Herdenkingsmonument verzetsstrijders

Locatie
Verzetsstrijderspark, naast het Koetshuis van de villa Marialust
Ontwerp
Han Goudswaard (Gemeente Apeldoorn)

Opdrachtgever
College van burgemeester en wethouders

Onthuld
4 mei 2010 door burgemeester mr. G.J. de Graaf

Uitvoering
19 rechthoekige zwart granieten stenen met één gepolijst vlak waarin de namen en het jaar van overlijden zijn gegraveerd

Herdenkingsdatum
4 mei

Adoptie
Het monument is (nog) niet geadopteerd

 

Het monument in 2012

Twee van de stenen

Het verhaal achter het monument

In 1970 ontving het college van B en W het verzoek, de Kerklaan de naam Verzetsstrijderslaan te geven en bij de Man met de vlag een muur te plaatsen met de namen van de gevallenen uit het verzet en de plaats van overlijden, als eerbetoon aan het verzet gedurende de Tweede Wereldoorlog. Het gemeentebestuur besloot echter de omgeving van Marialust de algemene naam Verzetsstrijderspark te geven, omdat het als onmogelijk werd gezien ieders mening over het gevoelige onderwerp van individuele namen van verzetsstrijders (wie niet, wie wel) te laten meewegen.
De afgelopen jaren heeft het gemeentebestuur een aantal verzoeken ontvangen een straat naar iemand uit het voormalig verzet te vernoemen, maar lange tijd is er vastgehouden aan het eerder genoemde besluit. Met het verstrijken van de jaren zijn de gevoeligheden bij groeperingen van voormalige verzetsstrijders minder geworden. Dat maakte het mogelijk de discussie opnieuw aan te gaan.
Na een zorgvuldige afweging, die enkele jaren heeft geduurd, is besloten namen te selecteren van verzetsstrijders die destijds in Apeldoorn woonden, hun verzetsdaden binnen Apeldoorn pleegden en dat met de dood hebben moeten bekopen. Er is ook gelet op de plaats die zij binnen het verzet innamen en op de betekenis van hun verzet voor Apeldoorn. Als eerbetoon is niet gekozen voor het vernoemen van straten, maar voor een monument.
Bij de selectie is de straatnamencommissie niet over één nacht ijs gegaan. Het resultaat was een lijst met 14 namen. Deze namen zijn op natuurstenen aangebracht en de stenen hebben als een samenhangend herdenkingsmonument een plaats gekregen in het Verzetsstrijderspark.

Ondanks de zorgvuldigheid waarmee de Straatnamencommissie de veertien namen had geselecteerd, ontstond er na de onthulling van het monument in 1910 discussie. Deze resulteerde erin dat in 2011 een drietal stenen aan het monument werd toegevoegd met de namen van Wim Aalders, Arend Smit en Gilles Pieter Duuring.
In 2016 vond er opnieuw een aanvulling plaats in de vorm van twee stenen met de namen Joop Abbink en Narda van Terwisga. Daarmee werd het eerdere uitgangspunt, dat alleen namen van tijdens de oorlogsjaren of direct daarna overleden personen in aanmerking konden komen, verlaten.

De 19 namen in het Verzetsstrijderspark:

• Willem Johannes Aalders, geboren 18 februari 1914 te Rotterdam, overleden 2 oktober 1944 te Apeldoorn;
• Joop Abbink, geboren 1 oktober 1916 te Neede, overleden 8 november 2013 te Wageningen;
• Johannes Balk, geboren 3 maart 1922 te Delft, overleden 2 december 1944 te Apeldoorn;
• Jan Jozua Barendsen, geboren 11 september 1882 te Amsterdam, overleden 2 oktober 1944 te Apeldoorn;
• Gilles Pieter Duuring, geboren 13 februari 1907 te Den Haag, overleden 31 juli 1942 te Amersfoort;
• Reinier van Gerrevink, geboren 4 maart 1907 te Apeldoorn, overleden 2 oktober 1944 te Apeldoorn;
• David Gosker, geboren 25 februari 1879 te Nieuwekerk a/d IJssel, overleden 12 april 1945 te Apeldoorn;
• Albert Jan Huijdekoper, geboren 13 juni 1883 te Arnhem, overleden 12 april 1945 te Apeldoorn;
• Willem Karreman, geboren 5 augustus 1925 te Apeldoorn, overleden 2 oktober 1944 te Apeldoorn;
• Taeke Johan Kroeze, geboren 13 april 1920 te Ermelo, overleden 2 december 1944 te Apeldoorn;
• Evert van ’t Land, geboren 28 maart 1899 te Utrecht, overleden 13 mei 1945 te Sandbostel, Duitsland;
• Reinder Mulder, geboren 25 februari 1911 te Deventer, overleden 12 april 1945 te Apeldoorn;
• Hendrik Ouwejan, geboren 11 juni 1903 te Zaandam, overleden 22 april 1945 te Ravensbrück, Duitsland;
• Jan Scherpenzeel, geboren 23 mei 1904 te Apeldoorn, overleden 12 april 1945 te Apeldoorn;
• Jan Schut, geboren 8 juni 1918 te Apeldoorn, overleden 2 oktober 1944 te Apeldoorn;
• Arend Smit, geboren 16 april 1911 te Amsterdam, overleden 5 juni 1945 te Lankow Duitsland;
• Johannes Diederik Suijling, geboren 10 januari 1906 te Den Haag, overleden 2 december 1944 te Apeldoorn;
• Meinarda van Terwisga, geboren 24 augustus 1919 te Apeldoorn, overleden 31 mei 1997 te Apeldoorn;
• Antoon van Velsen, geboren 28 maart 1912 te Apeldoorn, overleden 13 april 1945 te Apeldoorn.

Met opzet zijn de stenen onder verschillende hoeken ingegraven en de kring waarin zij liggen is bewust niet helemaal symmetrisch. Zo wordt aangegeven dat het om verschillende individuen gaat, die elkaar soms helemaal niet kenden en lang niet altijd contact met elkaar hadden. Het monument is zodanig ontworpen dat het mogelijk is nieuwe stenen met namen bij te plaatsen als daar in de toekomst behoefte aan zou ontstaan.

De gedenktekens waarop de namen van deze verzetsmensen ook vermeld staan:

Verzetsmonument Beekbergen

Gedenksteen politiebureau

De drie zwerfkeien aan de Sportlaan

Monument Radio Kootwijk

Gedenkstenen Kruisjesdal

Gedenkteken 2 oktober 1944, Groot Schuylenburg

De Ugchelse kei

Het monument kort voor de onthulling in 2010

Monumentenkaart

Via onderstaande button bekijk je de kaart met alle Apeldoornse monumenten.

Adopteer een monument

Op de website van het nationaal Comité 4 en 5 mei is alle informatie over het adopteren van oorlogsmonumenten te vinden.