Muurreliëfs synagoge Paslaan

Locatie
Paslaan 16

Ontwerper
Harry Meek

Opdrachtgever
De joodse gemeente, maar de reliëfs zijn een geschenk van het gemeentebestuur van Apeldoorn als eerbewijs aan de weggevoerde joden

Onthuld
28 februari 1960

Uitvoering
Veertien uitgeholde reliëfs in de voorgevel en beide zijgevels. In de voorgevel afbeeldingen van de luchter en de twee stenen tafelen. Verder symbolen van de twaalf stammen verdeeld over drie gevels: Ruben is de opgaande zon bij de zee, Levie de kohaniemkan, Juda de leeuw, Zebulon een schip, Issachar de ezel, Dan een slang, Gad de krijger heeft tenten, Aser de olijfboom, Naftali de hinde, Efraïm een vruchtbare tak, Manasse een palmboom, Benjamin een wolf. 

Foto: Jan van den Heuvel

Het verhaal achter het monument

De reliëfs in de wanden van de synagoge aan de Paslaan zijn een herinnering aan de joden die in de Tweede Wereldoorlog weggevoerd zijn. Op de plaats van die synagoge stond vroeger de oude synagoge. Tot de nacht van 1 op 2 augustus 1941. Toen staken N.S.B.’ers het gebouw in brand; het werd grotendeels verwoest. De meeste wetsrollen, veel kerksieraden en enkele glas-in-loodramen konden worden gered. De brand bleek het startsein voor de gewelddadige vervolging van de joden in Apeldoorn (zie Gedenkzuil op de joodse begraafplaats).

Na de oorlog hield de kleine joodse gemeente sjoeldiensten in woonhuizen en ook in het kerkgebouw van de remonstranten aan de Paslaan. Pas in 1959 begon men, met steun van het rijk, aan de bouw van de nieuwe synagoge. In het ontwerp zijn enkele van de oude glas-in-loodramen verwerkt. Op 28 februari 1960 werd de sjoel ingewijd. Bijzonder is dat men gebruik kon maken van de wetsrollen en kerksieraden die de oorlog overleefd hadden. Opvallend in de gevel zijn de reliëfs van de kunstenaar Harry Meek. Omdat voor de vervaardiging daarvan de benodigde financiën ontbraken, stelde burgemeester Des Tombe een bedrag beschikbaar met de mededeling dat deze reliëfs het monument zouden zijn voor de omgekomen joden in Apeldoorn.

Monumentenkaart

Via onderstaande button bekijk je de kaart met alle Apeldoornse monumenten.

Adopteer een monument

Op de website van het nationaal Comité 4 en 5 mei is alle informatie over het adopteren van oorlogsmonumenten te vinden.