De Wellington van Klarenbeek

Locatie
Tuin Hessen Allee 21 7381 CA, Klarenbeek (gemeente Apeldoorn)

Ontwerp
gebroeders Driessen

Opdrachtgever
gebroeders Driessen

Onthuld
1981
Opnieuw onthuld 7 juni 2012 door dhr. B. Driessen en dhr. D. de Man

Uitvoering
een gemetseld voetstuk met daarop onderdelen van een vliegtuigmotor met twee propellorbladen; aan de voorzijde is een gedenkplaat aangebracht met de volgende tekst:

Ter nagedachtenis aan 5 vliegers van de Royal Air Force die in de nacht van 30 op 31 mei 1942 op deze plaats neerstortten met hun Wellington Mk.1 bommenwerper en het leven daarbij verloren

Pilot Officer David M. Johnson
Flight Lieutenant Hector A.C. Batten
Warrant Officer Oldrich Jambor
Flight Sergeant Josiah R. Connor
Flight Sergeant John M. Mc Lean

monument (foto: Henk van Vulpen)

formatie Wellington Mk1 bommenwerpers

vliegroute

Messerschmitt 110

bergen gesneuvelden (foto: familie Driessen)

afvoeren wrakstukken (foto:familie Driessen)

Het verhaal achter het monument

In de nacht van 30 op 31 mei 1942 werd op bevel van luchtmaarschalk Harris een bombardement op Keulen uitgevoerd, de eerste van de z.g. '1000 bomber raids'. Om het magische getal van duizend bommenwerpers te kunnen bereiken, was de inzet van enkele honderden vliegtuigen van trainings- en opleidingseenheden nodig. Deze vliegtuigen moesten worden bemand met instructeurs en deels met leerling-vliegers, - navigators en - schutters. Er namen 1.047 vliegtuigen aan deel en de schade was enorm. 44 bommenwerpers keerden niet terug waarvan er 19 in ons land neerstortten.

Eén van die niet teruggekeerde bommenwerpers was de Wellington Mk 1 van Pilot Officer David Johnson die was ingedeeld bij de Central Gunnery School en aan dit bombardement moest deelnemen om het getal van duizend bommenwerpers te kunnen halen. David Johnson steeg op zaterdag 30 mei 1942 om 23.06 uur op van de basis Feltwell met een voor deze vlucht samengestelde bemanning. Zijn tweede piloot was Warrant Officer Oldrich Jambor, een Tsjech, die naar Engeland was ontkomen en dienst had genomen bij de RAF. Marconist was de 22-jarige Flight Sergeant Josiah Connor, navigator-bommenrichter Flying Officer Hector A. Batten. De wapens in de neuskoepel werden bediend door Flight Sergeant John McLean en de staartschutter was Flight Sergeant G.J. Waddington-Allwright.

Ze bombardeerden met succes hun doel, maar daarna ging het mis. Bij de terugvlucht volgde het toestel een tegenovergestelde koers dan was opgedragen. Een kompasstoring? Een foutieve aflezing van het kompas? Een misverstand tussen de bemanningsleden, die niet samen waren opgeleid en getraind? Na een tijd de verkeerde noordelijke koers gevlogen te hebben draaide de Wellington naar het Westen richting Engeland.

Een Duitse nachtjager van het type Messerschmitt 110, gevlogen door eerste luitenant Helmut Woltersdorf, ontdekte de Wellington van David Johnson. Laag achter de Wellington vliegend zag Woltersdorf het vliegtuig duidelijk afsteken tegen de lucht en hij vuurde met zijn 4 boordkanonnen één lang salvo af; de kogels raakten de bakboordmotor en de brandstoftanks. De Wellington vloog vrijwel onmiddellijk in brand en verloor snel hoogte. Sergeant Waddington zag als enige kans uit het toestel te springen toen het laag over de weilanden ten oosten van Klarenbeek scheerde. Het toestel sloeg langs de Hessen Allee te pletter in een roggeveld, daar waar nu de Til op de Hessen Allee uitkomt. Het was 02.25 uur op zondag 31 mei 1942. Uren later brandde het toestel nog.

Sergeant Waddington-Allwright kwam veilig met zijn parachute neer en werd krijgsgevangen gemaakt. Duitse militairen brachten hem zondagmorgen vroeg naar het wrak van de Wellington. Hij vertelde dat hij na de aanval van de Messerschmitt in zijn koptelefoon de anderen had horen schreeuwen dat de noodluiken niet open wilden gaan. 's Middags werden de verkoolde resten van David Johnson en zijn mannen geborgen en naar Apeldoorn gebracht en begraven op Heidehof.

In 1953 werden er huizen gebouwd op het roggeveld waar de Wellington neerkwam. In 1980 kreeg één van de gebroeders Driessen het huis op de hoek van De Til met de Hessenallee toegewezen. Toen er in september 1981 riolering werd aangelegd in de straat, werden er resten van het vliegtuig gevonden. Het ging om twee bladen van een propeller en enkele cilinders van de motor, die in gave staat waren. De gebroeders Driessen maakten daar eigenhandig een gedenkteken van ter nagedachtenis aan de vijf gesneuvelde jonge vliegers; zij hadden als kind de crash van de Wellington meegemaakt en altijd grote interesse in het voorval behouden. De monument stond in de tuin van één van hen op een natuurstenen voetstuk.

Op 16 september 2010 is het monument verwijderd en tijdelijk opgeslagen. De huizen uit 1953 zijn intussen gesloopt en vervangen door moderne woningen.  De woningstichting Sprengenland Wonen heeft na de nieuwbouw gezorgd voor het herplaatsen van het monument. Op 7 juni 2012 heeft dhr. Bennie Driessen samen met dhr. Dick de Man van Sprengenland Wonen het monument opnieuw onthuld. Klarenbeeks Belang wordt eigenaar en gaat voor het onderhoud zorgen. Op voorstel van een van de bewoners van het nieuwe wooncomplex is dit heel toepasselijk 'de Propeller' gedoopt. Zo wordt het verhaal achter dit monument levend gehouden.

Klik op onderstaande afbeeldingen om die op ware grootte te zien.

 

 

 

Monumentenkaart

Via onderstaande button bekijk je de kaart met alle Apeldoornse monumenten.

Adopteer een monument

Op de website van het nationaal Comité 4 en 5 mei is alle informatie over het adopteren van oorlogsmonumenten te vinden.