Remembrance Day 2015

Het is 70 jaar geleden dat ons land werd bevrijd; dat heeft 5.706 Canadese militairen het leven gekost, van marine, land- en luchtmacht. Het getal is te groot om ons een voorstelling te kunnen maken van het persoonlijk leed dat daarmee gepaard is gegaan. Daarom haal ik een drietal gesneuvelde Canadese militairen met naam en toenaam naar voren, zodat verliezen geen getal blijven, maar beelden oproepen van mensen van vlees en bloed.

Ik neem u mee terug in de tijd naar april 1944. De invasie moet nog komen, te land wordt er gevochten in Italie, en boven ons hoofd speelt zich de luchtoorlog af. Zwermen geallieerde bommenwerpers vliegen over Nederland op weg naar hun doelen in Duitsland. De Duitsers doen er alles aan om die bombardementen te voorkomen, met luchtafweergeschut en jachtvliegtuigen. In de nacht van 22 op 23 april wordt een Halifax bommenwerper van het 425 Canadese squadron op de terugvlucht neergeschoten boven Woensel. Vier van de zeven bemanningsleden weten zich met hun parachutes te redden, de overige drie sneuvelen. Eén van hen is Flight sergeant Hurteau.

Wie was Joseph Fernand Rolland Hurteau?

Hij wordt op 5 oktober 1914 geboren in Montreal als jongste zoon in een RK gezin met 3 oudere broers en 7 oudere zusters; vader overleden
Na zijn schooltijd wordt hij slager en dat houdt hij vol tot september 42 als hij dienst neemt bij de RCAF in Toronto.
Na zijn basisopleiding gaat hij op 18 april 1943 als leading Aircraft man naar de Bombing & Gunnery School in MacDonald. Op 11 juni 1943 is zijn initiële opleiding tot air gunner afgerond en aan het eind van de maand maakt hij de zeereis van New York naar Engeland waar hij op 7 juli 1943; daar vervolgt hij zijn opleiding om op 4 februari 1944 geplaatst te worden bij 425 Sq op Tolthorpe.
Op 11 maart 1944 wordt hij Flight Sergeant
Op 23 april 1944 maakt hij zijn 5e operationele vlucht, een bombardement op Düsseldorf. Op de terugvlucht wordt zijn Halifax bommenwerper in de omgeving van Den Bosch door luchtafweer geraakt en stort neer bij Sint Oedenrode. Het squadronrapport meldt: vermist, waarschijnlijk gesneuveld. Op 26 april 1944 wordt hij niet geïdentificeerd begraven op de RK begraafplaats in Woensel. Op die dag krijgt zijn moeder het telegram: ‘vermist’. Een brief op 1 mei bevestigt het telegram; maar is Joseph nu gewond, krijgsgevangen of gesneuveld?

Begin mei 1944 doet zijn Engelse vriendin Dorothy Eden navraag en zij krijgt hetzelfde antwoord: ‘vermist’.
Pas half september 1944 geeft een Rode Kruis telegram nadere, van de Duitsers afkomstige informatie: waarschijnlijk dood. Dat wordt aan het einde van de maand per brief officieel bevestigd, evenals de begrafenis op 26 april in Woensel.
Pas in januari 1945 weten de Duitsers Joseph te identificeren en op 15 januari 1945 wordt hij officieel dood verklaard.
In maart 45 vraagt Rolland’s moeder om nadere informatie nu Woensel in geallieerde handen is. Het          officiële antwoord is: gravendienst en RAF and Dominion AF Missing Research and Enquiry Service zijn aan het werk en zodra er nieuws is hoort u dat.
In mei 1947 wordt zijn stoffelijk overschot opgegraven en geïdentificeerd door een Engels team.

Ernest Macpherson Brown wordt op 25 augustus 1917 geboren in Springhill, Nova Scotia als zoon van een mijnwerker in een gezin met 3 oudere zusters, een jongere broer en een veel jonger zusje. Ernest wordt ook mijnwerker, hij trouwt in 1939 en krijgt in 1940 een dochter Myrna Frances.
In april 1942 neemt hij dienst in Halifax en hetzelfde jaar wordt een tweede dochter geboren.
Op 20 mei 1942 begint zijn opleiding, eerst in Yarmouth, later in Petawawa.
Eind september 1942 gaat hij scheep naar Engeland waar hij acht oktober aankomt en wordt ingedeeld bij de artillerie om als kanonnier te worden opgeleid.
Maart 1943 wordt hij ingedeeld bij 4 Anti Tank Regiment RCA om in Italie te gaan vechten. In mei 1944 raakt hij gewond, brengt enige tijd in hospitalen door en wordt in juli overgeplaatst naar 1 Light Anti Aircraft Regiment.
Eind februari 1945, als de strijd in Italie is beslecht, wordt zijn eenheid naar Frankrijk verscheept.
Op 15 mrt 1945 wordt Ernest heringedeeld bij de Cap Breton Hihglanders, 11th Infantry Brigade, 5th Canadian Armoured Division. Die divisie rukt in de 2e helft van april op over de Veluwe om later te worden ingezet bij de bevrijding van Noord Nederland. Op 1 mei 45 sneuvelt hij in (de omgeving van) Delfzijl en krijgt een veldgraf in Wirdum om in oktober 1946 te worden herbegraven in Holten.

Edgar Arthur Charman wordt op 4 november 1912 geboren in Montreal als jongste zoon in een gezin met 3 kinderen. Over zijn jeugd is weinig bekend en na zijn opleiding werkt hij als advertentie manager bij Canadian General Electric Cy. In februari 1936 trouwt hij Wanda Eva.
Als Edgar in juli 1940 dienst neemt bij het 3rd Canadian Motorcycle Regiment  is zijn vader al overleden en zijn  oudere broer Frank Benjamin dient als sergeant in het Canadese leger.

In januari 1941 volgt ontslag uit de actieve dienst – ‘wordt nooit een goed soldaat’ en Edgar neemt direct daarna dienst bij de marine RCNVR in Montreal als schrijver.

Een jaar later wordt een tweeling geboren: zoon Ronald Lawrence Edgar en dochter Patricia Gail Wanda.
Mei 1942 kwalificeert Edgar zich als Leading Writer en in april wordt hij bevorderd tot Sub Lieutenant. Hij dient op verschillende schepen/bij diverse walinrichtingen voordat hij in september 1943 gedetacheerd wordt bij de Navy Show, een onderdeel van wat wij nu Ontwikkeling & Ontspanning zouden noemen.


In de maanden mei, juni en juli 1944 vaart hij op verschillende schepen en eind september 1944 wordt hij bevorderd tot Lieutenant en vanaf oktober 1944 dient hij op HMCS Niobe als stafofficier. Het wordt VE Day, maar het gros van de Canadese militairen kan door gebrek aan scheepsruimte niet worden gerepatrieerd en dus is er behoefte aan ontwikkeling en ontspanning. Zo komt Edgar uiteindelijk in Oldenburg terecht.
Op 2 september 1945 sterft Edgar, bijna 33 jaar oud, aan een schotwond  door een vuurwapenongeluk. Nog dezelfde dag krijgt zijn vrouw dit verschrikkelijke bericht te horen.
Dezelfde dag, onkundig van zijn dood, wordt hem een zeer goede baan in Hollywood aangeboden.
5 september 1945 wordt hij begraven op een tijdelijke Canadese begraafplaats in Osterscheps.
Pas op 12 december 1945 worden de officiële resultaten van het onderzoek naar het ongeluk bekend. In 1946 wordt Edgar herbegraven in Holten.

Waarom staan stil wij bij deze Canadese militairen die in de Tweede Wereldoorlog sneuvelden? Niet alleen omdat het ons een beeld geeft van hen als mens en van de omstandigheden waaronder Canadezen tijdens oorlogen hebben moeten dienen. Maar vooral om ons bij de les te houden als het gaat over de ellende, het leed, het verdriet, de ontreddering die elke oorlog met zich meebrengt.

Wij leven gelukkig al 70 jaar in volle vrijheid. En vrede, dat vinden wij vanzelfsprekend, iets wat er altijd is geweest.
Maar we hoeven maar naar het nieuws te kijken om te kunnen zien hoe vrijheid en vrede in andere landen wordt vertrapt en hoe erg het is om onder oorlogsomstandigheden te moeten overleven, op de vlucht, in kampen, zonder eten of drinken. Reden waarom nog steeds militairen moeten worden ingezet om oorlogen te helpen beëindigen en de plaatselijke bevolking kansen te bieden op een normaal leven. Canada en Nederland hebben in het verleden hier een aanzienlijke bijdrage aan geleverd, en zullen dat ook in de toekomst blijven doen.

Het is belangrijk dat zoveel jongeren van verschillende scholen hier vandaag aanwezig zijn. Jullie maken een plechtigheid mee waarbij de opofferingen van militairen voor vrede en vrijheid worden herdacht. Dat confronteert ons, jong en oud, weer met het feit dat vrede en vrijheid niet vanzelfsprekend zijn. Wij moeten ons blijven inspannen om andere mensen ook in vrede en vrijheid te kunnen laten leven. In het klein begint vrijheid bij jezelf, door andere mensen de ruimte te geven om op hun manier in hun vrijheid te kunnen leven.

Daarom denken we met groot respect aan de Canadezen die daar het grootste offer voor brachten: hun leven. ‘We will remember them’. Wij zullen ze niet vergeten.