boswachter komt. 's Middags komt de Ortskommandant kijken. Na zijn bezoek mag niemand meer in de buurt van de bomkrater komen wegens het grote gevaar van nog voortdurend afknappende bomen. 's Avonds valt nog een boom van 40 cm dikte om. De Duitsers heffen het dansverbod op en tot nader orde mag men op woensdag, zaterdag en zondag weer dansen. In de onlangs afgekondigde kolenbeschikking komt verandering. Er zullen extra kolen voor vrijstaande huizen worden toegewezen.

1941 ----- 14 juni zaterdag.

VAN HOUTUM. Alle boseigenaren moeten opnieuw hout leveren. Het zou uitsluitend voor de mijnen in Limburg zijn bestemd (?). Volgens geruchten zou Nederland binnenkort een miljoen konijnen aan Duitsland moeten leveren. Deze dieren zijn zeker nodig om een tunnel van Frankrijk naar Engeland te graven. In de kranten van de laatste dagen staan verschillende artikelen, waarin men wordt aangeraden konijnen aan te schaffen voor de eigen vleesvoorziening. In het ochtendblad staat bovendien een stuk over het houden van bijen. Wij moeten misschien ook wel in het najaar honing leveren. De Duitsers nemen op de veiling in Apeldoorn alle aardbeien (800 pond) en slabonen in beslag. Burgers kunnen bijna geen aardbeien krijgen. De zwarte prijzen variëren van 0.60 tot 1,20 gulden per pond. Alle handelaren in oud ijzer moeten binnen een vastgestelde tijd samen 2.000 ton gietijzer leveren. Zij zouden een kleine hoeveelheid ander ijzer daarvoor terugkrijgen.

1941 ----- 15 juni zondag.

VAN HOUTUM. In de krant staan een groot aantal nieuwe distributiemaatregelen. Bij de volgende uitreiking van distributiekaarten zullen deze niet apart maar in bonboekjes (één persoon) worden uitgedeeld. In deze boekjes bevinden zich onder andere brood- en vleeskaarten en een algemene kaart. Vanaf 16 juni aanstaande worden de gebakrantsoenen gewijzigd. Na 23 juni aanstaande bedraagt het aardappelrantsoen twee kilo (nu 1 1/2 kilo). Dit werd ook hoog tijd want in Duitsland zijn de aardappels zonder bon verkrijgbaar. De Secretaris Generaal van de Volksvoorlichting, dr. Goedewagen, opent in Vaassen het zomerkamp voor journalisten op kasteel De Cannenburgh. De hele dag passeren tientallen goederentreinen in beide richtingen Apeldoorn.

1941 ----- 16 juni maandag.

VAN HOUTUM. Wij horen de hele nacht vliegtuiggeronk en zo nu en dan het inslaan van bommen. Twee vallen er om 1.30 uur vrij dichtbij. Op het vliegveld Deelen vallen negen bommen die twee startbanen vernielen. In de Harskamp zouden ook bommen zijn gevallen. In Apeldoorn is op enkele punten luchtalarm. Er gaan geruchten dat de kazernes zijn gebombardeerd. De politie(?) zou er alles afgezet hebben. 's Morgens fiets ik er langs maar van enige vernieling of afzetting is niets te merken. 's Middags ga ik de bomkraters van bovengenoemde twee bommen zoeken. Ik volg nauwkeurig de richting waarin deze volgens de nachtwacht zijn gevallen. Tenslotte rij ik de Nassauweg in Spelderholt in. Daar zie ik een grote ravage. Er zijn nog weinig mensen geweest. De kraters zijn moeilijk te vinden door de vele afgeknapte eiken- en dennenbomen die erover liggen. Bij de geringste windstoot vallen nog bomen om. Scherven zijn er bijna niet te vinden, alleen stukken van de vleugels. Op één staat duidelijk het gewicht en ander kenmerken. Hieruit is op te maken dat de bom 250 kilo weegt en van Engelse oorsprong is. De politie beweert echter dat het twee brandbommen van 75 kilo zijn. Dit is grote dwaasheid. Er komen nog enige burgers naar de verwoestingen (150 meter in omtrek) kijken. Het is tamelijk afgelegen zodat de politie het terrein niet afzet. 's Avonds om 10 uur drijven zes wolkjes van afweergeschut langs de heldere hemel. Menigeen denkt al aan de zolang verwachte Engelse parachutisten.

1941 ----- 17 juni dinsdag.

POLITIE. In opdracht van de dienstdoende majoor is de politie naar het kringhuis van de NSB geweest. Daar zou lawaai gemaakt worden. De bewoner van het pompstation naast het kringhuis had een ziek kind. Dat had daar last van. Het bleek dat achter het kringhuis werd gemarcheerd waarbij commando's werden gegeven. De leider daarvan is met een en ander in kennis gesteld. Hij verklaarde er rekening mee te zullen houden.

1941 ----- 18 juni woensdag.

VAN HOUTUM. Het verordeningenblad nr.25 bevat zeven nieuwe bepalingen. De voornaamste is een verplichte inlevering van enige metalen. Alle publiekrechtelijke lichamen, eigenaars, bezitters en houders (bijvoorbeeld huurder, expediteur) moeten voorwerpen, geheel of gedeeltelijk bestaande uit koper, nikkel, tin of lood inleveren als deze voorwerpen geen grote volkswaarde bezitten of niet geregeld gebruikt worden. Dit geldt ook voor Rijksduitsers en NSB-ers. De inlevering moet uiterlijk op 10 augustus 1941 bij de plaatselijke inleveringbureaus zijn gebeurd. Als hij dat verlangt ontvangt de tot inlevering verplichte persoon van het Rijk der Nederlanden de metaalwaarde van het ingeleverde voorwerp vergoed. Met andere woorden, we moeten het eigenlijk gratis aan de bezettende mogendheden geven. In geval van uitbetaling betaalt Duitsland weer niets en Nederland alles. Een tweede verordening verbiedt het roken in bossen en op heide- en veengronden tussen 1 maart en 1 november en op het roken in licht ontvlambare gebouwen. Dit is één van de schaarse Duitse maatregelen die ook werkelijk nuttig zijn.

BLOEM. Op het Gietelse Broek staan nog wel een dertiental gecamoufleerde barakken onder één dak van gaas en her en der bespoten met een groene vloeistof.

1941 ----- 19 juni donderdag.

VAN HOUTUM. Seyss-Inquart geeft de Commissaris van Politie in Apeldoorn (Mr. Van Barrelo) eervol ontslag.

1941 ----- 20 juni vrijdag.

VAN HOUTUM. De Distributiedienst reikt geen toewijzingen uit aan hen die wegens een aardappelvoorraad geen aardappelkaarten hebben aangevraagd en die nu hun voorraad verbruikt hebben. Door de opzettelijke vertraging bij de uitreiking van de persoonsbewijzen door de burgers (bijvoorbeeld slechte foto, verzuim enzovoort) moeten alle overtreders een boete betalen.

1941 ----- 21 juni zaterdag.

VAN HOUTUM. Gedurende de laatste vijf dagen vervoeren vele Duitse vrachtauto's puin naar Hoog Soeren. Waar het puin vandaan komt is onbekend. De zware Diesels komen uit de richting Hoenderloo. De Duitsers zijn van plan in het Kroondomein bij Hoog Soeren grote munitieopslagplaatsen aan te leggen. Het puin dient voor nieuwe wegen.

1941 ----- 22 juni zondag.

BLOEM. In de week van 15-6 tot 22-6 zijn in de nacht bommen gevallen bij Jan de Moor. Geen mens en dier zijn er het slachtoffer van. Er was slechts enige materiële schade. De kazerne bij Apeldoorn is bewerkt met een bom. Er is alleen een opslagplaats getroffen naar men zegt. Ook in dezelfde week is in Barneveld, naar men zegt, een school getroffen. Daarin lag de Duitse weermacht. Van getroffenen is niets bekend. Ook in diezelfde tijd zouden op het Deelerwoud de startbanen vernield zijn.Economie: éénjarige veulens werden verkocht. In twee gevallen voor f 800,- en f 940,-, eieren 11 cent, nuchter vaarskalf voor f 45,-, biggen van 50 pond voor f 20,- , neurende koeien circa f 500,-. Een goed jong werkpaard om en nabij f 2.000,-. Aan fietsbanden is een groot gebrek, f 15,- voor banden, zonder bon. Geschatte grondprijzen voor grond aan de Knibbelallee f 2800,- zonder bijkosten van de notaris. De smokkelhandel in varkens, eieren, koeien enzovoort teelt wierig.

1941 ----- 23 juni maandag.

VAN HOUTUM. Volgens onbevestigde berichten vermoordt een inwoner uit Beekbergen in Apeldoorn Noord een NSB-er. Een ander bericht meldt dat Krijgsman is vrijgesproken door bemiddeling van een Rijksduitser. Krijgsman sloeg uit zelfverdediging op 3 juni een Duitse soldaat bewusteloos en viel een ander met een boksbeugel aan.

1941 ----- 24 juni dinsdag.

VAN HOUTUM. Alle stadstuintjes in Nederland moeten worden geregistreerd. De opbrengst zal later wel in beslag worden genomen. Onze Dieselvrachtauto is omgebouwd voor houtgas. De wagen moet vandaag een vracht naar Zeist brengen. In het begin gaat het goed maar bij Terschuur slaat de motor af bij het vullen van de generator. Eerst na vier uur loopt hij weer. Een kilometer voorbij station Amersfoort brandt een rubberring door. Daardoor ontsnapt het gas en de motor slaat opnieuw af. Terwijl mijn neef en ik aan de kant van de weg zitten te wachten op een monteur stopt voor ons een Opel met een Duitse kapitein en twee soldaten. De officier doet alsof hij een weg vraagt. Arnold loopt naar hem toe maar deze moet ´ophoepelen´. De kapitein moet mij hebben omdat ik op de bank ben blijven zitten. Ik weet de straat evenmin en moet in de auto stappen. Tijdens het rijden vraagt de officier mij naar allerlei straten die ik natuurlijk niet weet. Tenslotte vraagt hij me naar het station. Ik moet de ligging nauwkeurig opgeven en mag eerst daarna uitstappen. Het leek me een steekproef of de Nederlandse bevolking wel snel en vriendelijk genoeg op de bevelen van de bezetter reageerde. Ik moet 700 meter lopen om weer bij de vrachtauto te komen. Mijn neef en de chauffeur geloven hun ogen niet dat ik daar weer vrij kom aanwandelen. Zij waren van plan de arrestatie bij de Amersfoortse politie op te geven en daar mijn stamkaart (identiteitsbewijs) die ik in de auto had laten liggen af te geven. Na dit oponthoud verloopt de tocht goed. Onderweg passeren we nog vele auto's met houtenvliegtuigen. Langs het vliegveld Soesterberg staan overal nieuwe hangars als heuvels gecamoufleerd. Onder de ANWB-borden van Soesterberg, Woudenberg en Renswoude staan bordjes met de woorden ´joden niet gewenst´.

1941 ----- 26 juni donderdag.

VAN HOUTUM. In Nederland wordt het dansen opnieuw verboden. Op het Ugchelse kerkhof Heidehof vindt een bijzondere plechtigheid plaats. Om 2.30 uur wordt het stoffelijk overschot van C. Brouwer bijgezet. Hij diende in het Nederlandse leger en is in de oorlogsdagen van mei 1940 aan zijn verwondingen in een ziekenhuis gestorven. Zijn lijk werd met anderen (veelal verminkt, maar apart gekist) in een graf op een vreemdelingenkerkhof in Tiel begraven. Hij is de enige gesneuvelde uit Ugchelen en zodoende vatte het bestuur van ´Ugchelens Belang´ het initiatief hem als eerste op Heidehof te begraven. Dit kon niet want in het voorjaar (opening kerkhof) mochten er nog geen stoffelijke overblijfselen van Nederlandse soldaten van het ene naar het andere graf worden overgebracht. Door toedoen van de Gelderse Vrouwenvereniging kon het lijk, ook uit financieel oogpunt, vervoerd worden. Hoewel deze plechtigheid alleen in het bijzijn van de familie mag plaatsvinden zijn toch honderden inwoners van Ugchelen aanwezig.

1941 ----- 27 juni vrijdag.

POLITIE. Om 12.30 uur werd door Polak aan de Stationsstraat telefonisch kennisgegeven dat er een aantal personen voor zijn deur stonden. Wat zij deden was hem niet bekend. Twee agenten van politie, die ter assistentie waren, rapporteren bij terugkomst dat een zekere M. van de Ortskommandant een schriftelijk bewijs had dat hij zich met nog tien andere personen tussen 24 en 4 uur op straat mocht komen. Volgens de agenten zouden deze personen bij de joden papieren aanplakken met het opschrift ´Hier heerst de Engelse ziekte´. Hoewel dit aanplakken niet door hen was geconstateerd hadden zij die biljetten zien zitten bij Polak en Weijl aan de Stationsstraat. Een afzonderlijk rapport wordt aan de Inspecteur van Politie overgelegd.

1941 ----- 28 juni zaterdag.

VAN HOUTUM. In de afgelopen nacht tussen 0 en 4 uur hebben NSB-ers de moed, let wel de moed (zij staan onder politiebescherming en niemand mag zich in die uren op straat begeven) op alle winkelramen en muren biljetten te plakken. Deze moeten een anti-Russische stemming veroorzaken. Alle aanplakborden zitten vol met biljetten waarop staat dat de Nederlander moet kiezen tussen het nationaal-socialisme en het communisme. Op vele winkelramen staat ´Hier heerst de Engelse ziekte´. Een echte Nederlander schrijft op een ruit ´Dit is beter dan de moffenpest´. Het plakmiddel is zo goed dat de meeste winkeliers bijna de hele morgen nodig hebben deze onsociale plakkaten van hun ramen te verwijderen. Veel ruiten zijn ook ontsierd met voorwereldlijke figuren zoals hakenkruis en wolfsangel.

1941 ----- 29 juni zondag.

VAN HOUTUM. De NSB-ers bekladden opnieuw de Synagoge van Apeldoorn. Te midden van slecht geschilderde hakenkruisen (dikwijls omgekeerd) en wolfangels staat ´Juda kan verrekken, Hitler is gekomen. Weg met de joden´. Op de stoep staat ´Hier is de zwijnenstal´. In het ochtendblad staat een nieuwe vaststelling van zuivelprijzen. Boter kost nu 2,60 gulden per kilo (voorheen 2,34) en melk 0,18 gulden per liter (voorheen 0,15). Vele Nederlanders dragen weer een witte anjer. De NSB-ers gaan als bloedhonden op deze bloemen af en trekken deze bij de mensen van de kleren. 's Middags grijpt ook de politie van Apeldoorn in. Alle mensen die een witte anjer dragen moeten deze afdoen en de politie neemt hen de stamkaart af. Deze kunnen zij de volgende dag bij het politiebureau afhalen. Een enkeling bevestigt een scheermesje achter zijn anjer.

1941 ----- 30 juni maandag.

VAN HOUTUM. De Duitsers nemen 's morgens alle vooraanstaande leden van de Anti Revolutionaire Partij in Nederland gevangen. Onder de 600 gevangenen bevinden zich dr. Colijn en de loco-burgemeester van Apeldoorn, Gosker. De rantsoenen voor gas en elektra worden met 25% van de overeenkomstige periode van 1940 verminderd. De eisen voor het verkrijgen van rijwielbanden worden verscherpt. Wie trein, tram of bus kan nemen en vijf kilometer van zijn werkplek woont, krijgt nog geen bon. De afstand die personen dagelijks moet afleggen om een bon te krijgen wordt van 15 tot 20 kilometer verhoogd. Alle aanvragen voor 1 juni, die nog niet zijn ingewilligd, zijn ongeldig. De politie in Apeldoorn doet eindelijk een goede daad. Een NSB-schoenwinkelier aan de Hoofdstraat heeft 2.000 paar schoenen clandestien gekocht. De politie legt op deze voorraad beslag en maakt proces-verbaal op. 's Middags wordt zijn hele winkel ten aanschouwe van het verheugde publiek helemaal leeggehaald. Deze man verkocht aan geen enkele burger schoenen. Ook niet op de bon maar wel aan de Duitsers.

1941 ----- 1 juli dinsdag.

VAN HOUTUM. Volgens geruchten neemt de Duitse politie in Nederland alle politiek fanatieke Gereformeerde dominees gevangen.

1941 ----- 2 juli woensdag.

VAN HOUTUM. 's Middags komt iemand van de Winterhulp op Brouwersmolen. Hij vraagt hoeveel de fabriek aan deze (NSB) instelling wenst te geven. De directie antwoordt hem dat de fabriek al voldoende voor de Winterhulp doet door ruim 20 overbodige arbeiders werk te geven die niet mogen worden ontslagen. Hij maakt hiervan een nauwkeurige aantekening en vertrekt zonder iets te hebben ontvangen.

1941 ----- 3 juli donderdag.

VAN HOUTUM. Alle burgers die op zondag een anjer droegen en door de politie zijn betrapt moeten hun radiotoestel inleveren en een distributietoestel wordt onklaar gemaakt. De Ortskommandant van Apeldoorn verbiedt het bekladden van gebouwen. In dit verband wijst hij erop dat maatregelen van de Rijkscommissaris ook voor NSB-ers gelden,

1941 ----- 4 juli vrijdag.

VAN HOUTUM. De gemeente Apeldoorn heeft eindelijk weer eens een buitenkansje. Voor de komende 14 dagen worden 80 koeien geslacht. De Apeldoornse jeugd hoeft niet langer tussen 23 en 6 uur thuis te blijven. De straf wordt opgeheven.

1941 ----- 5 juli zaterdag.

VAN HOUTUM. Seyss-Inquart ontbindt in Nederland de volgende politieke partijen: VD, SGP, CDU, ARP, CHU, VB, RKSP en SDAP.

1941 ----- 6 juli zondag.

VAN HOUTUM. Vanaf 14 juli vallen jam, stroop en andere broodsmeersels onder de distributie. De verkoop blijft tot 14 juli verboden. Het rantsoen bedraagt in totaal 500 gram per vier weken. Seyss-Inquart komt 's middags door Apeldoorn. Eerst komen enige motorfietsen met Duitse en Nederlandse politie. Daarna volgen drie grote snelrijdende luxewagens en vele motoren.

1941 ----- 7 juli maandag.

VAN HOUTUM. In de buurt van Epe daalt een aangeschoten Engelse bommenwerper. Het toestel landt veilig. De bemanning steekt het daarna in brand. Zij worden spoedig door de politie opgepakt.

1941 ----- 8 juli dinsdag.

BLOEM. De 22e juni 41 is Hitler Rusland binnengevallen. Men zegt dat de blokkade zo scherp gewerkt heeft dat hij dit van honger doen moest. Men zegt dat met de duikbootaanmaak, die in de winter van 1940 op grote schaal is geschied, zeer veel sabotage is gepleegd. Men zegt dat er te veel zwavel in het ijzer is blijven zitten. Dit zou in hoofdzaak door de communisten gedaan zijn. Men zegt dat bij Amersfoort zeer veel munitie ontploft is door er bommen op te gooien.

1941 ----- 9 juli woensdag.

VAN HOUTUM. Om 1.30 uur vallen twee bommen in de buurt van de transformatoren in Wormen op een aardappelland. Veel huizen lopen glasschade op. Het is maar goed dat deze bommen hun doel missen want in een nabijgelegen gebouw liggen grote hoeveelheden munitie. Duitse soldaten vervoeren overdag deze springstoffen naar elders. De Duitsers verbieden het dragen van knopen van een militair uniform met de Nederlandse Leeuw er op.

BLOEM. Er komen geregeld 's nachts veel Engelse vliegtuigen over. Men zegt dat de oostelijk gelegen spoorweguitgangen naar Duitsland gebombardeerd zijn zodat de uitvoer van koeien nu gestremd is en deze terug komen. Men zegt dat een gedeelte in weilanden gedreven was en de slagers kregen van deze wel haast het dubbele rantsoen. Door de aanhoudende droogte is er nu een groot te kort aan aardappelen doordat de nieuwe nu de 9-7-41 nog haast niets opleveren.
 
1941 ----- 10 juli donderdag

VAN HOUTUM. Van 11.30-12.30 uur moeten allen waarvan de geboortenaam Van Houtum is hun persoonsbewijs halen. Alles verloopt vlot. Op dezelfde tijd vindt de installatie van de nieuwe NSB-burgemeester [den Besten] plaats. Op het Raadhuisplein is een kleine versiering aangebracht. Evenals op een kermis hoort men de hele morgen op dit plein grammofoonmuziek. Er wapperen alleen NSB-vlaggen. Eerst houdt de loco-burgemeester Stempher (vroeger lid SDAP en nu lid NSB) een zeer vleiende rede. Daarna spreekt het oudste raadslid en tenslotte Den Besten. De ´burgemeester´ bedankt niemand in zijn rede maar uit alleen dreigementen aan de bevolking van Apeldoorn. Na afloop houdt hij nog een receptie. Vele bestuursleden van verenigingen worden verzocht dit bij te wonen maar zo goed als niemand komt. 's Avonds vindt in het Oranjepark een concert plaats. Overal komen weinig mensen.

BLOEM. 's Nachts van 9 op 10-7 is er een bom gevallen in Wormen bij G. Veneman in de rogge. Overigens een druk verkeer van Duitse vliegtuigen naar Engeland en omgekeerd.

1941 ----- 12 juli zaterdag.

BLOEM. Naar men zegt moet de bom bij Veneman bestemd zijn geweest voor een elektriciteitsgebouw daar in de buurt welke vol munitie zat. Daardoor hebben de Duitsers er daags daarna zeventien vrachtwagens munitie uit gehaald en naar elders getransporteerd. Ook de Holterberg zou gebombardeerd zijn door de munitie die daar zat. Dit zou drie dagen gebrand hebben door de benzine- en olievoorraden.

1941 ----- 14 juli maandag.

VAN HOUTUM. Seyss-Inquart benoemt J. Meijer tot commissaris van politie in Apeldoorn. Hij was kapitein bij de politieopleidingsschool in Schalkhaar. De distributie van thee, theesurrogaat en koffie houdt op. Er zijn geen voorraden meer. Later zal zogenaamd als verrassing nog eenmaal een bon worden bekend gemaakt. Om vijf uur loopt een Duitse sergeant het fabrieksterrein op. Zijn motorfiets heeft een lekke band en hij wil hiervoor een fietspomp hebben. Hij is nogal verwaand en dreigt de vrachtauto te vorderen als hij niet geholpen wordt. Van een arbeider krijgt hij te horen dat hij de auto maar moet vorderen omdat een fietspomp niet bij zijn band past. Tenslotte moet een Gefreiter [korporaal] de band oppompen met de pomp die aan de motorfiets bevestigd is. Dit gaat zeer langzaam. De soldaten komen uit Deventer en moeten in Amsterdam vijf half versleten banden ruilen voor nieuwe. Hiervoor rijden zij over Ede (benzinebesparing?). De commissaris-generaal voor het Veiligheidswezen vaardigt een bepaling uit. Alle marsen in gesloten verband of in uniforme kledij worden tot 1 september verboden. Overtreding wordt gestraft met ten hoogste zes maanden of 1000 gulden. Hierdoor gaat de vierdaagse die op 22 juli zou beginnen niet door.

1941 ----- 17 juli donderdag.

VAN HOUTUM. Het vleesrantsoen bedraagt van 18-26 juli 400 gram en daarna 300 gram per week. De krant wil niet zeggen waar deze verhoging een gevolg van is. Vanaf 2 augustus krijgt de consument uitsluitend taptemelk. Het verwijderen van de laatste 2 1/2 % vet is noodzakelijk om ´onze´ positie op peil te houden. De Overheid raadt een ieder aan zo zuinig mogelijk met gas en elektriciteit om te gaan. Overtredingen brengen strenge straffen met zich mee. Burgemeester en Wethouders van Apeldoorn nemen alle eisen van de overheid voor het vestigen van een Duitse school hier aan. Hiervoor zal school nr.27 aan de Loolaan worden ingericht. De gemeente moet een ´krediet´ van 44.000 gulden verlenen voor herstel van de school.

1941 ----- 20 juli zondag.

VAN HOUTUM. Om middernacht begint de Engelse radio-uitzending met tweemaal drie morsetekens V. Daarin wordt de volgende oproep van Churchill voorgelezen ´Alle inwoners van de bezette gebieden nemen plaats in het V-leger onder bevel van Briton. In dit leger moeten orde en discipline heersen. De letter V is het menetekel [teken aan de wand] voor de Duitsers´. De kolonel vervolgt verder dat iedereen zoveel mogelijk V's moet tekenen (of al uitgeknipt) moet rond strooien. Er mag geen ogenblik zijn dat de Duitsers geen V's voor ogen zien of horen. Het mysterieuze miljoenenleger volbrengt overal goed de opgedragen taak. In Apeldoorn zijn 's nachts op wegen en gebouwen overal V's geschilderd. Voor de deur van de beruchte agent D. is op de weg een grote oranje V geschilderd. In zijn tuin en voor zijn huis liggen honderden uitgekipte V's en menigeen draagt een V insigne.

1941 ----- 23 juli woensdag.

VAN HOUTUM. 's Middags vindt de installatie van de nieuwe commissaris van politie plaats (majoor Meijer). Voor een café van een NSB-er in Apeldoorn moeten alle Oranje V's worden verwijderd. De gemeentearbeiders hebben de plicht dergelijke V's van alle gebouwen en voorwerpen te verwijderen. In Beekbergen gaat de politie nog verder en neemt alle radiotoestellen in beslag van hen die aan de Dorpstraat wonen. Dit komt allemaal door de letter V.

1941 ----- 24 juli donderdag.

VAN HOUTUM. Onder leiding van de nieuwe commissaris van politie en de burgemeester [den Besten] bekladden NSB-ers enige huizen van joden en de synagoge in Apeldoorn. Voor de jodenkerk staan de woorden ´jood, pas op, Nederland ontwaakt.´ De NSB-ers trappen de deur van de kerk in en slaan enige ruiten stuk. Zij vernielen alles in de kerk wat nog aanwezig is. Op de preekstoel staan enige wolfsangels en Hakenkruizen. 's Morgens moet mijn zuster op de Arbeidsbeurs verschijnen. Zij heeft momenteel geen werk en de ambtenaren wilden bij de uitreiking van het persoonsbewijs bij haar voor het beroep werkloos invullen. Dit gebeurde gelukkig niet. Na het inleveren van haar rentekaart krijgt Dinie opnieuw last over haar beroep. Zij moest enige dagen geleden op de Raad van Arbeid een formulier ondertekenen zonder dat zij de inhoud mocht lezen. Door deze handtekening moet zij nu naar de Arbeidsbeurs. De ambtenaren willen haar met alle geweld inschrijven. Het lukt mijn zuster dit te voorkomen. Op deze inschrijvingen volgt meestal gedwongen arbeid in Duitsland.

1941 ----- 25 juli vrijdag.

VAN HOUTUM. Alle kranten schrijven sinds enige dagen lange artikelen over de verbruikersbeperkingen van gas en elektriciteit. Men moet zo zuinig mogelijk het eten bereiden. Er zijn vele nieuwe recepten voor rauwkost. Men moet bovendien veel gebruik maken van thermosflessen en hooikisten. In heel Nederland raakt het tandrubber voor de kunstgebitten op. Voortaan zal men hiervoor kunsthars gebruiken.

1941 ----- 26 juli zaterdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers nemen op Het Loo willekeurig vijf burgers gevangen omdat er op een plein een grote W met een kroon geschilderd staat. Een NSB-er wees hen aan. Onder hen bevindt zich ook een kapper. Enige collega's uit Apeldoorn nemen om de beurt zijn zaak waar. Volgens geruchten zouden alle inwoners langs een bepaald gedeelte van de Waterloseweg hun radiotoestellen moeten inleveren. De Duitsers brengen dr. Colijn en 60 andere Anti Revolutionairen [politieke partij met een Gereformeerde achtergrond] over naar een concentratiekamp in Duitsland. De BBC wijdt een groot deel van de uitzendingen aan deze beestachtige Duitse maatregel.

BLOEM. Van de bommen die enkele weken geleden op Klarenbeek bij de Moor gevallen zijn is er gisteren de 25-7-41 één gedemonteerd. Deze was nog niet ontploft. Daarbij werden één Duitser gedood en twee zwaar gewond aan het gezicht en rug. De Duitsers zouden gezegd hebben dat de Engelsen iedere keer andere bommen maakten en dat ze hierdoor de constructie niet kenden.

1941 ----- 31 juli donderdag.

VAN HOUTUM. Wij moeten 's middags het koper inleveren en brengen een deel van een koperen plaat en een verwrongen houder van een petroleumlamp. In het lokaal van de Openbare School liggen allerlei mooi antieke voorwerpen te midden van grote prullen. Het koper zal wel worden omgesmolten en voor kogels worden gebruikt. Daarmee worden later Nederlanders gefusilleerd. De Overheid dreigt de bevolking met het afsnijden van gas en elektriciteit bij overmatig gebruik.

BLOEM. Er zijn 80 vrachtauto's, nog van ons leger, in de richting Zutphen getrokken en ook een 40-tal luxe auto's.

1941 ----- 1 augustus vrijdag.

BRANDWEER. Wij werden om 12 uur 's nachts geroepen voor brand in de Synagoge in de Paslaan. Daar wij snel ter plaatse waren verrasten wij de NSB-ers. Eén van die gasten kreeg van een brandweerman een klap met een straalpijp. Hierdoor maakte hij een salto en rolde over de straat. Even later werd hij door de politie gegrepen en naar het politiebureau gebracht waar de Commissaris Meyer hem ondervroeg. Wegens gebrek aan bewijs werd hij weer losgelaten en netjes met een politiegeleide naar huis gebracht. Doordat wij zo vlug waren is alleen het achtergedeelte met een stuk van de kap verbrand. Zij hadden de kerk met benzine aangestoken. Wij vonden aan de voorkant onder een dennenboom nog een blik benzine staan terwijl zij een lont door een raam hadden gehangen. Dit was natuurlijk om het voorste gedeelte van de kerk aan te steken. Hiervoor hebben ze echter geen tijd meer gehad.

1941 ----- 2 augustus zaterdag.

VAN HOUTUM. Even na middernacht steken enige NSB-ers de jodenkerk in Apeldoorn in brand. Voor dit doel gebruiken zij een paar honderd liter benzine (rood) van de Duitse Weermacht. De brandweer is direct ter plaatse. Eerst geeft de nabij zijnde brandput geen water. Later is de druk nog gering en na een uur is deze weer normaal. Het schijnt dat dit sabotage van NSB-kant is. 's Nachts is het zeer druk op de Paslaan. Onder de aanwezigen bevinden zich de commissaris van politie en twee hoge Duitse officieren. De brandweer verhindert het verbranden van de eigenlijke kerk. Het aangebouwde vergaderlokaal en de school branden helemaal af. De joden hadden al de kostbare voorwerpen naar elders gebracht. Van buiten is er weinig te zien van de brand. Achter het gebouw is alles van binnen verbrand. Daaronder boeken en kledingstukken. Overal staan grote plassen water die door de benzine rood gekleurd zijn. De politie arresteert drie NSB-ers waaronder twee beruchte van de NAC. Zij worden op bevel van de commissaris van politie weer vrijgelaten. 's Middags gelast de officier van Justitie in Zutphen opnieuw hun arrestatie. 's Morgens krijgen wij bericht dat ook de fabriek op gas en elektriciteit moet bezuinigen.

1941 ----- 3 augustus zondag.

VAN HOUTUM. 's Avonds eten we na ruim een jaar eindelijk weer eens wittebrood. Deze (zelfgebakken) traktatie valt niet te vergelijken met het slechte wittebrood op de bon.

1941 ----- 4 augustus maandag.

VAN HOUTUM. In Apeldoorn bekladden de NSB-ers 's nachts opnieuw wegen en gebouwen. Men krijgt op de melkbonnen geen afgeroomde melk meer maar uitsluitend taptemelk. Volgens geruchten zouden er over 14 dagen geen aardappels meer voor de distributie voorradig zijn. Veel winkeliers geven daarom op één bon geen drie kilo maar slechts één kilo aardappels.

1941 ----- 5 augustus dinsdag.

BLOEM. Weer een 50-tal luxe auto's in de richting Zutphen.

1941 ----- 9 augustus zaterdag.

VAN HOUTUM. Het aardappelrantsoen wordt ´wegens het slechte weer´ tot 1 1/2 kilo per week teruggebracht. Het is altijd de natuur die de schuld krijgt. Van de Duitse diefstal mag niet worden gesproken. Een nieuwe verordening geeft nadere bepalingen over de behandeling van de joodse geldelijke vermogens. Volgens geruchten zouden de NSB-ers in de komende nacht de Rooms Katholieke kerk aan de Hoofdstraat [de Mariakerk] in brand willen steken. De rooms-katholieken zetten dan ook zelf een wacht uit.

1941 ----- 10 augustus zondag.

VAN HOUTUM. De nieuwe burgemeester laat nog niet veel goeds van zich horen. Hij komt iedere avond dronken uit een NSB-kroeg. Op een avond moest hij zich zelfs met een rijtuig naar huis worden gebracht. Zo dronken was Den Besten. Er gaat een gerucht dat hij gevlucht is om de NSB-dienstplicht in de WA te vermijden.

1941 ----- 12 augustus dinsdag.

VAN HOUTUM. 's Middags passeren veel Duitse vliegtuigen. Zij vliegen eerst naar Deelen, maar keren later terug en vliegen in zes formaties van vier toestellen. Het type is waarschijnlijk de tweemotorige jagerbommenwerper Messerschmidt 110. De neuzen van de vliegtuigen zijn rood met geel geverfd.

1941 ----- 13 augustus woensdag.

BLOEM. Schoenakker heeft een belg-merrieveulen verkocht voor f 750,-. De smokkelkoffie wordt verkocht voor f 10,50 per pond, de groene zeep voor f 2,- per pond, 1 stukje palmolive zeep voor 85 cent. Oosterwechel verkocht een hengstveulen voor f 287,50,- eieren voor de smokkel 12 cent en smokkelaardappelen worden gerooid voor 8 cent per kilo.

1941 ----- 14 augustus donderdag.

VAN HOUTUM. Alle groentehandelaren staken in Nederland.

1941 ----- 15 augustus vrijdag.

VAN HOUTUM. Bijna alle arbeiders die in Deelen en de Harskamp werken krijgen hun ontslag.

1941 ----- 16 augustus zaterdag.

VAN HOUTUM. Verordening nr.154 verplicht de joden hun grondbezit (behalve bouwland) aan te geven bij het Nederlands kadaster in Den Haag. De distributie van eieren houdt op. Men krijgt eerst nog één ei voor 14 dagen en daarna nog één ei per maand.

1941 ----- 17 augustus zondag.

VAN HOUTUM. ´s Avonds komt mijn vader per bus uit Arnhem. In de stad stappen enige Duitse militairen in de volle bus. Een jongeman neemt voor zichzelf twee plaatsen in om geen mof naast zich te krijgen. Het gaat enige tijd goed totdat een soldaat het bemerkt en een grote mond begint op te zetten. Woorden als Schweinhund wisselen dit gekaffer voortdurend af. Opeens mengt zich een Duitse officier in het gesprek en beveelt de soldaat op de vrije plaats te gaan zitten. Hij begint daarna opnieuw te schelden, ´De Duitsers zijn nu de baas en daaraan moeten de Hollanders gehoorzamen.´ De militairen (zij reizen gratis) stappen bij Terlet uit. De jongeman die de mof steeds heeft genegeerd zucht daarna diep en zegt ´hè, hè. Veel geschreeuw en weinig wol´.

1941 ----- 18 augustus maandag.

BLOEM. Gradus Bloem heeft een hengstveulen verkocht van Corrie aan G. Hendriks van 3 1/2 maand voor f 715,-.

1941 ----- 20 augustus woensdag.

VAN HOUTUM. Volgens nog onbevestigde berichten zijn in de bestuursraad van Apeldoorn vijf plaatselijke NSB-ers benoemd.

BLOEM. Gedurende de laatste dagen 's nachts nogal veel Engelse vliegtuigen.

1941 ----- 28 augustus donderdag.

VAN HOUTUM. Het verzoek van de NSB-burgemeester in Apeldoorn om zijn kamer voor 2.500 gulden te veranderen wordt door de bestuursraad met 11-10 stemmen verworpen. De vergadering duurt een half uur en alle leden lopen weg. Hij zal zijn zin wel krijgen omdat na 1 september aanstaande alle macht bij de burgemeester berust.

1941 ----- 29 augustus vrijdag.

VAN HOUTUM. In de papiermakervergadering in Amsterdam maakt de voorzitter belangrijke beperkingen in deze industrie bekend. Vanuit Berlijn moeten op aanwijzing van Den Haag de volgende fabrieken worden gesloten. In Apeldoorn en omgeving zijn dat; Berghuizer Papierfabriek (Wapenveld), Van Houtum en Palm (alleen Apeldoorn), Schenk (Apeldoorn), Huiskamp en Sanders (Eerbeek), De Hoop (Eerbeek) en Coldenhove (Eerbeek). Deze fabrieken mogen hun orders tot uiterlijk 27 september afmaken. De nog werkende fabrieken moeten een aantal procenten van hun facturen afstaan voor steun aan directie en personeel van de stilgelegde fabrieken. Vanaf 1 september aanstaande mogen joodse leerlingen alleen nog door joodse leerkrachten worden onderwezen.

1941 ----- 30 augustus zaterdag.

VAN HOUTUM. Alle opbrengsten van de volkstuintjes in Apeldoorn moeten op kosten van de eigenaar door gemeentearbeiders worden geoogst en op twee centrale punten worden verzameld. Het is de huurder verboden zelf iets weg te halen. Later zal de opbrengst worden verdeeld tegen inlevering van de bonnen(!). De kosten voor een volkstuintje zijn zodoende 15 gulden huur + 4 gulden oogsten + aardappelbonnen. Het bezit van een volkstuintje is dus ook geen winst meer maar betekent hongerlijden.

1941 ----- 31 augustus zondag.

VAN HOUTUM. In alle grote steden in Nederland ontstaan relletjes. In Apeldoorn wijzen leden van de Nationale Jeugdstorm (NSB), die zelf oranje op hun mutsen dragen, alle burgers aan die oranje dragen. De politie moet hen naar het politiebureau brengen. Dat durven deze Germaanse helden niet.

1941 ----- 1 september maandag.

VAN HOUTUM. Het aardappelrantsoen bedraagt 4 1/2 kilo per week.

1941 ----- 3 september woensdag.

BLOEM. Weer een 40-tal nieuwe Ford vrachtwagens in de richting Zutphen getrokken.

1941 ----- 6 september zaterdag.

VAN HOUTUM. Om 12.45 uur komt Seyss-Inquart in snelle vaart per auto door Ugchelen. Voorop rijdt een agent van de Groene Politie op een motor. Daarna volgt een luxewagen met de Rijkscommissaris (nummerbord R.K.1) waarachter een even grote luxe wagen met zeven leden van de Groene Politie.
Alle joden in het Duitse Rijk moeten zich in het vervolg kenbaar maken door het dragen van een zespuntige ster van gele stof ter grote van een handpalm.

1941 ----- 7 september zondag.

VAN HOUTUM. ´De Flitspuit´ [een geheime radiozender] spreekt over de gemeente Apeldoorn. De weggejaagde burgemeester en de commissaris van politie zullen na de bevrijding met gejuich worden binnen gehaalden. Bloemen zullen dan niet ontbreken. 's Avonds passeren grote aantallen Britse vliegtuigen in de richting Duitsland. Om 22 uur ontploffen twee bommen in de buurt van Hoog Soeren. Zou er een aanval op het munitiedepot zijn geweest?

1941 ----- 8 september maandag.

VAN HOUTUM. De distributie van rijst houdt helemaal op. Men krijgt hiervoor havermout en gort. Alle kranten komen in nog beperkter vorm uit dan voorheen en de inhoud is alleen nog maar Duitse propaganda.

BLOEM. 's Nachts van 7 op 8 september 1941 op de Beemte een Engels vliegtuig neergehaald. Daarin zaten 3 manschappen.

1941 ----- 9 september dinsdag.

VAN HOUTUM. De Duitse school in Apeldoorn (hoek Loolaan - Heuvellaan) wordt 's morgens geopend en begint met de eerste cursus.

1941 ----- 11 september donderdag.

VAN HOUTUM. Het Rijk zal voortaan de inzameling van eikels, kastanjes enz. regelen. Alle vruchten moeten bij de dichtstbijzijnde politieagent worden ingeleverd. Voor hoeveelheden groter dan 50 kilo is een vervoersbewijs nodig.

1941 ----- 12 september vrijdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers vorderen in Apeldoorn veel paarden.

1941 ----- 15 september maandag.

VAN HOUTUM. Seyss-Inquart stelt een nieuwe verordening vast over de bewegingsvrijheid van de joden. Alle openbare inrichtingen van ontspanning, tijdverdrijf en voorlichting zijn voor hen verboden. Het is de joden ook verboden deel te nemen aan markten, veilingen, goederenbeurzen of het betreden van abattoirs. Voor het verhuizen van joden naar een andere gemeente is een vergunning nodig. De maximum straffen die er voor staan zijn zes maanden of 1000 gulden.

BLOEM. De kabels gelegd tot bij Harm van Rijsen zijn doorgesneden. Van toen af gepost 's nachts, per 100 of 200 meter, 1 post.

1941 ----- 17 september woensdag.

VAN HOUTUM. Per week sterven in Nederland 40 joden. De namen mogen niet meer in de kranten worden bekendgemaakt. Hetzelfde geldt voor de sterfgevallen in de Duitse concentratiekampen (onder andere Buchenwald). De Duitsers arresteren in Nederland zonder enige reden joden. Deze worden naar Duitsland vervoerd en daar vergast of tewerkgesteld op een dergelijke wijze dat de dood er spoedig op volgt. De NSNAP houdt in Apeldoorn een vergadering. De spreker gebruikt voor zijn onderwerp de stuntelige titel ´Grootduits bewustzijn en Nederlandse bekrompenheid´.

1941 ----- 23 september dinsdag.

VAN HOUTUM. Onze fabriek krijgt een schrijven van het Rijksbureau voor rubber naar aanleiding van de autobanden. De twee banden die wij in de zomer van 1940 hadden aangegeven als reserve moeten wij nu inleveren. Deze banden zitten al op onze vrachtauto. Het bandenboekje klopt ook niet. Voor het verleggen van een band is een vergunning van het Rijksbureau nodig.

1941 ----- 24 september woensdag.

VAN HOUTUM. Er passeren de laatste weken weer veel militaire treinen Apeldoorn in oostelijke richting. De meeste transporten bestaan uit vrachtauto's en kanonnen. Bij iedere trein bevindt zich een wagon met rollen camouflagegaas. Dit is normaal gaas met heide of een ander camouflagemiddel doorweven. In Assel bevindt zich een dergelijk bedrijf.

1941 ----- 26 september vrijdag.

VAN HOUTUM. De bieraccijns wordt van 2,60 tot 3 gulden verhoogd.Alle kappers in Nederland moeten hun haarafval bewaren en bij een centraalbureau inleveren. De prijzen voor kastanjes, eikels en beukennoten bedragen respectievelijk 0,04, 0,10 en 0,40 gulden per kilo.

1941 ----- 29 september maandag.

BRANDWEER. Vandaag brandde een groot gedeelte van de Heidevlechterij te Assel af door sabotage. Het bluswater moesten wij op ongeveer 1500 meter van de brand halen waarmee wij een mooie tijd konden rekken. Inmiddels had het vuur zich zo uitgebreid dat ik het beste vond het maar stiekem te laten branden. Een hoge mof kwam eerst geweldig tegen mij razen en tieren. Toen ik hem verteld had waarom ik het zo deed gaf hij mij nog gelijk ook. De volgende dag kwam hij naar me toe om mij te zeggen dat wij goed gehandeld hadden. Hij was tevreden. Nu ik ook want er was ruim 2.000 m3 hei verbrand die anders voor camouflagenetten gebruikt zou zijn en dat was het voornaamste.

SPOORWEGEN. Op 29 en 30 september werd bij Kootwijk de spoorbaan van Amersfoort naar Apeldoorn versperd door het opleggen van zware materialen. De volgende dag werd geprobeerd er een spoorstaaf uit te nemen. Vermoedelijk is men niet in het bezit geweest van de juiste schroefsleutels óf men is gestoord. De staaf werd namelijk niet helemaal uitgenomen. Het gevolg hiervan was dat beide gevallen geen belemmeringen waren voor het spoorwegverkeer. De Sicherheits-Polizei echter vond deze aangelegenheden bijzonder gewichtig en stelde een diepgaand onderzoek in op mijn baanvak. Alle ploegbergplaatsen werden nagezien en waren voor diefstal van gereedschap niet naar hun zin afgesloten. Ook moesten mijn mensen en ik een verhoor ondergaan. Zij moesten en zouden een schuldige vinden. Voor de hand lag voor het Herrenvolk dat de man die het eerst bij de plaats van de aanslag was geweest er zeker ook meer van zou weten. Ik heb hem kunnen redden door aan te tonen dat alléén een leek hieraan gewerkt kon hebben omdat de man die hier was geweest niet beschikt had over de goede gereedschappen. Een deskundige onder de negen officieren was het hiermee niet eens. Ik hield echter vol en vroeg hem op goed geluk af zijn theorie te bewijzen. Ik kan U wel zeggen dat ik even ongerust was toen hij de bergplaats binnen ging om gereedschap te halen. Bij zijn terugkomst viel mij een blok van het hart want, gezien het gereedschap dat hij mee bracht, was hij niet zo érg deskundig. Hij kon er de bouten niet mee loskrijgen. Ik toonde hem aan wat een vakman zou gedaan hebben. Ik heb daarbij zeker een té vrolijk gezicht gezet want nu keerden de Herren zich tot mij. Ik had daarvoor een verhoor te ondergaan. Al met al duurde dit onder bedreigingen als ´einsperren´ enzovoort van 's middags half twee tot 's avonds half acht. Het resultaat was een huisarrest dat nimmer opgeheven is en waaraan ik zo vrij was mij niet te storen. Nimmer hebben wij weer iets over dit geval gehoord. In die tijd kreeg ik opdracht spoor op te breken en te verzenden naar Duitsland. Zoals met al onze opdrachten werd ook hier in vertraagd tempo gewerkt en kon ik het beperken tot een stukje spoor te Voorst. De rest ligt er altijd nog. Het gevolggeven aan opdrachten tot het verstrekken van inlichtingen over voorraden van materialen en gereedschappen werd steeds tegengehouden. Dit werd beschouwd als sabotage (door de Bahnbevollmächtigte). Het heeft niet veel geholpen want nu kregen ze wel enige inlichtingen maar zeer onvoldoende.

1941 ----- 30 september dinsdag.

VAN HOUTUM. 's Nachts verbrandt in Assel het hele bedrijf voor camouflagegaas. De daders zijn voortvluchtig. De commissaris van politie in Apeldoorn looft een beloning van 1000 gulden uit voor het opsporen en aanhouden van de daders. Enige weken geleden was bij het station een rail losgeschroefd. Dit werd nog tijdig ontdekt. Met het oog op de brand houdt de politie in de omgeving van Assel (ook in Harskamp) alle voorbijgangers aan en controleert hen op het persoonsbewijs.

1941 ----- 2 oktober donderdag.

VAN HOUTUM. 's Middags kunnen wij de nieuwe aardappelkaarten bij de Openbare School afhalen. Wegens mijn leeftijd krijg ik een extra kaart en enige broodbonnen. De hoofdredacteur van de NAC [krant] krijgt zijn ontslag omdat hij weigert een artikel over de nieuwe orde in de krant te plaatsen.

1941 ----- 6 oktober maandag.

BLOEM. Prijzen: Kabbers (witte kool) 25 cent, veulens f 750,- en een neurende maal (een vaars) f 475,- een nuchter kalf f 60,-, koffie f 15,- per pond, een fles brandewijn f 7,50, een mud rogge f 30,-.

1941 ----- 7 oktober dinsdag.

BLOEM. De 6e oktober is hier voor het laatst gepost. Men verteld dat een week of drie geleden in Hengelo (Gelderland) een Engels vliegtuig geland is waarvan twee van de inzittenden de naburige boerenzoon om andere kleding vroegen en dit ook hebben gekregen. Hiermee wanen ze al in Rotterdam toen ze opgepakt werden. Na onderzocht te zijn hebben ze een eierbriefje gevonden ten name van de bewuste boerenzoon. Hiernaar was men op zoek toen men bij een boer aanlandde die een varken aan het smokkelen was. Deze bewuste boer heeft men meegenomen en tevens de boerenzoon. Men zegt dat ze beiden wel over de grens zullen zitten. De bewuste boerenzoon zal de kogel wel krijgen. De twee resterende vliegers zouden, naar ze meenden, ook andere kleren krijgen. Men was voor hen kleren gaan halen terwijl ze zich in een sloot verstopt hadden. Na aangifte bij de politie arresteerde deze toch nog de beide vliegeniers.

1941 ----- 9 oktober donderdag.

VAN HOUTUM. Op bevel van de Duitsers licht de Apeldoornse politie 's nachts alle jeugdige mannelijke joden van hun bed en brengt hen over naar het politiebureau. Zij zullen vandaar naar concentratiekampen worden overgebracht. Enkele agenten weigeren het Duitse bevel uit te voeren. Zij krijgen enige uren bedenktijd. Daarna zouden ook zij worden gearresteerd. Geen agent wil het echter zo ver laten komen. Vele joden hadden al lont geroken en sliepen elders. Omdat ik op de fabriek werk krijg ik van de Distributiedienst extra vet, vlees, brood en reservebonnen.

1941 ----- 12 oktober zondag.

VAN HOUTUM. 's Avonds passeren vele vliegtuigen in oostelijke richting en boven Deelen hangen gedurende de avond en nacht vele lichtfakkels.

BLOEM. Er komen de laatste weken apart veel nieuwe Ford-auto's, zo nieuw van de fabriek te Amsterdam, hier over de weg richting Zutphen. Vanaf de 5-10-41 is hier ook bij Harm van Rijsen een post van 8 man genesteld met 2 dichte wagens met een ontvangstantenne. Men zegt dat ze weer naar de wei van Dekker en Heinen verhuizen zullen.

1941 ----- 13 oktober maandag.

VAN HOUTUM. Alle hoofdwegen rondom Hoenderloo zijn deze dag afgesloten voor het oefenen met zwaar geschut. Het zal woensdag aanstaande ook weer plaats hebben. De Overheid regelt de broodprijzen. Deze zijn plaatselijk en zullen tussen 0,18 en 0.20 gulden variëren.

1941 ----- 17 oktober vrijdag.

VAN HOUTUM. 's Morgens wordt op beide fabrieken het elektriciteitsverbruik opgenomen. Brouwersmolen heeft 5% en Ugchelen 12 1/2% van het maandelijkse rantsoen te veel gebruikt. Is in oktober het verbruik opnieuw boven het rantsoen dan moeten beide fabrieken een boete betalen. Bovendien zal de stroom voor een zekere tijd worden afgesloten. Brouwersmolen zal waarschijnlijk enige dagen moeten stilstaan. Door een nieuwe bepaling van Seyss-Inquart wordt de doodstraf gesteld op sabotage en economische misdrijven. Een tweede verordening bepaalt dat bij het kopen van producten in tuben een gelijk aantal oude tuben moet worden ingeleverd. In heel Nederland wordt het aantal opcenten voor een doosje sigaretten met 0,20 à 0,30 gulden vermeerderd. Een doosje kost nu 0,75 gulden of meer.

1941 ----- 18 oktober zaterdag.

VAN HOUTUM. 's Middags gooit een onbekende in het oude huis van de (nieuwe) burgemeester een fles met benzine gevolgd door een brandend lucifersdoosje. De huiskamer brand helemaal uit.

1941 ----- 21 oktober dinsdag.

VAN HOUTUM. 's Middags wordt Brouwersmolen stilgelegd voor overmatig gebruik van elektriciteit.

1941 ----- 22 oktober woensdag.

VAN HOUTUM. Alle volkstuintjes en terreinen bij ondernemingen die als zodanig dienst doen, moeten worden geregistreerd. Dit is natuurlijk een begin van een grootse vordering van alle Nederlandse bodemproducten. Het brengt ons weer dichter bij de dreigende hongersnood.

BLOEM. Heden weer een 20-tal nieuwe Ford vrachtwagens richting Zutphen.

1941 ----- 23 oktober donderdag.

VAN HOUTUM. Brouwersmolen mag weer gaan werken. De PGEM [Provinciale Gelderse Electriciteits Maatschappij, nu NUON] staat toe dat het rantsoen niet naar het slappe jaar 1940 maar evenals onze fabriek naar 1939 (een goed jaar) wordt berekend.

BLOEM. Heden weer een 20-tal nieuwe Ford vrachtwagens richting Zutphen.

1941 ----- 24 oktober vrijdag.

BLOEM. Heden weer een 20-tal nieuwe Ford vrachtwagens richting Zutphen.

1941 ----- 27 oktober maandag.

VAN HOUTUM. Wij krijgen alle nodige formulieren van de ABD voor de vrachtauto. De wagen mag nooit zonder lege vracht rijden. Door verplichte inventarisatie van de winkels kan men geen textielgoederen kopen.

1941 ----- 28 oktober dinsdag.

VAN HOUTUM. Alle radio's gemonteerd in luxe wagens moeten in Nederland worden ingeleverd.

1941 ----- 31 oktober vrijdag.

VAN HOUTUM. De nieuwe textielkaart zal 120 punten bevatten. Tot 1 mei worden 60 punten beschikbaar gesteld. Hierop kan men slechts krijgen: 4 à 5 paar dameskousen, 3 paar herensokken of -kousen en 4 paar kinderkousen. Hoeden vallen voortaan ook onder de distributie. Het aantal duiven in Nederland moet om de voedselpositie voor die dieren tot 3000 worden teruggebracht.

1941 ----- 2 november zondag.

VAN HOUTUM. De schoendistributie ligt hopeloos in de war. Er worden meer bonnen uitgegeven dan er schoenen voorradig zijn. De productie van de schoenfabrieken is natuurlijk helemaal voor Duitsland. Nederland krijgt schoenen uit afvalleer.

1941 ----- 5 november woensdag.

VAN HOUTUM. De streekleider van de SS in Apeldoorn F. Klinkenberg wordt tot burgemeester van Putten benoemd. Dat arme Putten. Alle verbruikers van brandstoffen moeten zich bij een erkende handelaar laten inschrijven.

1941 ----- 6 november donderdag.

VAN HOUTUM. Er zal in Apeldoorn een speciale school voor jodenkinderen worden opgericht. De Overheid vindt dat de lonen in de papierindustrie laag zijn. Arbeiders boven de 24 jaar moeten minstens 24 gulden verdienen.

1941 ----- 7 november vrijdag.

BLOEM. Daar de laatste tijd veel joden zijn gevangen genomen is men nu zo ver dat in Apeldoorn en Deventer en misschien wel in meer plaatsen, de joodse winkels leeggehaald worden. Alles wordt op auto's geladen en meegenomen.

1941 ----- 8 november zaterdag.

VAN HOUTUM. Een Nederlands gerechtshof veroordeelt Kaars Sypesteijn uit Beekbergen tot 1 1/2 jaar gevangenisstraf voor het bezit van een pistool en het steunen van personen die door de Duitsers worden vervolgd. Deze man lijdt aan een steeds terugkerende ziekte als hij niet voortdurend medicijnen inneemt. Hij kreeg deze tijdens zijn voorarrest niet. Op aandringen van de gevangenisdokter onderzocht een Duitse arts hem. Door een willekeurige prik in de hersenen constateert deze dat hij niets mankeert. De gevangenisdokter echter bereikt dat de patiënt zijn medicijnen kan innemen.

1941 ----- 9 november zondag.

VAN HOUTUM. Van de joden die destijds uit Apeldoorn zijn ontvoerd zijn er al 19 dood. De nabestaanden krijgen een schrijven waarin de dood van hun familielid wordt meegedeeld. Zij kunnen de as van de dode krijgen tegen betaling van 72,50 Rijksmark. Allen zouden zijn gestorven aan longontsteking of hartverlamming. In één gezin zijn zelfs drie doden.

1941 ----- 11 november dinsdag.

VAN HOUTUM. De Duitsers nemen bij alle radiohandelaren de radio's in beslag. Wat deze maatregel heeft te betekenen is nog onduidelijk.

1941 ----- 15 november zaterdag.

VAN HOUTUM. De politie in Apeldoorn neemt bij een bakker 2000 eieren in beslag. Hij had deze voor de Sint Nicolaasfeesten ingeslagen. Alle kerkklokken en carillons moeten worden geïnventariseerd. Een vordering van kerkklokken hangt dus in de lucht.

1941 ----- 17 november maandag.

VAN HOUTUM. Volgens geruchten zou paleis Het Loo als ziekenhuis worden ingericht.

1941 ----- 20 oktober donderdag.

BLOEM. Heden weer een 20-tal nieuwe Ford vrachtwagens richting Zutphen.

1941 ----- 22 november zaterdag.

BLOEM. Heden weer een 20-tal nieuwe Ford-vrachtwagens richting Zutphen. Er zijn zeer veel Duitsers uit Rusland in ons land aangekomen van wie handen en voeten bevroren waren.

1941 ----- 23 november zondag.

VAN HOUTUM. Volgens geruchten komen er gewonde Duitse troepen in Apeldoorn aan. De meeste zouden bevroren ledematen hebben.

1941 ----- 26 november woensdag.

BLOEM. Heden weer een 20-tal nieuwe Ford-vrachtwagens richting Zutphen.

1941 ----- 29 november zaterdag.

VAN HOUTUM. In de bioscopen van Apeldoorn wordt een film vertoond over de bijeenkomst van enkele Europese staatslieden in Berlijn. Hierna ziet men een film over verschillende staatshoofden in Europa. De verschijning van Mussert op het doek geeft aanleiding tot daverend gelach.

1941 ----- 1 december maandag.

VAN HOUTUM. De Duitsers vorderen bij het marktplein een hotel. De eigenaar moet met zijn personeel vertrekken. Zij moeten het meubilair en de voorraad levensmiddelen achterlaten.

1941 ----- 4 december donderdag.

VAN HOUTUM. Men kan op de bonnen geen kleiaardappels meer krijgen. Men moet tevreden zijn met veenaardappels (slechte kwaliteit)

1941 ----- 6 december zaterdag.

VAN HOUTUM. Het op 1 december gevorderde hotel bij het marktplein wordt nu weer vrijgegeven. Oom Wim uit Apeldoorn moet zijn vrachtauto maandag aanstaande inleveren. Hij probeert de wagen weer vrij te krijgen en gaat er zelfs voor naar Amsterdam naar de hoogste Duitse instantie. Hij wordt er niet geholpen en weggestuurd met de opmerking ´Het front heeft auto's nodig´.

1941 ----- 13 december zaterdag.

VAN HOUTUM. Onze fabriek in Apeldoorn moet de hele maand stilliggen door gebrek aan elektriciteit.

1941 ----- 14 december zondag.

VAN HOUTUM. Met Kerstmis krijgen wij volgens de krant een half pond boter en 25 gram kaas extra. Het vleesrantsoen wordt verminderd. Wij zouden ook extra thee krijgen maar dit kan wel tot Sint Juttemus duren.

1941 ----- 15 december maandag.

VAN HOUTUM. Sinds het begin van de vorige week passeren tientallen goederentreinen Apeldoorn in de richting Deventer. Het meest worden vrachtauto's en pantserwagens vervoerd.

1941 ----- 19 december vrijdag.

VAN HOUTUM. De Nederlandse Staatscourant bevat een besluit tot invoering van zinken stuivers in Nederland. Tot de afbeeldingen behoren onder andere het Zonnesymbool, Saksische paarden en korenaren, ongeveer als een Duitse munt. Een ander besluit verbiedt het uitgeven van de toch al zo ingekrompen kerkblaadjes. Op het abattoir in Apeldoorn worden 25 koeien geslacht. Volgens geruchten zijn het de laatste. Wij zouden voortaan vlees in blik krijgen.

1941 ----- 24 december woensdag.

VAN HOUTUM. Bijna alle fabrieken en wasserijen moeten tot vrijdag 2 januari stilstaan. Ook onze fabrieken staan stil. In Duitsland is het anders. Daar moet men dag en nacht, ook op zon- en feestdagen doorwerken.

1941 ----- 25 december donderdag (eerste kerstdag).

VAN HOUTUM. 's Middags jagen Mussert, Rost van Tonningen, van Geelkerken, de burgemeester van Apeldoorn en andere in het Kroondomein op groot wild. Zij hebben ´s avonds een diner in Hoog Soeren.

1941 ----- 31 december woensdag.

VAN HOUTUM. Een oom uit Eerbeek moet 's middags voor de Duitse politie in Arnhem verschijnen. De Duitsers bemerkten onlangs dat hij aan een Groningse onderneming papier leverde met het Zionskruis als watermerk. Het is zonder enige voorbedoeling gemaakt. Mijn oom mag geen papier met dat watermerk meer produceren. Het is aan een rechercheur te danken dat hij wordt vrijgelaten. In de NAC staat een doodsadvertentie van één van mijn vroegere schoolkameraden. Hij is op 7 december aan het oostelijk front gesneuveld. Zijn nabestaanden zijn verheugd over zijn heldendood. Het grootste offer dat iemand kan brengen voor zijn ideaal.